Sâm Ngọc Linh và bài toán kiểm soát chất lượng

Khi thị trường mở rộng và giá trị kinh tế tăng cao, bài toán minh bạch nguồn gốc và xây dựng chuỗi kiểm soát trở thành yếu tố quyết định cho sự phát triển lâu dài.

Sâm Ngọc Linh được xác định có 104 hợp chất quý, trong đó 84 loại saponin.

Kết hợp cùng điều kiện sinh trưởng đặc thù, sâm Ngọc Linh được xem là “Quốc bảo” của dược liệu Việt Nam. Tuy nhiên, nghịch lý đặt ra là dù có giá trị khoa học và tiềm năng kinh tế lớn, thị trường sâm nhiều năm qua vẫn tồn tại không ít nghi ngờ về nguồn gốc và chất lượng. Khi giá bán có thể lên đến hàng trăm triệu đồng mỗi kg, vấn đề không còn là sâm quý đến đâu, mà là ai kiểm soát được chất lượng và kiểm soát bằng cách nào.

Trong bối cảnh đó, Công ty TNHH Triết Minh (TRIMICO) tại TP. Đà Nẵng là một trong những doanh nghiệp lựa chọn tiếp cận bài toán này từ gốc - đầu tư vùng trồng, xây dựng chuỗi kiểm soát khép kín thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn thu mua tự do.

Đi từ vùng trồng - nền móng của chất lượng

Sâm Ngọc Linh (Panax vietnamensis) sinh trưởng tự nhiên ở độ cao từ 1.500 - 2.000m tại khu vực núi Ngọc Linh - vùng giáp ranh giữa Quảng Nam và Kon Tum (cũ), nay thuộc TP Đà Nẵng. Điều kiện khí hậu mát mẻ quanh năm, thảm thực vật nguyên sinh và lớp mùn dày dưới tán rừng già tạo nên môi trường đặc thù mà ít nơi có thể tái tạo.

Giá trị của sâm không chỉ nằm ở sự khan hiếm mà còn ở cấu trúc hoạt chất saponin đa dạng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia dược liệu, chỉ cần sai lệch về độ cao, thổ nhưỡng hoặc quy trình chăm sóc, hàm lượng hoạt chất đã có thể thay đổi đáng kể.

Với TRIMICO, việc đầu tư vùng trồng được xác định kiểm soát nguyên liệu đầu vào là điều kiện tiên quyết. Nếu không nắm được chất lượng từ gốc, mọi khâu chế biến phía sau đều tiềm ẩn rủi ro.

Chị Lê Thị Bích Luyện - Chủ tịch TRIMICO cho rằng, làm sâm không thể nóng vội. “Chúng tôi chọn đi từ vùng trồng vì sâm Ngọc Linh không cho phép làm ẩu. Muốn bền vững thì phải làm đúng ngay từ đầu”, chị Luyện nói.

Từ nền tảng đó, mô hình “rừng trồng - khai thác – sản xuất - phân phối” được hình thành. Đây không chỉ là khẩu hiệu truyền thông mà là cấu trúc vận hành thực tế, nhằm hạn chế tối đa tình trạng nguyên liệu trôi nổi, khó kiểm chứng - một trong những vấn đề khiến thị trường sâm nhiều năm qua thiếu ổn định.

Nhà máy - nơi giá trị được chuẩn hóa

Sau thu hoạch, sâm được đưa về nhà máy đạt chuẩn ISO của TRIMICO tại xã Chiên Đàn (TP. Đà Nẵng). Với diện tích gần 7.600m², nhà máy được đầu tư hệ thống sơ chế, chiết xuất và đóng gói theo quy trình kiểm soát chặt chẽ.

Trong ngành dược liệu, khâu chế biến quyết định phần lớn khả năng giữ ổn định dược tính. Nhiệt độ, độ ẩm, thời gian xử lý và điều kiện bảo quản đều có thể ảnh hưởng đến hoạt chất. Việc chuẩn hóa quy trình không chỉ nhằm đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật mà còn tạo sự nhất quán giữa các lô sản phẩm.

Theo đại diện doanh nghiệp, TRIMICO không đặt mục tiêu mở rộng sản lượng bằng mọi giá. Thay vào đó, công ty chú trọng kiểm nghiệm nội bộ, truy xuất nguồn gốc và công bố thông tin rõ ràng về thành phần, hàm lượng.

Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến minh bạch, cách tiếp cận này giúp sản phẩm không chỉ dựa vào danh tiếng của sâm, mà còn dựa vào niềm tin về quy trình sản xuất.

Từ nền tảng nguyên liệu và nhà máy, TRIMICO phát triển các dòng sản phẩm theo hướng ứng dụng thực tế. Bên cạnh sâm tươi - vốn kén người dùng và có giá trị cao - doanh nghiệp mở rộng sang các sản phẩm chế biến như sâm Ngọc Linh ngâm mật ong, trà sâm Ngọc Linh, thạch sâm, bánh sâm và các set quà sức khỏe.

Theo chị Luyện, mục tiêu không phải biến sâm Ngọc Linh thành biểu tượng xa xỉ, mà từng bước đưa dược liệu này đến gần hơn với đời sống. Những dạng chế biến tiện lợi giúp người dùng tiếp cận dễ dàng hơn, đặc biệt trong bối cảnh nhịp sống hiện đại.

Trong khi thị trường vẫn tồn tại không ít thông tin nhiễu loạn về giá và chất lượng, cách làm thận trọng được xem là hướng đi dài hạn. 

“Giá trị thương hiệu không thể xây dựng bằng những tuyên bố ngắn hạn. Nó cần thời gian để kiểm chứng”, đại diện TRIMICO chia sẻ.

Kinh doanh gắn với trách nhiệm xã hội

Song song hoạt động sản xuất - kinh doanh, TRIMICO duy trì quỹ “Địu con chữ lên non”, hỗ trợ trẻ em vùng cao tiếp cận giáo dục. Doanh nghiệp cũng tạo việc làm ổn định tại khu vực nhà máy và vùng liên kết trồng sâm.

Trong ngành dược liệu, phát triển bền vững không chỉ là câu chuyện lợi nhuận, mà còn liên quan đến sinh kế người dân và bảo tồn nguồn tài nguyên. Việc gắn hoạt động kinh doanh với trách nhiệm xã hội góp phần tạo nên hình ảnh doanh nghiệp gắn bó với cộng đồng.

Giữa những biến động của thị trường dược liệu, câu chuyện của TRIMICO cho thấy một lựa chọn rõ ràng: lấy kiểm soát chất lượng làm trọng tâm, xây dựng chuỗi giá trị minh bạch và kiên trì với chiến lược dài hạn.

(Nguồn: Công ty TNHH Triết Minh)