Ngày 30/6, Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) tại Việt Nam phối hợp với Cục Phòng, chống Ma túy và Tội phạm (Cục PCMT&TP) – Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tổ chức hội thảo "Đánh giá tình hình hoạt động của tội phạm mua bán người; xu hướng tội phạm mới, khó khăn, vướng mắc và các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống mua bán người”.
Hội thảo liên ngành đã thu hút sự tham gia của 46 đại biểu đến từ các đơn vị.
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi, phân tích thực trạng tội phạm mua bán người trong thời gian gần đây, đồng thời đề xuất những giải pháp phù hợp với tình hình thực tiễn, nhất là trong bối cảnh loại tội phạm này có xu hướng gia tăng, hoạt động ngày càng tinh vi và mang tính xuyên quốc gia rõ nét.
Một trong những nội dung được nhấn mạnh là xu hướng mới của tội phạm mua bán người trong giai đoạn 2021 - 2025. Theo đó, các đối tượng ngày càng lợi dụng không gian mạng, mạng xã hội, nền tảng số và thậm chí cả công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để tiếp cận, dụ dỗ và kiểm soát nạn nhân. Việc tuyển mộ không còn chủ yếu thông qua các mối quan hệ trực tiếp mà chuyển mạnh sang hình thức trực tuyến, khiến việc phát hiện, ngăn chặn gặp nhiều khó khăn.
Báo cáo thực trạng nạn mua bán người vào các tổ hợp lừa đảo trực tuyến tại Đông Nam Á của IOM cho thấy mức độ gia tăng đáng báo động. Số nạn nhân được IOM hỗ trợ trong khu vực đã tăng hơn ba lần, từ 296 ca năm 2022 lên 1.093 ca tính đến thời điểm này của năm 2025.
Theo IOM, nạn nhân chủ yếu là người trẻ, có trình độ học vấn, bị lừa tuyển dụng bằng những lời hứa hẹn hấp dẫn về việc làm, thu nhập cao. Tuy nhiên, sau khi bị đưa ra nước ngoài, họ bị tịch thu giấy tờ tùy thân, giam giữ, đánh đập, lạm dụng và ép buộc tham gia các hoạt động lừa đảo.
Thực trạng này cũng được phản ánh qua số liệu của Bộ Công an. Trong năm 2024, cả nước đã điều tra, xử lý 163 vụ mua bán người với 455 đối tượng và 500 nạn nhân; trong đó khởi tố mới 91 vụ, 237 đối tượng và 336 nạn nhân.
Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, các cơ quan chức năng đã khởi tố, điều tra 120 vụ với 365 bị can; thụ lý mới 34 vụ với 101 bị can. Cùng thời gian này, lực lượng chức năng đã chuyển truy tố 50 vụ với 178 bị can và giải quyết, xét xử 72 vụ với 237 bị cáo.
Theo báo cáo của Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, trong giai đoạn 2020 - 2025, tình hình tội phạm mua bán người tại khu vực biên giới, cửa khẩu, biển và hải đảo diễn biến ngày càng phức tạp. Các đường dây tội phạm được tổ chức chặt chẽ, thủ đoạn tinh vi, hoạt động trên nhiều tuyến, địa bàn trọng điểm, tập trung tại khu vực biên giới Việt Nam – Lào, Việt Nam – Campuchia và các tỉnh ven biển từ Bà Rịa – Vũng Tàu đến Kiên Giang.
Đáng chú ý, trong giai đoạn này, các đường dây mua bán người không chỉ gia tăng về số vụ mà còn đa dạng hóa phương thức, thủ đoạn. Phần lớn các đối tượng chủ mưu cư trú ở nước ngoài hoặc là người nước ngoài, tổ chức thành các đường dây khép kín, móc nối với các đối tượng trong nước để dụ dỗ, lừa gạt nạn nhân. Mục đích chính là bóc lột tình dục, cưỡng bức lao động, kết hôn trái pháp luật và cho – nhận con nuôi trái phép.
Đặc biệt, hoạt động mua bán người nhằm cưỡng bức lao động và ép buộc thực hiện các hành vi phạm tội, nhất là lừa đảo trực tuyến, có xu hướng gia tăng mạnh tại Campuchia, Lào và Myanmar. Nhiều nạn nhân bị lừa sang làm việc trong các khu phức hợp, bị quản lý nghiêm ngặt, cưỡng bức lao động, đe dọa và đánh đập nếu không đạt “chỉ tiêu” lừa đảo do các đối tượng đặt ra.
Thống kê của lực lượng chức năng cho thấy, khoảng 94% đối tượng bị phát hiện, truy xét lợi dụng các nền tảng mạng xã hội để tiếp cận nạn nhân, chỉ khoảng 6% sử dụng hình thức gặp gỡ trực tiếp. Các đối tượng thường dùng tài khoản ảo, lập các hội, nhóm với tên gọi hấp dẫn như “việc nhẹ, lương cao”, “tìm dâu cho người Trung Quốc”, “hỗ trợ mẹ bầu”… để tuyển mộ và lừa gạt nạn nhân.
Trong khuôn khổ hội thảo, Ban tổ chức đã dành một phiên thảo luận chuyên sâu về những thách thức trong công tác điều tra, khởi tố tội phạm mua bán người, cũng như trong việc xác định, tiếp cận và hỗ trợ nạn nhân. Các đại biểu nhấn mạnh nhu cầu tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao năng lực chuyên môn cho lực lượng tuyến đầu, đồng thời xây dựng các gói hỗ trợ phù hợp với giới tính, độ tuổi và nhu cầu cụ thể của nạn nhân.
Bên cạnh đó, nhiều ý kiến đề xuất cần chú trọng phát triển sinh kế bền vững cho người dân tại các địa bàn trọng điểm, đẩy mạnh truyền thông cộng đồng, nâng cao nhận thức về các thủ đoạn mới của tội phạm mua bán người. Việc tăng cường hợp tác quốc tế, chia sẻ thông tin và cải thiện cơ chế phối hợp liên ngành cũng được xác định là yếu tố then chốt nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống loại tội phạm này trong thời gian tới.
Hội thảo nằm trong khuôn khổ Dự án “Nâng cao năng lực phòng, chống mua bán người và tội phạm xuyên quốc gia cho Bộ đội Biên phòng tuyến đầu” do IOM phối hợp với Cục PCMT&TP triển khai, với sự tài trợ của Cơ quan Phòng, chống Ma túy và Thực thi Pháp luật Quốc tế (INL), Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ. Dự án kỳ vọng sẽ góp phần củng cố năng lực cho lực lượng tuyến đầu, thúc đẩy phối hợp liên ngành và hướng tới mục tiêu bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của nạn nhân mua bán người.
.svg){kind=icon}
