“Nội soi" tình trạng báo chí quấy nhiễu doanh nghiệp

“Có lần chúng tôi gặp một sự cố nhỏ về môi trường. Một phóng viên gọi đến dọa rằng không ký hợp đồng 100 triệu thì “phang” bài” - Đây là một chuyện không hiếm gặp qua lời kể của một đại diện truyền thông một tập đoàn lớn.

 

LTS: Một bộ phận phóng viên, đơn vị báo chí phần lớn nhũng nhiễu doanh nghiệp, cơ quan đơn vị là câu chuyện đáng tiếc là có thật. Thậm chí có ý kiến cho rằng, dịp đại hội đảng bộ các cấp là "mùa" làm ăn của những phóng viên, đơn vị báo chí này. Nhiều cách thức được thực hiện nhưng mục đích cuối cùng lại không phải là những thông tin hay đưa ra sự thật nhằm đấu tranh với những việc làm sai trái, những biểu hiện tiêu cực mà là hợp đồng truyền thông, quảng cáo, là lợi ích vật chất bất chính của một số cá nhân.

Bài thứ hai trong loạt bài phản ánh về câu chuyện này góp phần lý giải phần nào thực trạng nêu trên.

 

'Chưa được vạ, má đã sưng'!

Khi chúng tôi đặt vấn đề về thực trạng doanh nghiệp bị một số tờ báo, tạp chí đe dọa để chào mời quảng cáo, đại diện nhiều doanh nghiệp, cả tư nhân lẫn doanh nghiệp nhà nước, đều chung một câu trả lời: Nhiều không đếm xuể! Tuy nhiên, tất cả đều đề nghị giấu kín danh tính, vì  “sợ phiền phức”.

{keywords}
 Nữ phóng viên Đào Thị Thanh Bình, báo Thương hiệu và Công luận bị bắt khi đang nhận 70.000 USD của công ty TNHH LEXSHARE- ICT Việt Nam có trụ sở ở tỉnh Bắc Giang

Vừa mở lời về câu chuyện 'báo chí và doanh nghiệp', ông T - đại diện truyền thông của một tập đoàn tư nhân lớn ngay lập tức cho tôi xem tin nhắn trên điện thoại. Tin nhắn vừa được gửi đến trong ngày.  


Nội dung là phóng viên đó đề nghị làm việc với người phát ngôn của tập đoàn để yêu cầu “cung cấp một số tài liệu liên quan để phục vụ tốt cho công tác phản ánh”. Nhưng do vấn đề phóng viên đó hỏi sai địa chỉ, không liên quan gì đến doanh nghiệp, nên vị này đề nghị gửi vấn đề cần trao đổi vào email để nắm thông tin, rồi sẽ có phản hồi. 

Phóng viên này nằng nặc từ chối, và nhắn rằng “nếu không gặp được người phụ trách” thì vẫn sẽ đăng bài, rồi không quên cảnh báo rằng ý kiến của lãnh đạo công ty thì sẽ ghi nhận và “đăng vào các kỳ sau của loạt bài”.

“Nhỡ họ cần thông tin thật để đăng tải khách quan thì sao”, chúng tôi hỏi lại. Vị này cười, lắc đầu: Không! Ở vị trí này lâu chúng tôi biết được những ai thực sự muốn gặp để lấy thông tin, ai gặp vì “chuyện khác”. Rồi ông kể tiếp một vài câu chuyện khác trong vô số những câu chuyện mà ông phải đối mặt với một số người tự xưng là “phóng viên” của các cơ quan báo chí.

“Họ toàn ở những tờ mà khi họ gọi đến chúng tôi mới biết là có cơ quan báo chí như vậy”, ông T kể, “Có lần chúng tôi gặp một sự cố nhỏ về môi trường. Một phóng viên gọi đến dọa rằng không ký hợp đồng 100 triệu thì “phang” bài. Chúng tôi từ chối vì ký với người này thì sẽ có thêm rất nhiều “phóng viên” khác kéo đến”.

{keywords}
Bị cáo Phạm Lê Hoàng Uyển và bị cáo Võ Hoàng Hà bị xử tù vì tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" trong vụ án nhận tiền để gỡ bài cho doanh nghiệp

Nói về lý do không phản ánh đến cơ quan chức năng trước việc những người tự xưng là phóng viên “vòi vĩnh” như thế, ông T bảo: Kể ra nếu báo công an thì xử lý được những người đó, nhưng 'chưa được vạ má đã sưng' nên chúng tôi đành “ngậm bồ hòn làm ngọt”. “Nhiều người đăng một vài bài xong không thấy chúng tôi 'ý kiến gì' thì chủ động yêu cầu chúng tôi sang gặp giải quyết. Chúng tôi xác định không làm gì sai thì không việc gì phải làm theo những gì họ nói.

“Bài” phổ biến của họ vẫn là tôi nắm được thông tin này, thông tin kia, nếu không muốn lên bài thì qua gặp lãnh đạo bên tôi. Và mục đích cuối cùng là… hợp đồng”, ông T chốt lại câu chuyện về những ấn tượng không hay ho với báo chí mà ông cho rằng “sẽ còn gặp nhiều nữa”. 

Còn đại diện truyền thông của một doanh nghiệp nhà nước bức xúc: Mỗi ngày tôi nhận được không biết bao nhiêu cuộc gọi mời chào truyền thông, quảng cáo, tài trợ sự kiện, tài trợ chương tình này nọ. Tôi không biết họ có phải là phóng viên thật không, hay chỉ là nhân viên các công ty truyền thông. Nhưng họ nói giọng trịch thượng. Khi không được đáp ứng thì liên tục gọi điện quấy nhiễu, rồi đe dọa. Chúng tôi là doanh nghiệp nhà nước, kinh phí cho truyền thông có giới hạn, đâu thể lúc nào cũng đáp ứng được.

Trường hợp của một lãnh đạo doanh nghiệp có vốn nhà nước sau đây cũng là câu chuyện đáng suy ngẫm. Sức khỏe vị lãnh đạo này vốn không tốt, trong 3 tháng ông phải nhiều lần lên bàn mổ, chịu nhiều đau đớn. Đúng lúc đó, ông bị phóng viên của một số tờ báo đăng loạt mấy chục bài “đánh”. Họ vẽ ra những sai phạm của ông dựa trên tài liệu của một phía cung cấp.

Đỉnh điểm là lần ông lên cơn bệnh nặng, phải sang nước ngoài chữa bệnh gấp, nếu không nguy kịch đến tính mạng. “Thế nhưng, phóng viên một số tờ báo lại được ai đó bơm thổi để đăng bài tung tin tôi trốn đi nước ngoài”, ông kể, “Nhưng tôi không chấp họ. Tôi cũng không phản hồi gì với tòa soạn đó bởi vì họ không đáng để tôi phải bận tâm đến”.

Sau cùng, cơ quan thanh tra của bộ, rồi công an vào cuộc tìm hiểu hoạt động của công ty. Kết quả, nhiều sai phạm được phanh phui, nhưng là sai phạm dưới thời của một vị cựu lãnh đạo khác, không liên quan gì đến bộ máy lãnh đạo hiện tại. Còn đối tượng “mượn tay” báo chí để lũng đoạn doanh nghiệp nọ giờ đã bị khởi tố.

'Sáng đăng, sáng gặp, sáng gỡ' và tình trạng ‘tráo săm, sửa lốp’

Ngoài thực trạng 'phóng viên đếm tầng', 'nhóm phóng viên IS' mà chính các lãnh đạo cơ quan quản lý báo chí từng nêu cũng như bản thân nhiều nhà báo chân chính thường gọi, còn tình trạng xua quân đi ‘đánh để lập kế hoạch quảng cáo cho năm sau’ và 'bảo trợ đen'.

‘Đánh để lập kế hoạch quảng cáo’ xuất hiện vào dịp cuối năm, khi một  số tòa soạn ‘bật đèn xanh’ cho phóng viên đi quấy nhiễu doanh nghiệp, đơn vị để buộc lòng họ phải ‘im chuyện’ bằng hợp đồng truyền thông. Hợp đồng truyền thông sẽ được đưa vào kế hoạch cho năm sau.

Còn ‘bảo trợ đen’ là gì? V.X.H là phó tổng giám đốc một tập đoàn bất động sản kể, tập đoàn nhiều dự án, với vài trò phụ trách cả vấn đề đối ngoại, anh thường xuyên phải tổ chức những bữa tiệc xử lý 'truyền thông', hay còn được gọi là 'bảo trợ đen'. Trong bữa tiệc, vị phó tổng giám đốc được kết nối với những phóng viên mảng bất động sản.

Cứ mỗi lần tập đoàn chuẩn bị ra mắt dự án mới, anh phải ôm một cọc tiền đi xử lý những tờ báo, tạp chí hay 'quấy bất động sản'. Gói “bảo trợ đen” được chuyển cho một nhà báo đứng đầu nhóm, rồi anh này sẽ chia đều cho các phóng viên khác. Khi dự án xuất hiện trên báo với thông tin xấu, sẽ được 'xử lý' đến phóng viên, thậm chí đến ban biên tập.

Xử lý được chia thành hai cách, một là trước khi xuất bản, khi phóng viên mới đi tìm hiểu dự án. Hai là khi đã lên bài, sẽ là quy trình 'sáng đăng, trưa gặp, chiều gỡ'. Thậm chí, có bài còn được xử lý nhanh, quy trình sẽ rút gọn về mặt thời gian 'sáng đăng, trưa gặp, trưa gỡ' hoặc khẩn cấp hơn còn 'sáng đăng, sáng gặp, sáng gỡ'.

Chị S., một nhân viên truyền thông của một tập đoàn bất động sản ở Hà Nội nói rằng, quy trình được đẩy nhanh hơn, rút gọn hơn với những bài mà các doanh nghiệp không muốn lan truyền nhanh trên mạng xã hội, bị báo khác dẫn lại. Từ 'sáng đăng, trưa gặp, chiều gỡ' đã có trường hợp chuyển thành '8h đăng, 9h gặp, 10h gỡ'. Tất nhiên, đây là với những tờ báo, tạp chí mà việc gỡ bài đôi khi còn dễ như hạ một status trên facebook!

Bên cạnh đó, là tình trạng không gỡ (vì bị phần mềm quản lý của cơ quan chức năng theo dõi) thì 'tráo săm, sửa lốp'. Có nghĩa là thay đổi nội dung hoàn toàn hoặc một phần nào đó liên quan đến doanh nghiệp, sửa tít không gỡ bài.

'Sợ báo chí hơn là sợ gặp lãnh đạo cấp trên của mình!"

Tiến sỹ Nguyễn Tri Thức (Vụ trưởng, Trưởng phòng Hồ sơ sự kiện, Tạp chí Cộng sản) là một nhà báo từng trải qua nhiều vị trí, lĩnh vực và cơ quan báo chí khi nói về tình trạng báo chí quấy nhiễu doanh nghiệp đã phải thốt lên: "Dù không phải là nhiều, nhưng nó mang tiếng xấu rất tồi tệ, thậm chí bây giờ có người dân, doanh nghiệp còn gọi là “bọn nhà báo”. Có những lúc tôi xấu hổ, không dám nhận mình là nhà báo!”.

{keywords}
Tiến sỹ Nguyễn Tri Thức

Tiến sỹ Thức cho rằng, thực trạng báo chí sách nhiễu doanh nghiệp hay các cơ quan công quyền là tình trạng đáng báo động, nó khiến các doanh nghiệp rất sợ gặp báo chí. Sợ ở đây, không phải vì công việc, mà là những tình cảnh doanh nghiệp, các cơ quan công quyền bị nhà báo dọa dẫm, ép xin quảng cáo, thậm chí còn có tình trạng đánh hội đồng doanh nghiệp.

Ông Thức chia sẻ: “Tôi được biết, có doanh nghiệp đưa tiền cho tờ báo này thì sau đó có nhiều cơ quan báo chí khác cùng vào cuộc với kịch bản tương tự. Có một số lãnh đạo ở tỉnh, họ cảm giác sợ báo chí hơn là sợ gặp cấp trên của mình!"

Vì sao? Vì một số phóng viên và cơ quan báo chí không cân bằng, không công bằng thông tin, chỉ nhăm nhăm vào mặt trái, nhìn vào sai sót, chưa hoàn thiện để khoét vào xin tiền, tống tiền, dọa nạt để nhân danh nghề báo để trục lợi cá nhân. Tại sao những cơ quan báo chí khác không bao giờ thấy bị nhắc đến trên phương tiện truyền thông đại chúng hay trên các diễn đàn, mạng xã hội mà nhiều cơ quan báo chí, tạp chí từng dính líu liên tục có phóng viên cứ bị nhắc đến vì bị bắt, tống tiền?

Cho đến khi, doanh nghiệp không thể chịu đựng được, bắt buộc họ phải nhờ cơ quan chức năng vào cuộc. Và nhiều vụ nhà báo tống tiền doanh nghiệp đã được cơ quan công an bắt quả tang, sau đó tòa án đưa ra xét xử công khai, nghiêm minh.

Cũng như Tiến sỹ Nguyễn Tri Thức ở Tạp chí Cộng sản, ông Ngô Huy Toàn (Trưởng phòng Thanh tra Báo chí và Thông tin trên mạng -Thanh tra Bộ TT&TT) cũng chia sẻ rằng, qua thực tế thanh tra, kiểm tra, thực trạng phóng viên, nhà báo 'đếm tầng' thường rơi vào một số cơ quan báo chí nhất định. Nhóm này bao gồm một số tạp chí điện tử của các hội. 

Ông Nguyễn Thế Kỷ, Tổng giám đốc Đài TNVN

Việc này không chỉ làm hỏng người làm báo mà còn làm hỏng cả lãnh đạo cơ quan báo chí (không khác gì người “phát canh thu tô”). Một cơ quan báo chí cũng giống như một gia đình, nếu như bố mẹ đàng hoàng, thương yêu con, có trách nhiệm thật sự với con thì những đứa con sẽ luôn kính trọng.

Nhưng nếu nuông chiều, bao che những đứa con hư hỏng, dùng cả những đồng tiền bản mà chúng kiếm được thì những đứa con đó càng hư, gia đình đang yên ổn bỗng xô lệch, đổ ngã các giá trị.

Trước hiện trạng này, đòi hỏi lãnh đạo cơ quan báo chí, cơ quan quản lý báo chí và cơ quan chủ quản càng phải gương mẫu, trách nhiệm, nghiêm túc, quyết liệt . Cơ quan báo chí nào có bộ quy chế tốt, anh em được chăm lo bồi dưỡng về tư tưởng, chính trị, kiến thức xã hội, cách ứng xử tốt đẹp… thì cơ quan đó sẽ phát triển tốt, có uy tín. 

Hà Duy - An Phương - Mạnh Hưng - Lê Nam

Hàng loạt phóng viên tống tiền vướng vào lao lý

Số người làm báo bị xử tù vì tống tiền tổ chức, cá nhân không còn là cá biệt. Điều này không chỉ để lại những hệ lụy cho bản thân họ mà còn ảnh hưởng lớn đến uy tín của những người làm báo chân chính...

tin nổi bật

Kết luận thanh tra về hoạt động của báo Pháp luật Việt Nam và Pháp luật Việt Nam điện tử

Thanh tra Bộ Thông tin và Truyền thông vừa ban hành kết luận về việc chấp hành quy định pháp luật báo chí tại Báo Pháp luật Việt Nam và Báo Pháp luật Việt Nam điện tử (sau đây gọi chung là Báo Pháp luật Việt Nam). Dưới đây là nội dung chi tiết.

Thiếu niên bị bắn chết trên đường do mâu thuẫn từ tiếng ‘nẹt pô’

Xảy ra mâu thuẫn từ tiếng “nẹt pô” xe trên đường, thiếu niên 17 tuổi ở TP Biên Hòa, Đồng Nai đã bị bắn chết cạnh xe máy.

Tài xế xe khách bị hai thanh niên đâm gục trên quốc lộ

Xảy ra xô xát với hai thanh niên, nam tài xế khách tuyến TP.HCM- Đắk Lắk bị đâm gục trên quốc lộ.

Dân đến xem nhạc Trịnh bị 'chặn cửa', Ban tổ chức lên tiếng xin lỗi

Sau khi báo chí phản ánh về việc hàng trăm người dân bức xúc vì có vé mời nhưng không được vào xem đêm nhạc Trịnh Công Sơn, Ban tổ chức Festival Huế 2022 đã chính thức lên tiếng xin lỗi.

Ngày hè tang thương nơi 3 học sinh đuối nước tử vong

Thị trấn Nông trường Việt Trung (huyện Bố Trạch, Quảng Bình) đang thanh bình nay trở nên tang thương khi 3 em học sinh bị đuối nước tử vong. Những người đầu bạc xót xa tiễn biệt người trẻ.

Trăm người dân tràn xuống kênh, đập 'giải nhiệt' ngày Nghệ An nắng nóng 40 độ

Đợt nắng nóng gay gắt những ngày vừa qua, tại Nghệ An có nơi lên đến 40 độ C, nhiều người dân đổ xô ra kênh, đập tắm mát vào mỗi buổi chiều.

Khách đi máy bay tăng cao, các hãng hàng không vẫn lỗ 100 tỷ mỗi tháng

Biến động giá nhiên liệu tăng cao sau dịch Covid-19 nên dù lượng hành khách đi máy bay tăng cao thì các hãng hàng không Việt Nam vẫn lỗ lớn.

Ngã xuống đường sau va chạm với ô tô, người đàn ông bị xe container cán tử vong

Tình huống người đàn ông ngã xuống đường sau va chạm với ô tô khiến tài xế xe container không kịp xử lý đã để phương tiện gây tai nạn chết người.

Ô tô không qua trạm thu phí tự động vẫn bị… trừ tiền

Thời gian qua một số chủ phương tiện phản ảnh về tình trạng xe ô tô để ở nhà vẫn bị trừ tiền thu phí tự động không dừng.

Người đàn ông bỏ lại xe máy rồi nhảy cầu Cửa Đại tự tử

Sau khi bỏ lại xe máy, phim chụp X-quang, chứng minh nhân dân và đôi dép, ông D. đã gieo mình xuống sông Thu Bồn tự tử.

Sự gương mẫu của Tổng Bí thư là chỗ dựa vững chắc trong phòng chống tham nhũng, tiêu cực

Trưởng Ban Nội chính Trung ương Phan Đình Trạc nhấn mạnh vai trò quan trọng của người đứng đầu và lãnh đạo chủ chốt, đặc biệt là của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, của nhân dân và báo chí...trong phòng, chống tham nhũng.

Hàng trăm người dân bức xúc vì bị 'chặn cửa' không cho vào nghe nhạc Trịnh

Đêm nhạc kỷ niệm 21 năm ngày mất của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn vừa được tổ chức tại TP Huế đã gây nhiều bức xúc cho người dân và du khách khi họ cầm vé mời trên tay nhưng bị “chặn cửa”, không cho vào xem.

Việt Nam tiếp nhận hệ thống hướng dẫn cảnh báo sạt lở, lũ quét 1,3 triệu USD

Việt Nam tiếp nhận “Hệ thống hướng dẫn cảnh báo lũ quét khu vực Đông Nam Á” với tổng kinh phí 1,3 triệu USD và đảm nhiệm vai trò Trung tâm Vùng trong công tác dự báo sạt lở, lũ quét.

Áp thấp nhiệt đới giật cấp 8 sắp hình thành ở Biển Đông, miền Bắc mưa to

Vùng áp thấp hoạt động trên Biển Đông khả năng mạnh thành áp thấp nhiệt đới trong những giờ tới. Trong khi đó ở đất liền, miền Bắc chuẩn bị đón đợt mưa lớn dài ngày.

Kho chứa điều bốc cháy ngùn ngụt, thiệt hại hàng tỷ đồng

Một kho chứa hạt điều ở Bình Phước bất ngờ phát hỏa sáng nay (28/6) khiến nhiều tài sản bị thiêu rụi, ước tính thiệt hại khoảng 3 tỷ đồng.