Sự cố nước sạch sông Đà và AB Mauri Đồng Nai: 1 câu chuyện, 2 số phận

 Một câu chuyện ở đây là cùng một sự cố môi trường. Còn 2 số phận, đó là cách hành xử của xã hội. 

Cùng là hơi thở, nước uống

Bên hành lang QH, Bộ trưởng TN&MT Trần Hồng Hà chia sẻ, ông cũng là nạn nhân phải dùng nước bẩn trong 3 ngày. Ông nhấn mạnh, hành vi đầu độc môi trường gây sự cố đặc biệt nghiêm trọng ô nhiễm nước sạch sông Đà là không thể chấp nhận, sẽ đối mặt với mức án hình sự…

Trước đó, sau vụ cháy nhà máy bóng đèn phích nước Rạng Đông gây ô nhiễm không khí, nguồn nước, ông Hà trấn an dư luận: “Tôi ở trong bán kính khoảng 500m vẫn thấy bình thường”. Đó là khi ông muốn khẳng định Việt Nam đủ năng lực để xử lý sự cố này. 

{keywords}
Sự cố đổ dầu thải đầu độc sông Đà, cả xã hội vào cuộc truy tìm 

Phát ngôn của Bộ trưởng Trần Hồng Hà được đưa ra vào thời khắc quan trọng, đối với những sự cố nghiêm trọng, và hiệu ứng của những lời khẳng định, chia sẻ đó có tác động lớn tới dư luận và xã hội. Nó mang lại niềm tin cho người dân, bởi một lẽ, đó là thông điệp của người đứng đầu ngành môi trường, được ngầm hiểu là lời hứa, trách nhiệm của ngành.

Cháy nổ, thiên tai, địch họa… là những điều không ai muốn, không ai lường trước. Tuy nhiên, có những sự cố do con người gây ra, gây hậu quả nghiêm trọng, có thể xếp sự cố đổ trộm dầu thải - đầu độc nguồn nước và sự cố AB Mauri Đồng Nai - đầu độc khí thở là điển hình. Hai câu chuyện ở 2 nơi, nhưng cùng là một mối an nguy tới đời sống của người dân nằm trong vùng ảnh hưởng. Tuy nhiên, sự vào cuộc, phản ứng với 2 câu chuyện ấy, chúng ra dễ thấy 2 cách hành xử khác nhau. 

{keywords}
AB Mauri, 20 năm người dân sống thiếu bầu không khí trong lành 

Từ năm 1998, nhà máy sản xuất men vi sinh AB Mauri đi vào hoạt động tại xã La Ngà, huyện Định Quán, Đồng Nai. Đó cũng là khoảng thời gian hơn 20 năm đời sống người dân liêu xiêu, bỏ công việc đi gõ cửa các cơ quan để đòi lại bầu không khí trong lành bị đánh cắp. Sự vào cuộc cầm chừng dẫn tới câu chuyện kéo dài hàng chục năm trời; cực chẳng đã, dân bán nhà, chuyển chỗ ở… Những cuộc li tán trên mảnh đất ông cha, như là sự bất lực, cam chịu, cùng đường của người dân là nạn nhân.

Đến đầu tháng 6/2019, chính quyền tỉnh Đồng Nai đưa máy xúc, thiết bị về hiện trường để tìm đường ống xả thải chôn ngầm sau khi người dân tố cáo.

Đây là hành động được xem là quyết liệt nhất của chính quyền sở tại, sau 20 năm người dân đấu tranh đòi được... thở trong bầu không khí trong lành.

{keywords}
Cá chết trắng sông La Ngà...

Không khí, đó là thứ chúng ta không “trói” yên được một chỗ. Nó là thước đo chuẩn xác nhất của những biến động xung quanh nó: một “mùi lạ” xuất hiện giữa đám đông, khi một ai đó không kiềm chế được bản thân đã “xì hơi” không đúng lúc. 

AB Mauri không phải là quả bóng khí “xì hơi” không đúng chỗ. Nó là một câu chuyện có khởi đầu, có hành vi, nhưng chưa có điểm kết thúc. Nó, thuật ngữ chuyên môn, là chủ nguồn thải, đã từng nhiều lần bị xử phạt, nhưng vẫn tồn tại ở giữa một vùng quê, và ngày ngày đứng đó bốc mùi, mặc dân cư nháo nhác, liêu xiêu…

Nếu như, có một ai đó sống cùng với người dân, hàng ngày uống nước, thở không khí cùng với người dân La Ngà, sẽ tin và chia sẻ với câu chuyện của những người treo biển bán nhà. Chắc chắn, sẽ có một động thái hành xử khác, quyết liệt hơn đối với một sự cố môi trường, mà nạn nhân của nó (người dân La Ngà và người dân Thủ đô) lại là 2 số phận, do sự vào cuộc, cách phản ứng của cơ quan chuyên môn có sự khác nhau.  

{keywords}
Dân treo biển bán nhà sau hàng chục năm AB Mauri xuất hiện

Nhìn về những dòng sông

Trong những sự cố môi trường đang xảy ra, chúng ta một lần nữa cần ngồi lại, bình tâm để nghĩ về những dòng sông - thủy lưu trên đất liền, mạch nguồn của sự sống.

3 kẻ lăn 3 thùng phuy dầu thải ở đầu nguồn sông Đà, cách Hà Nội chưa đầy 100km, vài ba ngày sau chúng ta mới biết, nếu như nước không “mách” chúng ta qua mùi và vị nước.

Nếu như, một giả thiết đặt ra và đã được nhiều người lo lắng, thay vì đổ dầu, họ đổ một chất độc khác đầu độc dòng sông, ở vị trí thượng nguồn xa hơn 100km, liệu chúng ta có biết sớm hơn để ngăn chặn, xử lý, hay phải để một hậu quả nghiêm trọng xảy ra, mới phát hiện được? 

{keywords}
Sông ngòi Việt Nam đang thiếu quy hoạch quản lý

TS Hoàng Dương Tùng, nguyên Phó tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường (Bộ TN&MT) cho biết, Việt Nam chưa có quy hoạch nguồn nước, và như thế, an ninh nguồn nước vô cùng lỏng lẻo và là một lỗ hổng rất lớn từ ngay đầu nguồn.

Cùng một hệ thống, lưu vực sông, nhưng khúc này dành cho tưới tiêu, thủy lợi, khúc giữa là nguồn nước cho chăn nuôi, thủy sản; khúc khác đấu nối với đường ống của những đơn vị xả thải - dù đã được xử lý về chỉ số cho phép… Một khúc khác, lại là nguồn nước đầu vào của nhà máy sản xuất nước sinh hoạt, sau đó đấu nối ra đường ống dẫn vào từng vòi nước hộ gia đình, thành nước uống, nước ăn hàng ngày, hàng giờ…

Việc không có/chưa có quy hoạch vùng nước khiến lưu vực sông của Việt Nam được gọi tên “mịn màng”, đó là  “đa mục tiêu”, nhưng xét góc độ nào đó, bản chất của nó chính là sự vô chủ, không thống nhất đầu mối quản lý. 

{keywords}
Sau những sự cố Rạng Đông, nước sạch sông Đà, nhà máy men AB Mauri..., điều quan trọng là có cái nhìn xa hơn về vấn đề bền vững môi trường

Một cái hồ nằm ở giữa Hà Nội, nếu hỏi ai là đơn vị quản lý, câu trả lời là công ty thoát nước quản lý nước hồ; hệ thống chiếu sáng của đơn vị khác; cây xanh ven hồ; đường dạo ven hồ; vớt rác mặt hồ… tất cả được chia năm xẻ bảy. Khi có hiện tượng cá chết nổi mặt hồ, phải nhiều ngày sau khi nó đã nổi đặc kín và bốc mùi hôi thối mới có người đến vớt; và vớt hết cá coi như đã xử lý xong sự cố; dù mỗi năm có 5-6 đơn vị cùng ký nhận khoản kinh phí nhà nước cấp để… duy tu, quản lý hồ!

Một cái hồ bé tẹo còn khó quản, huống chi một lưu vực sông đi qua nhiều tỉnh, nhiều địa hình, nhiều công năng sử dụng?

Sông Đồng Nai cũng là lưu vực sử dụng nước mặt để sản xuất nước sinh hoạt, nước ăn cho hàng triệu người dân vùng Lục tỉnh Nam kỳ. Đã đến lúc, cần nhìn những con sông trong một chiến lược chung thay vì nhìn nó theo mục đích sử dụng, cắt khúc và chia nhỏ nó. Những chủ nguồn thải gây ô nhiễm cho nó, không được phép xuất hiện cạnh những dòng sông, hàng ngày, hàng giờ bốc mùi hôi thối cho xã hội, cộng đồng phải gánh chịu, như 3 kẻ tội đồ đổ dầu cặn đầu độc sông Đà, như AB Mauri đứng cạnh sông Đồng Nai đầu độc bầu không khí…

Hơn hết, đối với những câu chuyện giống nhau, cần có cách hành xử giống nhau, để không biến nó thành các số phận khác biệt.

Phó bí thư Hòa Bình: Ngoài nhà máy nước sông Đà mùi khét như cao su cháy

Phó bí thư Hòa Bình: Ngoài nhà máy nước sông Đà mùi khét như cao su cháy

Phó bí thư thường trực Tỉnh uỷ Hoà Bình Trần Đăng Ninh nói, ông đứng bên ngoài nhà máy nước sạch sông Đà thì thấy mùi rất khủng khiếp.

Di Linh

tin nổi bật

Việt Nam tiếp nhận hệ thống hướng dẫn cảnh báo sạt lở, lũ quét 1,3 triệu USD

Việt Nam tiếp nhận “Hệ thống hướng dẫn cảnh báo lũ quét khu vực Đông Nam Á” với tổng kinh phí 1,3 triệu USD và đảm nhiệm vai trò Trung tâm Vùng trong công tác dự báo sạt lở, lũ quét.

Xả thải ra vùng vịnh Việt Thanh, người dân đồng loạt phản ứng

Sáng 24/6, UBND huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi tổ chức hội nghị tham vấn cộng đồng liên quan đến hoạt động xả nước thải ra vùng biển vịnh Việt Thanh. Chỉ sau 30 phút tham vấn ý kiến, người dân đã đồng loạt bỏ về vì họ không đồng tình.

Thuỷ điện Hoà Bình đóng hoàn toàn 5 cửa xả đáy

Chiều 19/6, Thuỷ điện Hoà Bình đã đóng cửa xả lũ cuối cùng sau 1 tuần mở hoàn toàn 5 cửa xả.

Hoà Bình xin đóng dần các cửa xả lũ

Nhà máy Thuỷ điện Hoà Bình vừa có văn bản gửi Ban chỉ đạo Quốc gia về phòng chống thiên tai xin được đóng dần các cửa xả đáy hồ để đảm bảo hoạt động sản xuất điện.

TokyoLife áp dụng chính sách mới góp phần thay đổi thói quen dùng túi nilon

Chung tay bảo vệ môi trường, từ 2026 Việt Nam sẽ xử phạt nhà bán lẻ cung cấp túi nilon. Tính phí túi nilon sử dụng 1 lần, khuyến khích sử dụng túi gấp gọn là một trong những chính sách bảo vệ môi trường quyết liệt tại TokyoLife.

Tập đoàn A.S. Watson công bố mục tiêu bền vững nhằm ngăn chặn biến đổi khí hậu

A.S. Watson cam kết giảm thiểu tác động đến môi trường và giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu. Mục tiêu giảm lượng khí thải nhà kính đã đạt được vào năm 2021. Hiện tại, A.S. Watson công bố những mục tiêu mới để góp phần chống lại biến đổi khí hậu.

San hô chết hàng loạt, phủ trắng dưới biển Hòn Mun

Vùng san hô rộng lớn, quý hiếm ở đáy biển Hòn Mun thuộc vịnh Nha Trang (Khánh Hòa) thời gian qua bị chết, xung quanh khu vực phủ một lớp trắng hàng trăm m2.

Nhiệt điện Ninh Bình nỗ lực đầu tư công nghệ thân thiện bảo vệ môi trường

Công ty cổ phần Nhiệt điện Ninh Bình triển khai cải tiến, nâng cấp thiết bị, đầu tư công nghệ tiên tiến, phục hồi nhiều hạng mục, thiết bị hệ thống bảo vệ môi trường.

Tìm ra nơi phát tán khí độc làm cây héo úa, người ngất xỉu

339ha hoa màu của gần 300 hộ dân ở Lào Cai bị ảnh hưởng của “khí độc, lạ” khiến lá cây khô héo, xơ xác… Tỉnh đã tìm ra nơi phát tán nguồn khí này.

'Không khí lạ' khiến nhiều người bị ngất, 60ha cây khô lá, Lào Cai khẩn tìm nguyên nhân

Đoàn liên ngành do Sở Tài nguyên & Môi trường tỉnh Lào Cai chủ trì đang xác minh, truy tìm nguyên nhân không khí có mùi lạ khiến hàng chục ha cây cối, hoa màu bị táp khô lá; người dân bị ngất xỉu khi hít phải.

Bộ trưởng Trần Hồng Hà: Mưa lớn vào một thời điểm thì không hệ thống nào chống chịu được

Bộ trưởng TN&MT Trần Hồng Hà cho rằng cần có giải pháp đồng bộ từ công tác dự báo, đến quy hoạch, thiết kế các đô thị.

Thả cá, trồng rừng ngập mặn… hưởng ứng Ngày Quốc tế Đa dạng sinh học

Bộ trưởng TN&MT Trần Hồng Hà; Bí thư, Chủ tịch tỉnh Quảng Ninh cùng tham gia thả cá giống, trồng rừng ngập mặn... hưởng ứng Ngày quốc tế đa dạng sinh học.

Dòng người kéo nhau vào tận mỏ khoáng sản phản đối việc sụt lún nhà dân

Sau sự việc xuất hiện thêm 1 “hố tử thần” sáng 27/5, rất đông người dân xã Châu Hồng (huyện Quỳ Hợp, Nghệ An) kéo nhau đến nơi khai thác khoáng sản của một doanh nghiệp trên địa bàn phản đối.

Thanh Hóa bác phương án lọc hóa dầu Nghi Sơn nhận chìm 6,9 triệu m3 bùn nạo vét

Công ty TNHH Lọc hóa dầu Nghi Sơn có văn bản xin xử lý chất thải nạo vét từ dự án duy tu công trình cảng nhà máy Lọc hóa dầu xuống biển, ý kiến trên đã bị tỉnh Thanh Hóa “khước từ”.

Lạng Sơn đẩy mạnh quản lý tài nguyên nước

UBND tỉnh Lạng Sơn vừa ban hành văn bản số 527/UBND-KT về việc tăng cường công tác quản lý nhà nước về tài nguyên nước trên địa bàn tỉnh.