Phòng ngừa nạn mua bán người ngay từ tuyến đầu

Tình hình tội phạm mua bán người diễn biến phức tạp

Theo số liệu của Bộ Công an, trong năm 2024, cả nước đã điều tra, xử lý 163 vụ mua bán người với 455 đối tượng và 500 nạn nhân; trong đó, khởi tố mới 91 vụ, 237 đối tượng và 336 nạn nhân.

Sang 6 tháng đầu năm 2025, tình hình vẫn diễn biến phức tạp khi các cơ quan chức năng đã khởi tố, điều tra 120 vụ với 365 bị can, trong đó thụ lý mới 34 vụ với 101 bị can. Cùng thời gian này, lực lượng chức năng đã chuyển truy tố 50 vụ với 178 bị can, đồng thời giải quyết, xét xử 72 vụ với 237 bị cáo.

Những con số trên cho thấy tội phạm mua bán người chưa hề suy giảm mà còn có xu hướng gia tăng, với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, manh động.

Đáng chú ý, theo báo cáo của Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng (Bộ Quốc phòng), trong giai đoạn 2020 - 2025, hoạt động mua bán người tại khu vực biên giới, cửa khẩu, biển và hải đảo diễn biến phức tạp, có tổ chức chặt chẽ, xuyên quốc gia. Các tuyến, địa bàn trọng điểm vẫn tập trung tại khu vực biên giới Việt Nam – Lào, Việt Nam – Campuchia và các tỉnh ven biển từ Bà Rịa – Vũng Tàu đến Kiên Giang.

Một xu hướng đáng lo ngại là hoạt động mua bán người nhằm cưỡng bức lao động, ép buộc thực hiện các hành vi phạm tội, đặc biệt là lừa đảo trực tuyến, gia tăng mạnh tại Campuchia, Lào và Myanmar.

Nhiều nạn nhân bị các đối tượng dụ dỗ sang làm việc với lời hứa “việc nhẹ, lương cao”, sau đó bị đưa vào các khu phức hợp, quản lý khép kín, cưỡng bức lao động. Nếu không đạt “chỉ tiêu” lừa đảo, họ bị đe dọa, hành hung, thậm chí bị bán qua nhiều “chủ” khác.

Trước thực trạng đó, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã chỉ đạo các đơn vị tăng cường nắm tình hình địa bàn, triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ trong phòng, chống mua bán người. Công tác quản lý xuất, nhập cảnh tại các cửa khẩu được siết chặt; đồng thời phối hợp chặt chẽ với công an, hải quan và chính quyền địa phương trong truy xét, truy tìm các đối tượng phạm tội.

Trong những năm qua, lực lượng Bộ đội Biên phòng đã đẩy mạnh tuần tra, kiểm soát biên giới, cửa khẩu, vùng biển, tập trung vào các tuyến, địa bàn trọng điểm. Mục tiêu là kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hoạt động xuất, nhập cảnh trái phép – nguồn phát sinh trực tiếp của tội phạm mua bán người. Kết quả, giai đoạn 2021 - 2025, các đơn vị đã đấu tranh thành công 60 chuyên án xuất, nhập cảnh trái phép, bắt 158 đối tượng tổ chức đưa, dẫn 435 người xuất, nhập cảnh trái phép; phát hiện, xử lý 11.036 vụ với 48.670 người xuất, nhập cảnh trái phép.

Đặc biệt, lực lượng Bộ đội Biên phòng đã xác lập và đấu tranh thành công 77 chuyên án mua bán người, bắt 192 đối tượng; giải cứu, phối hợp giải cứu, tiếp nhận, sàng lọc, xác định 167 nạn nhân. Nhiều vụ án được phát hiện ngay từ tuyến đầu biên giới, góp phần ngăn chặn hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra đối với nạn nhân.

Nâng cao nhận thức cho người dân 

Song song với công tác đấu tranh, trấn áp, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng xác định tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân là giải pháp then chốt.

Các đơn vị được chỉ đạo phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhân dân khu vực biên giới trên cả bốn tuyến biên giới. Nội dung tuyên truyền tập trung vào việc nâng cao nhận thức pháp luật, cảnh báo phương thức, thủ đoạn của tội phạm mua bán người, đặc biệt hướng tới nhóm đối tượng có nguy cơ cao như phụ nữ, trẻ em, lao động tự do.

Hoạt động tuyên truyền được triển khai ngay tại khu vực cửa khẩu đối với những người có ý định xuất cảnh tìm kiếm việc làm lương cao ở nước ngoài. Hình thức tuyên truyền đa dạng, linh hoạt, từ tuyên truyền miệng, phát tờ rơi, pano, áp phích đến tổ chức các buổi nói chuyện chuyên đề, chiếu phim tài liệu, phóng sự.

Các đơn vị bộ đội biên phòng còn phối hợp xây dựng chuyên trang, chuyên mục, tin, bài, phóng sự, phim tài liệu về phòng, chống mua bán người. Nhiều thông điệp cảnh báo được đăng, phát trên VTV1, Trung tâm Phát thanh – Truyền hình Quân đội và các đài phát thanh, truyền hình địa phương, góp phần lan tỏa thông tin, nâng cao ý thức cảnh giác trong cộng đồng.

Cùng với đó, công tác bảo vệ, hỗ trợ nạn nhân được triển khai kịp thời, nhân văn. Tất cả nạn nhân do Bộ đội Biên phòng giải cứu, tiếp nhận hoặc tự trở về đều được xác minh, áp dụng các biện pháp bảo vệ cần thiết. Thông tin cá nhân của nạn nhân được giữ bí mật; các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn hành vi xâm hại, đe dọa được thực hiện nghiêm túc. Nạn nhân được bố trí chỗ ở tạm thời, hỗ trợ ăn, mặc, chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Tùy từng trường hợp, nạn nhân được chuyển tuyến để hỗ trợ tại các Trung tâm công tác xã hội, Ngôi nhà Bình yên, Tổ chức Trẻ em Rồng Xanh. Với những nạn nhân có nguyện vọng trở về địa phương, các đơn vị bộ đội biên phòng hỗ trợ tiền xe, tiền ăn trong thời gian đi đường, tạo điều kiện thuận lợi để họ ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Từ thực tiễn cho thấy, phòng ngừa nạn buôn người ngay từ tuyến đầu biên giới không chỉ là nhiệm vụ của riêng lực lượng chức năng mà cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và cộng đồng. Khi “lá chắn” biên giới được củng cố vững chắc, nhận thức của người dân được nâng cao, tội phạm mua bán người sẽ từng bước bị đẩy lùi, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự và bảo vệ quyền con người.