Tổng thống đắc cử Francois Hollande ngay trước mắt sẽ phải đón nhận một loạt các thách thức cả về kinh tế lẫn xã hội, cả về đối nội lẫn đối ngoại. Với thắng lợi sít sao, ông Hollande ý thức được bãi mìn lớn mà ông đang bước trên chính trường Pháp lẫn Châu Âu.
Di sản nặng nề, hi vọng lớn lao
Ông Francois Hollande đã giành 51,05% số phiếu ủng hộ của cử tri Pháp so với tỷ lệ 48,95% của Tổng thống đương nhiệm. Thất bại trong cuộc đọ sức vừa qua đã khiến ông Sarkozy đạt quán quân một kỷ lục "đen" là Tổng thống Pháp đầu tiên chỉ tại vị duy nhất một nhiệm kỳ kể từ năm 1981 và cũng là nhà lãnh đạo quốc gia thứ 11 ở châu Âu bị "trượt vỏ chuối" do không chịu nổi sức gió của "cơn bão nợ công" trên lục địa già.
Theo giới phân tích, ông Sarkozy thất bại là do coi thường đối thủ, đã hơn một lần, ông cho ông Hollande là kẻ bất tài. Trái lại tân Tổng thống Pháp là người "biết người biết ta", là chính trị gia bình thường nhưng biết lắng nghe, biết dung hòa mâu thuẫn. Chính cái bề ngoài bình thường là lá bài giúp ông Hollande chiến thắng các đối thủ. Chiến thắng của ông thể hiện ý chí của đa số, cho thấy nước Pháp muốn hướng tới tương lai chứ không quay về quá khứ.
 |
Di sản ông Sarkozy để lại khá nặng nề! Đầu tiên là kinh tế: GDP Pháp đang tụt dốc. Chính phủ đương nhiệm đặt mục tiêu tăng trưởng năm nay là 1,7% nhưng thống kê quý một cho thấy chỉ số này chỉ đạt 0,2% và dự báo cả năm sẽ đạt 0,7%. Tỷ lệ thất nghiệp ở Pháp hiện được dự báo là có thể vượt ngưỡng 10% vào mùa hè này và bổ sung thêm 214.000 trong năm 2012 này.
Cán cân mậu dịch thâm hụt với mức kỷ lục 70 tỷ euro trong năm ngoái. Kể từ năm 2003, trao đổi mậu dịch của Pháp liên tục đi theo chiều hướng xấu. Thị phần toàn cầu của Pháp, tính theo giá trị, giảm liên tục theo từng năm, từ 6,2% năm 1990 xuống còn 3,2% năm 2011. Thâm hụt ngân sách của Pháp năm 2012 theo dự báo, sẽ được thu hẹp xuống 4,5% GDP so với 5,2% của năm 2011 và năm 2013 xuống còn 3%. Nhiều chuyên gia tỏ ý nghi ngờ khả năng của tân tổng thống Pháp trong việc quản lý chi tiêu công và tăng nguồn thu cho ngân sách.
Nợ công hiện đã vượt quá ngưỡng 1.700 tỷ euro, trong đó phần lớn do các chủ nước ngoài nắm giữ. Dự kiến mức nợ công của Pháp sẽ tiếp tục tăng trong năm nay, lên đỉnh điểm 89% GDP vào năm 2013 trước khi giảm dần vào năm 2014. Hiện tỷ lệ lãi suất mà nợ công của Pháp phải trả chiếm vị trí quán quân trong ngân sách nhà nước, cao hơn cả ngân sách giáo dục và quốc phòng.
Niềm hi vọng trong chương trình nghị sự của ông Hollande thật lớn lao! Chương trình này ông công bố trong những ngày tranh cử quyết liệt, nay ông muốn chứng minh, lời nói của tân Tổng thống Pháp sẽ đi đôi với việc làm. Dư luận trong và ngoài nước Pháp chắc chắn sẽ theo sát lộ trình đầy tham vọng này!
Sau Lễ Nhậm chức 15/5, ông Hollande phải hoàn thành thủ tục vay trung hạn 12 tỷ euro của các thị trường; gặp không chính thức lãnh đạo 27 nước thành viên EU. Tổng thống mới sẽ lần lượt giải quyết các vấn đề cấp thiết đã được chương trình hóa trong kế hoạch "ba giai đoạn", kéo dài đến tháng Sáu năm 2013 bao gồm 35 biện pháp. Và như một biểu tượng, đầu tiên ông sẽ giảm 30% tiền lương của chính mình và các thành viên chính phủ.
Cuối tháng Sáu, chính phủ mới sẽ ra sắc lệnh hãm giá xăng trong ba tháng, bãi bỏ một số quy định bất lợi đối với sinh viên nước ngoài tốt nghiệp tại Pháp. Tân Tổng thống sẽ "nổ" lớn khi ông đệ trình kiến nghị đàm phán lại Hiệp ước châu Âu lên Hội đồng châu Âu để chuẩn bị cho Hội nghị thượng đỉnh EU, đồng thời tuyên bố việc nước ông sẽ rút quân khỏi Afghanistan cuối năm 2012.
Tháng Bảy, chính phủ sẽ phải giới thiệu Dự luật về kế hoạch hóa tài chính vì mục tiêu tái lập cân bằng ngân sách vào năm 2017, cải cách chế độ thuế và lập thang thuế 75% đối với các thu nhập từ một triệu euro trở lên mỗi năm.
Từ tháng Tám năm nay cho đến 6/2013, ông Hollande sẽ hiện thực hóa một số cam kết mà ông coi là chính sách trụ cột những năm ông làm chủ Điện Elysée. Ông sẽ ưu tiên thông qua các bộ luật như Luật phát triển kinh tế-xã hội, đặc biệt là Điều khoản thành lập Ngân hàng Đầu tư Nhà nước (BPI); Luật định hướng và kế hoạch hóa giáo dục quốc gia. Cũng trong giai đoạn này, ông Hollande sẽ tiến hành các cải cách thể chế quan trọng khác trong bộ máy công quyền.
Trục Pháp - Đức sẽ chuyển dịch?
Chiến thắng của ông Hollande có "dienbienphuer", nghĩa là "có giáng đòn chí tử" lên những nỗ lực áp đặt chính sách thắt lưng buộc bụng, vốn là vấn đề nổi cộm nhất ở châu Âu hiện nay? Ông Hollande thừa kế một quốc gia nợ nần chồng chất và chia rẽ sâu sắc xung quanh việc làm thế nào để hòa nhập người nhập cư vào xã hội trong khi vẫn giữ vững bản sắc của dân tộc Gôloa!
Tuy khản đặc cả giọng, công chúng vẫn cảm nhận được niềm niềm phấn khích tột cùng trong phát biểu của ông Hollande sớm ngày 7/5: "Mọi người từ tất cả các thủ đô khác đang hướng về chúng ta. Nhờ có chúng ta mà họ có hy vọng và mong muốn chấm dứt tình trạng thắt lưng buộc bụng. Các bạn đang tạo ra một phong trào trên khắp châu Âu, và có thể trên toàn thế giới".
Để châu Âu có hướng đi mới, ông Hollande muốn chương trình kích thích kinh tế có sự tài trợ của chính phủ phải được thông qua, với hy vọng có thể tái khởi động tăng trưởng. Ông lập luận rằng, khủng hoảng nợ sẽ chỉ tồi tệ hơn nếu các nền kinh tế châu Âu không tăng trưởng trở lại.
Giới chuyên gia tài chính dường như đồng ý với nổ lực nói trên của ông Hollande. Bởi vì toàn châu Âu sắp rơi vào tình thế thực sự tồi tệ và nghiêm trọng. Trong tình thế đó, ông Hollande có thể trở thành tiếng nói đại diện cho những quốc gia muốn làm điều gì đó nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Dư luận đang thực sự hồi hộp chờ đợi bức thư của ông Hollande gửi tới các nhà lãnh đạo châu Âu kêu gọi đàm phán lại "Hiệp ước về ổn định, phối hợp và quản lý (TSCG)". Đây là một hiệp ước siết chặt kỷ luật ngân sách nhằm đưa các nền kinh tế của châu lục này xích lại gần nhau hơn.
Tổng thống Obama đã mời ông Hollande tham dự các cuộc hội đàm song phương tại Nhà Trắng ngay trong tháng này trước lúc các nhà lãnh đạo G8 gặp nhau tại trại David từ 18-19/5 và trước một hội nghị thượng đỉnh liên minh xuyên Đại Tây Dương NATO tại Chicago từ 20-21/5. Nhưng tân Tổng thống Pháp sẽ thực hiện chuyến thăm chính thức tới Đức đầu tiên như đã tuyên bố trước bầu cử.
Và các biến cố ngoại giao đầu tiên có thể xẩy ra không ở đâu khác, mà ngay chính trong mối quan hệ đang quyết định vận mệnh châu Âu, đó là quan hệ Pháp - Đức. Vì Hiệp ước TSCG là do chính bà Thủ tướng Đức Merkel và ông Sarkozy khởi xướng.
Liệu cuộc hôn nhân "Merkozy", bộ đôi quyền lực khá gắn bó giữ Tổng thống Sarkozy và Thủ tướng Đức Merkel trước đây có thể chuyển hóa thành "Merkhollande" để cho quan hệ Merkel - Hollande từ nay sẽ tốt đẹp hơn những gì mà dư luận dự đoán? Trong cuộc điện đàm đầu tiên giữa hai nhà lãnh đạo Đức - Pháp, bà Merkel cho biết, không thể thương thuyết lại TSCG, nhưng bà nồng nhiệt chào đón tân Tổng thống và khẳng định lãnh đạo Pháp và Đức sẽ hợp tác chặt ché với nhau.
Hiện nay chính trường Pháp đã chuyển sự chủ ý sang cuộc bầu cử hạ viện sẽ diến ra trong tháng tới, mà dân chúng ở đây vẫn gọi là "bầu cử tổng thống vòng ba". Cửa ải đầu tiên này không dễ dàng đối với đảng Xã hội (PS) theo đường hướng trung tả của ông Hollande đang tạm nắm đa số ở Hạ viện, khi đảng Liên minh vì Phong trào Nhân dân (UMP) của ông Sarkozy chắc không muốn PS nắm đa số.
Sau ba lần lỡ hẹn với lịch sử (các năm 1995, 2002 và 2007 PS đều thất cử), cuộc tái ngộ lần này sẽ mang lại vinh quang cho cánh Tả Pháp? Liệu vị tổng thống mới có thể dẫn dắt con tầu Pháp vượt qua cuộc khủng hoảng đang có ảnh hưởng tiêu cực tới châu Âu và thế giới?
Câu trả lời tùy thuộc vào khả năng viên thuyền trưởng Hollande có tập hợp và đoàn kết được mọi lực lượng chính trị, xã hội thành một khối thống nhất và có một tầm nhìn quốc tế hướng tới tương lai hay không.
Nguyễn An Bình
.svg){kind=icon}
