Câu chuyện nước sạch của Thủ đô cho thấy sự cần thiết bổ sung các quy định pháp lý về trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc cung cấp dịch vụ và hàng hóa công.

Hệ thống chính trị, xã hội và nhà nước của ta cứ nghĩ mọi thứ đã đâu vào đó, cần cái gì là lập tức có câu trả lời xác đáng, là có quy định pháp lý tương ứng. Hóa ra không hẳn là vậy.

Sau chuyện cháu bé chết của trường Gateway mới có việc rà soát xem các quy định về xe ô tô đưa đón học sinh, rồi tiêu chuẩn lái xe ô tô kiểu này có không, có phù hợp không. Cuối cùng mới thấy chẳng có quy định gì đặc biệt. Và nhiều thứ khác cũng  vậy. Cứ vận hành đi, mọi chuyện đâu có đó gần như là phương châm cho mọi thứ ở nước ta.

Và giờ đây, câu chuyện nước nhiễm bẩn Hà Nội lại thêm một ví dụ điển hình cho kiểu phương châm đó.

Một tuần nay, hàng chục nghìn hộ gia đình của các quận Hà Đông, Thanh Xuân, Hoàng Mai… không có nước sạch để dùng, bởi nước không bảo đảm tiêu chuẩn.

Dân lên tiếng, báo chí vào cuộc, UBND TP Hà Nội lên tiếng. Rồi Thủ tướng có ý kiến chỉ đạo. Và đặc biệt là công ty cổ phần nước sạch sông Đà (Viwasupco) lên tiếng. Đây chính là doanh nghiệp cung cấp nước sạch cho một bộ phận dân cư Hà Nội.

{keywords}
Xếp hàng chờ lấy nước ở khu đô thị Linh Đàm. Ảnh: Trần Thường

Ở đây chưa bàn đến việc cơ quan công an đã khởi tố vụ án để điều tra việc đổ dầu
bẩn… gây ô nhiễm nguồn nước mà Viwasupco này sử dụng để cung cấp cho Thủ đô. Cái đáng bàn chính là mối quan hệ và trách nhiệm của các bên có liên quan tới việc cấp nước sạch cho Hà Nội.

Không vì mục tiêu lợi nhuận

Trước hết là mối quan hệ của chính quyền TP Hà Nội với người dân. Liệu có chỗ nào quy định rõ trách nhiệm của UBND TP Hà Nội phải cung cấp nước sạch, trước hết cho dân cư nội đô?

Không thể nói trách nhiệm một cách đại khái. Chỗ này cần hết sức cụ thể và rõ ràng. Rất đáng tiếc, pháp luật của chúng ta quy định về trách nhiệm của chính quyền địa phương trong quản lý là hết sức chung, không rõ. Điều này không chỉ đúng cho Hà Nội, mà cho các các tỉnh, thành khác.

Luật Tổ chức chính quyền địa phương, thậm chí luật Thủ đô cũng đều không quy định trách nhiệm của UBND TP cung cấp các dịch vụ công cụ thể, trong đó có nước sạch cho cư dân. Đi vào chi tiết xem quy định về chức năng, nhiệm vụ của Sở Xây dựng Hà Nội cũng không có quy định về việc Sở chịu trách nhiệm cung cấp nước sạch cho người dân.

Nếu cứ căn cứ pháp lý như vậy mà xét thì việc quy trách nhiệm cho chính quyền về vấn đề nước không sạch như hiện tại quả là khó. Đây là điểm sau này khi sửa các quy định pháp luật phải tính đến.

Cũng rất may, ngoài căn cứ pháp lý còn có căn cứ thực tiễn. Thực tiễn bao năm nay gần như mặc định nước sạch cho người dân nội đô là chính quyền thành phố phải lo.

Chính quyền địa phương của Việt Nam ta giống như nhiều nước trên thế giới, đó là chính quyền có trách nhiệm cung cấp một số dịch vụ, hàng hóa công thiết yếu cho người dân, trong đó quan trọng nhất là dịch vụ công về giáo dục và y tế. Điện, nước sạch, thu gom và xử lý rác thải, giao thông công cộng… là những dịch vụ và hàng hóa công tiếp theo phải kể đến.

Điều quan trọng phải nhấn ở đây là chính quyền cung cấp các dịch vụ công và hàng hóa này không vì mục tiêu lợi nhuận, nếu có thu phí hoặc lệ phí từ người dân thì các khoản thu này cũng chỉ bù đắp phần nào chi phí mà chính quyền phải bỏ ra mà thôi. Chỗ này mà liên hệ vào thực tiễn ta thì còn khá nhiều chuyện hay, đáng bàn.

Để cung cấp các loại dịch vụ công và hàng hóa này, chính quyền có thể lập ra các tổ chức của mình, đó là các đơn vị sự nghiệp công lập hoặc các doanh nghiêp nhà nước.

Hình thức thứ hai có thể là chính quyền thuê tổ chức bên ngoài như doanh nghiệp, các tổ chức phi chính phủ cung cấp thay mình dịch vụ, hàng hóa cho người dân.

Cũng cần chú ý ở đây là cho dù chính quyền thuê ai đó lo chuyện của mình thì xét đến cùng, chính quyền vẫn phải chịu trách nhiệm về chất lượng các dịch vụ và hàng hóa công này. Chúng ta thấy rõ hình thức này phần nào qua câu chuyện nước sạch của Hà Nội.

{keywords}
Nhà máy nước sông Đà. Ảnh: Trần Thường

Viwasupco là bên được thuê để cung cấp nước sạch cho một bộ phận người dân. Công ty này chịu trách nhiệm về chất lượng nước sạch cung cấp cho TP và khi có sự cố xảy ra như hiện nay thì công ty này hoàn toàn chịu trách nhiệm trước chính quyền TP. Không thể nói kiểu chúng tôi là nạn nhân chịu thiệt hại nhất.

Từ câu chuyện nước sạch lần này của Thủ đô cho thấy sự cần thiết bổ sung các quy định pháp lý về trách nhiệm của các cấp chính quyền địa phương trong việc cung cấp các loại dịch vụ và hàng hóa công cụ thể, việc vận dụng trên thực tế nguyên tắc không vì mục tiêu lợi nhuận trong cung cấp các loại dịch vụ và hàng hóa này và cuối cùng là trách nhiệm của chính quyền cũng như các bên có liên quan khi có sự cố xảy ra.

Đinh Duy Hòa

Mùi khủng khiếp ở đồi Mông, nơi xả thải xuống nhà máy nước sông Đà

Mùi khủng khiếp ở đồi Mông, nơi xả thải xuống nhà máy nước sông Đà

Con suối đổ về hồ Đầm Bài (Hòa Bình) đang được nạo vét, thu dọn, xử lý dầu thải. Lòng suối còn rõ mùi khét, một số khu vực vẫn còn váng dầu.

tin nổi bật

Đẩy nhanh tiến độ tiêm mũi 3 vắc xin phòng Covid-19 cho người 18 tuổi trở lên

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam yêu cầu Bộ Y tế chủ trì rà soát, đẩy nhanh tiến độ tiêm vắc xin phòng Covid-19 mũi thứ 3 cho người từ 18 tuổi trở lên; nghiên cứu tiêm vắc xin mũi thứ 4 cho các đối tượng tuyến đầu đã suy giảm miễn dịch.

Khu phố úng ngập suốt 15 năm ở TP Thanh Hóa, mưa là thành 'biển'

Hơn 15 năm qua, cứ sau mỗi trận mưa là hàng chục hộ dân phố Ba Tân (thuộc mặt bằng 217), phường Đông Hương, TP Thanh Hóa lại chìm trong “biển” nước.

Thủ tướng: Việt Nam đang đẩy mạnh xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ

Việt Nam kiên định đường lối và đang đẩy mạnh xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ gắn với chủ động, tích cực hội nhập quốc tế sâu rộng, thực chất, hiệu quả.

Cướp tiệm vàng ở TP.HCM, thanh niên kêu 'nhầm người' khi bị bắt

Camera an ninh ghi nhận lại khá chi tiết về diễn biến vụ cướp cũng như phương tiện đối tượng sử dụng, nên lực lượng công an truy bắt nhanh chóng kẻ gây án.

Cử tri bức xúc, Quốc hội xem xét giám sát đổi mới sách giáo khoa phổ thông

Phân tích về một trong 4 chuyên đề có thể được Ủy ban Thường vụ Quốc hội giám sát, ĐBQH cho rằng qua giám sát, Quốc hội có thể chỉ ra những việc ngành Giáo dục đã thực hiện đúng, những hạn chế, những điều cần khắc phục.

Bí mật trong các thùng xốp gần biên giới Việt – Lào lúc rạng sáng

Lực lượng chức năng tỉnh Quảng Trị vừa bắt quả tang một người phụ nữ chở hơn 400kg phụ phẩm lợn đông lạnh đã bốc mùi hôi thối khi đang di chuyển trên đường.

Bắt nóng thanh niên dùng búa cướp tiệm vàng ở TP.HCM

Nam thanh niên dùng búa đập bể tủ kính của tiệm vàng rồi cướp đi một số vòng vàng, tẩu thoát bằng xe gắn máy nhưng đã bị bắt giữ nhanh chóng.

Vụ Việt Á gây thất thoát, lãng phí tài sản công, khiến nhân dân bức xúc

Vụ án tại Công ty Cổ phần Công nghệ Việt Á và một số cơ quan, địa phương trong thời gian vừa qua gây thất thoát, lãng phí kinh phí, tài sản công, gây bức xúc trong nhân dân.

Sửa máy bơm dưới suối, thanh niên gia cảnh nghèo ở TT-Huế bị điện giật tử vong

Đi làm về được người nhà báo máy bơm nước đặt dưới suối bị hỏng, anh Y. nửa đêm lội xuống suối để sửa thì bị điện giật tử vong.

Tàu Cát Linh đột ngột dừng trong mưa dông, lãnh đạo Metro Hà Nội nói gì?

Sáng 23/5, trong lúc vận hành, đoàn tàu metro Cát Linh - Hà Đông (Hà Nội) bất ngờ dừng lại giữa đường dù chưa đến điểm dừng khiến nhiều hành khách được một phen nhốn nháo.

Nhà xe Tân Sơn Nhất thừa nhận lỗi phần mềm thu phí khiến rừng xe kẹt cứng

Đại diện nhà xe TCP ở ga quốc nội sân bay Tân Sơn Nhất thừa nhận sự cố phần mềm tính tiền và thu phí làm ùn tắc giao thông, gây phiền hà cho khách hàng.

Sự thật dần hé lộ trong vụ Tịnh thất Bồng Lai

Bà Cúc và ông Vân mua nhiều tượng Phật mang về kê trên kệ. Họ cạo đầu trọc, mặc pháp phục và tự nhận Tịnh thất Bồng Lai là chùa.

Đường gom đại lộ Thăng Long ngập như sông, đoàn xe ùn tắc cả km

Tình trạng ngập úng trên đường gom đại lộ Thăng Long (Hà Nội) diễn ra từ 6h ngày 23/5, sau cơn mưa lớn khiến hàng đoàn phương tiện ùn tắc kéo dài cả km.

Tài xế tử vong trên ô tô đậu ven đường ở Nghệ An, nghi bị siết cổ

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Nghệ An đang điều tra, làm rõ vụ tài xế tử vong trong xe ô tô, có dấu hiệu bị siết cổ.

Chủ dự án nước sạch bất ngờ khởi kiện Chủ tịch UBND huyện ở Nam Định

Chủ dự án nước sạch bất ngờ có đơn khởi kiện Chủ tịch UBND huyện Nghĩa Hưng (tỉnh Nam Định) - người trực tiếp ký các quyết định hành chính liên quan tới dự án nước sạch- vì cho rằng ảnh hưởng tới nhà máy.