Câu chuyện nước sạch của Thủ đô cho thấy sự cần thiết bổ sung các quy định pháp lý về trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc cung cấp dịch vụ và hàng hóa công.

Hệ thống chính trị, xã hội và nhà nước của ta cứ nghĩ mọi thứ đã đâu vào đó, cần cái gì là lập tức có câu trả lời xác đáng, là có quy định pháp lý tương ứng. Hóa ra không hẳn là vậy.

Sau chuyện cháu bé chết của trường Gateway mới có việc rà soát xem các quy định về xe ô tô đưa đón học sinh, rồi tiêu chuẩn lái xe ô tô kiểu này có không, có phù hợp không. Cuối cùng mới thấy chẳng có quy định gì đặc biệt. Và nhiều thứ khác cũng  vậy. Cứ vận hành đi, mọi chuyện đâu có đó gần như là phương châm cho mọi thứ ở nước ta.

Và giờ đây, câu chuyện nước nhiễm bẩn Hà Nội lại thêm một ví dụ điển hình cho kiểu phương châm đó.

Một tuần nay, hàng chục nghìn hộ gia đình của các quận Hà Đông, Thanh Xuân, Hoàng Mai… không có nước sạch để dùng, bởi nước không bảo đảm tiêu chuẩn.

Dân lên tiếng, báo chí vào cuộc, UBND TP Hà Nội lên tiếng. Rồi Thủ tướng có ý kiến chỉ đạo. Và đặc biệt là công ty cổ phần nước sạch sông Đà (Viwasupco) lên tiếng. Đây chính là doanh nghiệp cung cấp nước sạch cho một bộ phận dân cư Hà Nội.

{keywords}
Xếp hàng chờ lấy nước ở khu đô thị Linh Đàm. Ảnh: Trần Thường

Ở đây chưa bàn đến việc cơ quan công an đã khởi tố vụ án để điều tra việc đổ dầu
bẩn… gây ô nhiễm nguồn nước mà Viwasupco này sử dụng để cung cấp cho Thủ đô. Cái đáng bàn chính là mối quan hệ và trách nhiệm của các bên có liên quan tới việc cấp nước sạch cho Hà Nội.

Không vì mục tiêu lợi nhuận

Trước hết là mối quan hệ của chính quyền TP Hà Nội với người dân. Liệu có chỗ nào quy định rõ trách nhiệm của UBND TP Hà Nội phải cung cấp nước sạch, trước hết cho dân cư nội đô?

Không thể nói trách nhiệm một cách đại khái. Chỗ này cần hết sức cụ thể và rõ ràng. Rất đáng tiếc, pháp luật của chúng ta quy định về trách nhiệm của chính quyền địa phương trong quản lý là hết sức chung, không rõ. Điều này không chỉ đúng cho Hà Nội, mà cho các các tỉnh, thành khác.

Luật Tổ chức chính quyền địa phương, thậm chí luật Thủ đô cũng đều không quy định trách nhiệm của UBND TP cung cấp các dịch vụ công cụ thể, trong đó có nước sạch cho cư dân. Đi vào chi tiết xem quy định về chức năng, nhiệm vụ của Sở Xây dựng Hà Nội cũng không có quy định về việc Sở chịu trách nhiệm cung cấp nước sạch cho người dân.

Nếu cứ căn cứ pháp lý như vậy mà xét thì việc quy trách nhiệm cho chính quyền về vấn đề nước không sạch như hiện tại quả là khó. Đây là điểm sau này khi sửa các quy định pháp luật phải tính đến.

Cũng rất may, ngoài căn cứ pháp lý còn có căn cứ thực tiễn. Thực tiễn bao năm nay gần như mặc định nước sạch cho người dân nội đô là chính quyền thành phố phải lo.

Chính quyền địa phương của Việt Nam ta giống như nhiều nước trên thế giới, đó là chính quyền có trách nhiệm cung cấp một số dịch vụ, hàng hóa công thiết yếu cho người dân, trong đó quan trọng nhất là dịch vụ công về giáo dục và y tế. Điện, nước sạch, thu gom và xử lý rác thải, giao thông công cộng… là những dịch vụ và hàng hóa công tiếp theo phải kể đến.

Điều quan trọng phải nhấn ở đây là chính quyền cung cấp các dịch vụ công và hàng hóa này không vì mục tiêu lợi nhuận, nếu có thu phí hoặc lệ phí từ người dân thì các khoản thu này cũng chỉ bù đắp phần nào chi phí mà chính quyền phải bỏ ra mà thôi. Chỗ này mà liên hệ vào thực tiễn ta thì còn khá nhiều chuyện hay, đáng bàn.

Để cung cấp các loại dịch vụ công và hàng hóa này, chính quyền có thể lập ra các tổ chức của mình, đó là các đơn vị sự nghiệp công lập hoặc các doanh nghiêp nhà nước.

Hình thức thứ hai có thể là chính quyền thuê tổ chức bên ngoài như doanh nghiệp, các tổ chức phi chính phủ cung cấp thay mình dịch vụ, hàng hóa cho người dân.

Cũng cần chú ý ở đây là cho dù chính quyền thuê ai đó lo chuyện của mình thì xét đến cùng, chính quyền vẫn phải chịu trách nhiệm về chất lượng các dịch vụ và hàng hóa công này. Chúng ta thấy rõ hình thức này phần nào qua câu chuyện nước sạch của Hà Nội.

{keywords}
Nhà máy nước sông Đà. Ảnh: Trần Thường

Viwasupco là bên được thuê để cung cấp nước sạch cho một bộ phận người dân. Công ty này chịu trách nhiệm về chất lượng nước sạch cung cấp cho TP và khi có sự cố xảy ra như hiện nay thì công ty này hoàn toàn chịu trách nhiệm trước chính quyền TP. Không thể nói kiểu chúng tôi là nạn nhân chịu thiệt hại nhất.

Từ câu chuyện nước sạch lần này của Thủ đô cho thấy sự cần thiết bổ sung các quy định pháp lý về trách nhiệm của các cấp chính quyền địa phương trong việc cung cấp các loại dịch vụ và hàng hóa công cụ thể, việc vận dụng trên thực tế nguyên tắc không vì mục tiêu lợi nhuận trong cung cấp các loại dịch vụ và hàng hóa này và cuối cùng là trách nhiệm của chính quyền cũng như các bên có liên quan khi có sự cố xảy ra.

Đinh Duy Hòa

Mùi khủng khiếp ở đồi Mông, nơi xả thải xuống nhà máy nước sông Đà

Mùi khủng khiếp ở đồi Mông, nơi xả thải xuống nhà máy nước sông Đà

Con suối đổ về hồ Đầm Bài (Hòa Bình) đang được nạo vét, thu dọn, xử lý dầu thải. Lòng suối còn rõ mùi khét, một số khu vực vẫn còn váng dầu.

tin nổi bật

Đợt mưa lớn ít gặp trong tháng 5 là dấu hiệu một năm nhiều thiên tai bất thường

Trong quá khứ, đợt mưa lớn gần nhất trong tháng 5 có cường độ tương tự ở Bắc Bộ xảy ra vào năm 2016. Điều này có thể là một dấu hiệu cho thấy năm nay có khả năng sẽ là một năm có nhiều thiên tai bất thường.

Hé lộ nguyên nhân rơi thang máy khiến 2 người ở Hà Nội tử vong

Cơ quan chức năng xác định hai nạn nhân trong vụ rơi thang máy ở ngõ 523 Kim Mã đều là công nhân sửa thang máy, gặp nạn khi đang làm việc.

Xe container quệt vào cây ở Hà Nội, cành gãy rơi trúng một học sinh

Xe container di chuyển trên đường Hoàng Hoa Thám (quận Ba Đình, Hà Nội) thì quệt vào cây khiến cành lớn gãy, rơi trúng một học sinh đi xe đạp điện.

Điều chỉnh đường trung tâm TP.HCM: Nhiều người vô tư leo lề, chạy ngược chiều

Theo ghi nhận của VietNamNet ngày 25/5, chỉ hơn một giờ đồng hồ đã có đến hàng chục xe máy, ô tô chạy ngược chiều trên đường Nguyễn Bỉnh Khiêm (quận 1, TP.HCM).

Tranh cãi cách xử lý đường ống nước sạch, dự án hơn 107 triệu USD chậm tiến độ

Dự án kênh nối hai sông Đáy – Ninh Cơ và cầu kênh nối là một hợp phần quan trọng của dự án giao thông vận tải khu vực đồng bằng Bắc Bộ với tổng kinh phí 107 triệu USD đang chậm tiến độ. Nguyên nhân liên quan đến dự án nước sạch tại Nghĩa Hưng.

Củng cố niềm tin của nhân dân, ‘trên nóng, dưới cũng phải nóng’

Nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban TƯ MTTQ Việt Nam Lê Truyền khẳng định, việc thành lập Ban Chỉ đạo cấp tỉnh về phòng, chống tham nhũng sẽ giải quyết được một loạt vấn đề, nhất là tình trạng “trên nóng mà dưới không nóng”.

Xử lý hậu quả rất phức tạp khi cháy bãi giữ xe vi phạm giao thông

Vừa qua, nhiều xe máy trong bãi giữ xe vi phạm ngoài trời của Công an phường Tân An, TP Thủ Dầu Một (Bình Dương) đã bị cháy trơ khung, hư hỏng trong vụ hỏa hoạn xảy ra sáng 22/5. Xử lý hậu quả những vụ việc này thường rất phức tạp.

Dự báo thời tiết 26/5: Mưa giông quay lại Bắc Bộ, miền Nam vào đợt mưa dài ngày

Dự báo thời tiết ngày 26/5, mưa lớn quay lại Bắc Bộ sau 1-2 ngày tạnh ráo và dự kiến kéo dài vài ngày tới. Tây Nguyên và Nam Bộ cũng vào đợt mưa lớn dài ngày, đặc biệt tập trung vào chiều tối.

Bản tin sáng VietNamNet (26/5/2022)

Lùm xùm siêu xe biếu tặng: Kiểm tra 4 Cục hải quan có liên quan; Hà Nội chi hơn 17,4 tỷ thưởng VĐV, HLV đạt thành tích tại SEA Games 31… là những thông tin quan trọng và nổi bật trong ngày.

Hai người thiệt mạng vì rơi thang máy ở Hà Nội là công nhân đang sửa thang

Hai nạn nhân thiệt mạng trong vụ rơi thang máy tại số nhà 12, ngõ 523 Kim Mã (Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội) được xác định là công nhân sửa thang.

Hà Nội: Rơi thang máy ở nhà dân, 2 người thiệt mạng

Tối 25/5, thang máy trong một ngôi nhà 8 tầng ở quận Ba Đình (Hà Nội) bị rơi khiến 2 người thiệt mạng.

Cục CSGT đề nghị miễn kiểm định lần đầu với xe ô tô mới

Cục CSGT (Bộ Công an) đề nghị đa dạng hóa các hình thức kiểm định, thay vì chỉ giao cho các trung tâm đăng kiểm, cần nghiên cứu để giao việc kiểm định cho các cơ sở bảo dưỡng, bảo hành chính hãng đủ điều kiện theo quy định.

'Đụng tới đất đai càng làm thủ tục nhanh nguy hiểm càng cao'

Phó Chủ tịch tỉnh Bạc Liêu nói rõ, đụng tới đất đai càng làm thủ tục nhanh thì tính nguy hiểm càng cao. Nếu làm nhanh và tuỳ tiện dễ vi phạm và có thể rất không an toàn cho cán bộ.

Tiền kiểm phim trên không gian mạng để không bị xâm lấn bởi tư tưởng độc hại

Vấn đề tiền kiểm và hậu kiểm với phim phát hành trên không gian mạng đặc biệt ở các nền tảng xuyên biên giới quy định trong dự thảo Luật Điện ảnh (sửa đổi) được nhiều ĐBQH tranh luận, góp ý chiều 25/5.

Quảng Ninh sẽ có đường 50km từ TP Hạ Long tới tỉnh Lạng Sơn

Nếu hoàn thành và đưa vào sử dụng, tuyến đường tỉnh 342 sẽ rút ngắn từ TP Hạ Long đến tỉnh Lạng Sơn chỉ còn 50km.