Sang chấn tâm lý và đánh mất chính mình

'Sang chấn tâm lý - Hiểu để chữa lành' là một tác phẩm kinh điển của tâm thần học hiện đại dựa trên những câu chuyện có thật của các bệnh nhân mà Tiến sĩ Y khoa Bessel Van Der Kolk có dịp tiếp xúc hoặc chữa trị.

Tôi bắt đầu nghiên cứu đầu tiên của mình về sang chấn tại Bộ Cựu chiến binh bằng việc hỏi những người cựu chiến binh các câu hỏi mang tính hệ thống về những gì đã xảy ra với họ khi ở Việt Nam. Tôi muốn biết điều gì đã đẩy họ đến bước đường cùng, vì sao một số người bị suy nhược trong khi một số khác vẫn có thể tiếp tục sống bình thường sau trải nghiệm ấy.

Phần lớn những người đàn ông tôi phỏng vấn cho biết họ đã chuẩn bị tâm lý sẵn sàng khi đầu quân, họ ngày càng gần gũi nhau hơn qua những khóa huấn luyện khắc nghiệt, họ cho nhau xem hình chụp gia đình và bạn gái, họ chịu đựng những thói xấu của nhau, chia sẻ quần áo với nhau, thậm chí có thể kể nhau nghe những bí mật đen tối nhất hoặc xả thân vì những bằng hữu tốt nhất.

{keywords}
 

Với Tom, những ký ức sau trận phục kích trên cánh đồng còn tồi tệ hơn cả chính trận phục kích đó. Phải tận vài tháng sau khi gặp tôi lần đầu, Tom mới đủ dũng khí vượt qua mặc cảm và nhục nhã để kể cho tôi nghe điều này: Chỉ một ngày sau trận mai phục ấy, Tom đã phát điên nên tìm đến một ngôi làng gần đó, giết chết trẻ em, bắn chết một người nông dân vô tội, và hãm hiếp một phụ nữ Việt Nam. Trả thù xong, Tom nghĩ việc quay trở về Mỹ đã không còn ý nghĩa gì nữa.

Giờ đây, khi đã làm chồng, làm sao ông có thể đối diện với vợ và nói với cô ấy rằng mình đã hãm hiếp dã man một phụ nữ vô tội năm nào? Khi trông theo con trai chập chững những bước đi đầu đời, làm sao Tom không khỏi nghĩ về đứa trẻ mình đã sát hại năm ấy? Tom đã phải rất dũng cảm và rất tin tưởng tôi mới có thể tiết lộ đoạn quá khứ đen tối này. Có lẽ, Tom đã tìm thấy ở tôi hình ảnh người bạn thân Alex.

Cái chết của Alex đã khiến phần lương thiện, đáng kính và đáng tin cậy trong Tom cũng chết theo. Những người bị sang chấn từ sự việc nào đó do chính họ hay người khác gây ra thường khó có thể xây dựng những mối quan hệ thân mật. Sau khi trải nghiệm điều kinh khủng nào đó, làm sao bạn có thể tin tưởng chính bản thân hay người khác một lần nữa? Làm sao bạn có thể ân ái với ai đó khi từng bị hãm hiếp tàn bạo?

Một trong những điều khó khăn nhất của những người bị sang chấn đó là đối mặt với nỗi hổ thẹn về cách hành xử của mình khi bị sang chấn, dù đó là hành động họ bị sai khiến (ví dụ một người lính được giao nhiệm vụ giết ai đó) hay chủ động làm (ví dụ một đứa bé bị xâm hại tình dục cố gắng làm nguôi giận kẻ đã xâm hại mình). Sarah Haley là một trong những người đầu tiên ghi chép lại hiện tượng này.

Trong một bài báo mang tính thúc đẩy to lớn trong việc hình thành chẩn đoán PTSD có tên When the Patient Reports Atrocities4 (Khi bệnh nhân tường thuật lại những hành động hung tợn), cô đề cập đến việc nhiều người lính cảm thấy rất khó khăn, thậm chí gần như là không thể kể lại hay lắng nghe về những hành động dã man mà họ và những người lính khác từng làm trong chiến tranh.

Trong những hoàn cảnh cụ thể nào đó, những người bị sang chấn vừa cảm thấy rất khó khăn khi phải chứng kiến hành động dã man của ai đó, vừa phải chịu đựng nỗi mặc cảm vì mình đã làm hoặc đã không làm gì đó trong những hoàn cảnh ấy vì đã quá sợ hãi, phụ thuộc, kích động hay giận dữ. Vài năm sau, tôi bắt gặp hiện tượng tương tự ở những nạn nhân bị lạm dụng tình dục khi còn bé: Hầu hết họ cảm thấy nhục nhã vì đã cố gắng sống và giữ mối quan hệ với kẻ đã lạm dụng tình dục mình.

Điều này đặc biệt đúng nếu hung thủ là người mà đứa trẻ rất gần gũi và phụ thuộc vào như cha, chú, ông. Nạn nhân thường bối rối, không rõ mình có thực sự là nạn nhân hay đã tự nguyện tham gia vào cuộc tiếp xúc thể xác nọ. Họ hoang mang giữa tình yêu và nỗi sợ, giữa đau đớn và khoái cảm.

Trích sách 'Sang chấn tâm lý - Hiểu để chữa lành' do SaigonBooks phát hành

Chúng ta hiểu 'sang chấn tâm lý' được bao nhiêu để có thể 'chữa lành'?

Chúng ta hiểu 'sang chấn tâm lý' được bao nhiêu để có thể 'chữa lành'?

Tôi thì thi thoảng cũng sang chấn vì phải chịu đựng một thảm họa điện ảnh trong rạp.

 

tin nổi bật

Vinh danh 1980Books - Top 10 thương hiệu nổi tiếng hàng đầu 2022

Ngày 7/8, Công ty TNHH Văn hoá và Truyền thông 1980Books được vinh danh trong Top 10 thương hiệu nổi tiếng hàng đầu năm 2022 do Viện Kinh tế và Văn hoá kết hợp với Trung tâm bảo vệ người tiêu dùng tổ chức bình chọn.

Văn học châu Âu trên nền cuộc chiến

Bộ ba tác phẩm văn học châu Âu nổi bật trong năm vừa qua là 'Hiệu sách cuối cùng ở London', 'Một thư viện ở Paris' và 'Kí họa Venice' vừa được Tân Việt Books mua bản quyền và xuất bản tại Việt Nam.

Muốn thành công lớn, hãy dám nghĩ nhỏ

Nghĩ nhỏ, không đồng nghĩa với việc kìm hãm tham vọng của bản thân, mà là cách bạn chuyển sự tập trung vào những chi tiết nhỏ nhưng đủ sức hiện thực hóa các mục tiêu lớn.

'Tủ sách Nhân ái' trao 90 tủ sách với hơn 5.500 cuốn cho Hậu Giang

Chương trình 'Tủ sách Nhân ái' với mục tiêu 'Trao cho trẻ một cuốn sách là bạn đã thay đổi thế giới' đã trao tặng 90 tủ sách với hơn 5.500 cuốn sách mới về danh nhân, khoa học, văn học, lịch sử, địa lý, kỹ năng sống, học tiếng Anh, sách song ngữ,…

Ra mắt tủ sách Blockchain

Chiều 5/8, Alpha Books và Hiệp hội Blockchain Việt Nam (VBA) ký hợp tác chiến lược và ra mắt Tủ sách Blockchain.

Trước tiên, xin lỗi nhé!

Bạn hãy cho bản thân được nhỏ lại, đồng thời mở rộng tầm mắt mình, để nhìn mọi thứ bằng cái nhìn vô tư và hồn nhiên.

Sách xoa dịu những tâm hồn xa quê của Đặng Nguyễn Đông Vy

Sau 10 năm kể từ lần xuất bản đầu tiên, "Hãy tìm tôi giữa cánh đồng" vẫn được độc giả đón nhận và yêu thích.

Giải mã ngành công nghiệp âm nhạc

Cuốn sách phù hợp với những người đang sống dựa vào âm nhạc hoặc muốn xông pha vào ngành công nghiệp âm nhạc – nơi có sự kết hợp rất tự nhiên giữa nghệ thuật và kinh doanh, nơi tiền đẻ ra tiền kể cả khi ca sĩ, nhạc sĩ… đã qua đời.

Bộ truyện tranh về bóng đá Việt Nam

Thông qua bộ truyện tranh này, những người làm xuấ bản muốn truyền tải đến thế hệ trẻ em Việt Nam tầm quan trọng của tình bạn và sự nỗ lực cùng nhau phấn đấu, cũng như sự tuyệt vời của bóng đá.

Những thăng trầm lịch sử qua ngòi bút của Lý Nhân Phan Thứ Lang

Sống qua nhiều giai đoạn, tiếp xúc các nguồn tư liệu, sách của ông không chỉ đơn thuần là bản phác thảo về chân dung nhân vật mà còn được xem như tư liệu tham khảo về lịch sử.

Tính phi lý đã tạo nên khoa học hiện đại như thế nào?

Cỗ máy tri thức chỉ ra rằng các phát kiến khoa học chỉ đến khi chúng ta chấp nhận những ý tưởng điên rồ, phá vỡ những luật lệ logic, khi đó sự đột phá mới xuất hiện.

Sống sót qua suy thoái và phát triển mạnh hơn

Việc kiểm soát tinh thần của bản thân trong quá trình suy thoái là vô cùng cần thiết, bởi một khi tinh thần giảm, bất an, bạn sẽ không tập trung hoàn thành công việc một cách tốt nhất.

Văn hóa xưa là thế nào?

Tác phẩm 'Việt Nam văn hóa sử cương' của Đào Duy Anh chính là lời giải cho câu hỏi 'văn hóa xưa là thế nào?'.

Nhiều nghệ sĩ nổi tiếng tham gia đêm thơ đặc biệt của Hồng Thanh Quang

'Vẫn nguyên là nỗi khát' sẽ như một dấu ấn để bắt đầu hành trình mới của Hồng Thanh Quang với tư cách một nhà thơ.

Ồn ào bảng vàng "Hội đồng Thơ Báo Facebook nhân loại", Hội Nhà văn nói gì?

"Những bảng vàng vinh danh như thế này đúng là trò cười, kỳ cục", nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam trao đổi với PV Dân trí.