Mới đây, tại phiên thảo luận của Quốc hội về tình hình kinh tế - xã hội, Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Thị Thủy bày tỏ băn khoăn về việc tổ chức dạy học liên kết trong các trường công lập. Đại biểu này nêu phản ánh của phụ huynh rằng, dù học phí đã được Nhà nước miễn toàn bộ và có hỗ trợ ăn trưa, chi phí học tập vẫn nặng ở các khoản liên quan đến chương trình liên kết.
Thực tế, việc tổ chức chương trình học liên kết diễn ra tại nhiều địa phương. Các trường tổ chức ký hợp đồng liên kết với doanh nghiệp để dạy các môn bổ trợ như tiếng Anh nâng cao, tin học quốc tế, AI, kỹ năng sống...
Bà Thủy bày tỏ nhu cầu của phụ huynh cho con học thêm các nội dung này là có thật, nhưng việc triển khai dày đặc dễ gây chồng chéo nội dung, trong khi chất lượng chưa được kiểm định rõ ràng.
Vấn đề bức xúc nhất là nhiều trường xếp các môn liên kết xen kẽ với giờ học chính khóa, khiến phụ huynh bất đắc dĩ phải cho con tham gia, nếu không học sinh sẽ bị tách ra sinh hoạt riêng, dễ cảm thấy khác biệt và nảy sinh tâm lý mặc cảm.
Từ thực trạng này, đại biểu đề xuất nghiêm cấm việc bố trí các môn liên kết xen kẽ với giờ học chính khóa; việc tổ chức chương trình liên kết, nếu có, phải bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch tài chính và chia sẻ chi phí với phụ huynh, tránh tình trạng trường công hoạt động như trường tư, phát sinh gánh nặng chi phí.
“Tự nguyện nhưng không còn lựa chọn”
Trước đề xuất này, chị Nguyễn Thanh Mai (Nam Từ Liêm, Hà Nội) bày tỏ quan điểm ủng hộ. Có con đang học mầm non công lập, dù đã được miễn học phí từ đầu năm học này, mỗi tháng gia đình chị vẫn phải nộp 2-2,5 triệu đồng, trong đó một nửa là chi phí cho các chương trình liên kết, đăng ký theo hình thức tự nguyện.
Cụ thể, ngoài tiền ăn 35.000 đồng/ngày, dịch vụ bán trú và tiền nước uống khoảng 250.000 đồng/tháng, chị còn đóng thêm tiền học tiếng Anh liên kết từ 550.000 đến 1.100.000 đồng/tháng tùy số lượng buổi học, lớp gymkid 360.000 đồng, lớp vẽ tạo hình 220.000 đồng, lớp kỹ năng sống 150.000 đồng.
“Dù đăng ký theo hình thức tự nguyện nhưng các lớp này đều được xếp vào giờ học chính khóa. Nếu không đăng ký, khi các bạn khác đi học, con sẽ phải ngồi chơi tự do tại lớp. Nghĩ đến cảnh con bị tách khỏi tập thể, thấy thương nên bố mẹ đăng ký hết”, chị Mai chia sẻ.
Dẫu vậy, điều khiến chị thất vọng là trong suốt quá trình học, phụ huynh gần như không nhận được bất kỳ đánh giá hay nhận xét cụ thể nào về việc học của con, ngoài vài bức ảnh chụp hoạt động học được cô giáo đăng tải trên nhóm lớp. Không ít lần chị đắn đo cho con dừng học vì cảm thấy không hiệu quả, nhưng vì sợ con tủi thân nên đành tiếp tục.
Đồng quan điểm, chị Nguyễn Thu Hằng (Thanh Xuân) cho rằng vấn đề không nằm ở chi phí mà ở tác động tâm lý đối với trẻ. Việc tách riêng học sinh không tham gia các lớp liên kết dễ khiến trẻ cảm thấy bị “ra rìa”.
Trường con trai chị Hằng cũng tổ chức học môn tiếng Anh liên kết đăng ký tự nguyện. Cả lớp của con chỉ có duy nhất một bạn không học, phải ngồi tự chơi riêng mỗi khi đến tiết học này. Thời gian đó, đáng lẽ trẻ có thể được rèn viết, làm bài, nhưng lại bị bỏ trống lãng phí.
“Chỉ sau một tháng, gia đình bạn đó cũng viết đơn đăng ký học. Dù không bị ai ép, mọi người đều hiểu lý do,” chị Hằng kể.
Theo chị, học sinh, nhất là trẻ tiểu học, chỉ muốn được học cùng bạn bè. Khi bị tách ra, các con sẽ cảm nhận rõ sự khác biệt.
“Nhiều phụ huynh vì không muốn con buồn hay cảm thấy bị bỏ lại, đành đăng ký. Vì thế, sự tự nguyện là ở trong thế không còn lựa chọn”, chị nói.
Cần trả lại đúng nghĩa “tự nguyện”
Từ thực tế đó, các phụ huynh cho rằng cần điều chỉnh cách tổ chức các chương trình liên kết để đảm bảo đúng tinh thần tự nguyện.
Chị Thu Hằng đề xuất, các môn học liên kết nên được bố trí ngoài giờ chính khóa, như buổi chiều, buổi tối hoặc cuối tuần. Thậm chí, nhà trường có thể tổ chức tại các trung tâm liên kết bên ngoài thay vì đưa vào thời khóa biểu chính.
“Phụ huynh nào có nhu cầu cho con học thì đăng ký để không ảnh hưởng đến học sinh khác. Như vậy sẽ rõ ràng ranh giới giữa chương trình chính khóa và hoạt động bổ trợ. Phụ huynh cũng cảm thấy thoải mái hơn khi lựa chọn”, chị Hằng chia sẻ.
Về lâu dài, chị cho rằng cần nâng cao chất lượng các môn học ngay trong chương trình chính khóa, đặc biệt là tiếng Anh và kỹ năng sống.
“Nếu những nội dung cần thiết đã được dạy đầy đủ trong giờ chính khóa, phụ huynh sẽ không phải tìm đến các chương trình liên kết, từ đó giảm chi phí và tránh được những bất cập hiện nay”, chị nói.
Đồng quan điểm, chị Thanh Mai cho rằng các chương trình liên kết cần được tổ chức như một lựa chọn ngoài giờ, có đăng ký riêng, công khai chương trình đào tạo, cam kết đầu ra. Điều này nhằm tránh tình trạng hợp tác với các đơn vị thiếu uy tín, dạy mang tính hình thức nhưng thu phí cao.
“Khi mọi thứ minh bạch, phụ huynh sẽ quyết định dựa trên nhu cầu thực sự”, chị Mai nói.
.svg){kind=icon}
