Tại sao Qatar thành tâm bão khủng hoảng ngoại giao Vùng Vịnh?

Cuộc khủng hoảng ngoại giao liên quan tới Qatar bắt nguồn từ cáo buộc đất nước nhỏ bé giàu khí đốt này bảo trợ cho các nhóm khủng bố nhằm gây bất ổn khu vực.

Cuộc khủng hoảng ngoại giao, trong đó Ảrập Xêút và các đồng minh Vùng Vịnh đồng loạt cô lập Qatar, bắt nguồn từ cáo buộc đất nước nhỏ bé giàu khí đốt này bảo trợ cho các nhóm khủng bố nhằm gây bất ổn khu vực.

Đây không phải lần đầu tiên các láng giềng của Qatar thể hiện sự bất bình đối với chính sách ngoại giao độc lập của nước này. Vào năm 2014, họ đã từng cắt đứt quan hệ ngoại giao với Qatar suốt 9 tháng.

{keywords}

Bị láng giềng cô lập, Qatar đứng trước nguy cơ thiếu lương thực. (Ảnh: EPA)

Rót tiền cho khủng bố?

Theo BBC, căng thẳng hiện nay bắt nguồn từ sự ủng hộ mà Qatar dành cho tổ chức Tình Anh em Hồi giáo; mối quan hệ thân cận của nước này với các nhóm như Taliban cùng một số chi nhánh của al-Qaeda; quan hệ với Iran - nước gần đây dẫn dính tới các cáo buộc của Riyadh rằng hãng thông tấn Al Jazeera của nhà nước Qatar ủng hộ phiến quân Houthi ở Yemen đang chiến đấu chống các lực lượng chính phủ mà Ảrập Xêút và UAE hậu thuẫn.

Doha mạnh mẽ phủ nhận các cáo buộc của Riyadh, khẳng định nước này đã áp dụng các biện pháp chống khủng bố cứng rắn hơn nhiều so với một số nước láng giềng.

Tuy nhiên, tranh cãi mới nhất còn hé mở vai trò của Qatar trong việc chi dùng số tài sản kếch xù của quốc gia này.

Hồi tháng 4, có tin nói Qatar đã chi trả khoản tiền chuộc lên tới 1 tỷ USD cho một cựu thành viên al-Qaeda ở Syria và cho các quan chức an ninh Iran, để đổi lấy sự tự do của 26 thành viên Hoàng gia bị phiến quân Shiite Iraq do Iran ủng hộ bắt cóc và của hàng chục chiến binh Shiite bị quân thánh chiến ở Syria cầm giữ.

"Nghi án" Qatar tiếp tục rót tiền cho chủ nghĩa li khai và tư tưởng cực đoan là mối quan ngại chính của cuộc khủng hoảng lần này.

"Vẫn có cách"

Kể từ vụ 11/9, nỗ lực do Mỹ đứng đầu nhằm triệt tiêu tài chính khủng bố được tăng cường mạnh mẽ. Một loạt quy định và nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc được thông qua; nhiều thực thể và cá nhân bị trừng phạt và đóng cửa.

Tuy nhiên, cam kết của một số nước, trong đó có Qatar, liên tục bị đặt thành vấn đề.

Năm 2014, Thứ trưởng Tài chính Mỹ phụ trách Tình báo tài chính và khủng bố David Cohen nêu cụ thể: "Qatar, một đồng minh lâu năm của Mỹ, đã nhiều năm công khai rót tiền cho Hamas, tổ chức đang tiếp tục gây bất ổn khu vực. Tin tức truyền thông cho thấy, chính phủ Qatar cũng đang ủng hộ các nhóm cực đoan hoạt động ở Syria".

David Cohen cũng hướng sự chú ý đến môi trường "dễ dãi" ở Qatar giúp những kẻ gây quỹ cho các nhóm khủng bố như al-Qaeda và tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng.

Năm 2016, người kế nhiệm của ông Cohen ở Bộ Tài chính Mỹ là Adam Szubin cũng nói rằng, dù chứng tỏ sẵn sàng hành động chống các nguồn tài chính rót cho khủng bố, Qatar vẫn "có cách" và không có "năng lực và ý chí chính trị cần thiết để thực thi hiệu quả luật về tài chính chống khủng bố nhằm chống lại mọi mối đe dọa tài chính khủng bố".

Phản ứng trước thực tế này, Mỹ đã trừng phạt một số công dân Qatar vì cấp tiền cho khủng bố.

Quan hệ với Iran

Có một yếu tố khác nữa góp phần đẩy căng thẳng ngoại giao ở Vùng Vịnh lên cao. Đó là mối quan hệ giữa Qatar và Iran.

Qatar là nhà xuất khẩu khí đốt lớn thứ 2 thế giới sau Nga. Nước này có chung các hoạt động khai thác khí với Iran ở Vùng Vịnh – và đây là một trong nhiều sợi dây ràng buộc họ. Các mỏ khai thác khí của Qatar nằm ở mạn nam của Vùng Vịnh, còn Iran khai thác ở mạn bắc.

Việc Tổng thống Mỹ quyết định rời khỏi Thỏa thuận khí hậu Paris và tỏ tín hiệu sẽ rút khỏi thỏa thuận P5+1 (Thỏa thuận hạt nhân Iran) đã đặt Qatar vào một tình thế chính trị khó khăn.

Nguồn thu nhập của hầu hết các quốc gia Vùng Vịnh chủ yếu là từ dầu khí. Khí đốt được ưa thích hơn trong tương lai, đặt Qatar và Iran vào một vị thế khác biệt với các thành viên GCC, tức Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh.

Qatar và Iran thu lợi nhiều hơn từ nền kinh tế khí đốt chiếm ưu thế trong tương lai. Vì vậy, Qatar và phần còn lại của Vùng Vịnh sẽ khác nhau về nhiều chính sách, trong đó có sự ủng hộ đối với các quyết định của Tổng thống Trump.

Ảrập Xêút là nước có ảnh hưởng mạnh đối với GCC ngay từ khi mới thành lập, một phần bởi vị thế quan hệ đối ngoại của nước này.

Theo thời gian, Qatar đã theo đuổi các quan hệ đối ngoại độc lập khiến một số nước GCC không hài lòng. Trong số đó có việc thành lập Hãng truyền thông Al Jazeera năm 1996. Việc Qatar thành lập và tiếp tục cấp tiền cho Al Jazeera đã gây căng thẳng chính trị trong nội bộ GCC vì hãng tin này bị coi là cánh tay nối dài của Qatar nhằm gây bất ổn khu vực.

Thanh Hảo

tin nổi bật

Vì sao trận động đất ở Thổ Nhĩ Kỳ, Syria gây thương vong cực lớn?

Các chuyên gia cho biết, thảm họa động đất mới xảy ra ở Thổ Nhĩ Kỳ và Syria gây chết chóc nghiêm trọng do nhiều nguyên nhân, không chỉ đơn giản là độ lớn của cơn địa chấn.

Vì sao xe tăng M1 Abrams của Mỹ sẽ chỉ là 'gánh nặng' với quân đội Ukraine?

Xe tăng M1 Abrams của Mỹ được cho sẽ là gánh nặng đối với quân đội Ukraine, do sự phức tạp trong khâu bảo trì và hậu cần thiết bị này.

Vũ khí mới đổ về Ukraine, quân đội Nga sẽ gặp nguy hiểm?

Các loại vũ khí mới mà có thể là bom GLSDB sắp được Mỹ gửi tới Ukraine được cho sẽ khiến Nga phải thay đổi chiến thuật, hoặc đối mặt với thiệt hại khủng khiếp.

Chuyến thăm hiếm hoi tới Trung Quốc của Ngoại trưởng Mỹ có thể thay đổi quan hệ hai nước?

Thực hiện chuyến thăm hiếm hoi tới Trung Quốc vào tuần tới, Ngoại trưởng Mỹ được cho có nhiệm vụ đảm bảo hai nước tránh một cuộc khủng hoảng.

Cuộc chiến giành 'vàng trắng' giữa các cường quốc trên thế giới

Các cường quốc trên thế giới đang giành giật lithium, mặt hàng được mệnh danh là 'vàng trắng' và có mức giá tăng hơn 500% trong vòng 2 năm qua.

Ukraine khao khát tiêm kích, các nước phương Tây nói gì?

Nhiều nước phương Tây đang tích cực thảo luận về khả năng chuyển giao dàn tiêm kích hỗ trợ cho lực lượng quân sự Ukraine.

Xung đột Nga - Ukraine khiến quyền lực ở châu Âu dịch chuyển sang phía đông?

Cuộc xung đột Nga - Ukraine dường như đã làm gia tăng ảnh hưởng của các nước Trung và Đông Âu, trong khi giảm bớt quyền lực của Pháp và Đức.

Ukraine tổn thất đến mức nào vì vụ trực thăng rơi khiến Bộ trưởng Nội vụ thiệt mạng?

Vụ rơi trực thăng ở ngoại ô Kiev khiến ít nhất 16 người, kể cả Bộ trưởng Nội vụ Ukraine Denys Monastyrsky thiệt mạng, được coi là đòn giáng mạnh đối với chính phủ nước này.

Các vụ lộ tài liệu mật của ông Biden và người tiền nhiệm Trump có giống nhau?

Bộ trưởng Tư pháp Mỹ đã chỉ định 2 công tố viên đặc biệt để điều tra độc lập việc xử lý các hồ sơ mật của Tổng thống Joe Biden và người tiền nhiệm Donald Trump.

Các xe thiết giáp viện trợ của phương Tây có giúp Ukraine 'thay đổi cuộc chơi'?

Ba nước thành viên NATO gồm Mỹ, Đức và Pháp thông báo sẽ gửi các thiết giáp kiểu phương Tây cho Ukraine để hỗ trợ nước này chống lại quân Nga.

Vì sao Nga quyết giành quyền kiểm soát 'thị trấn muối' Soledar?

Việc giành được quyền kiểm soát 'thị trấn muối' Soledar sẽ giúp Nga có thêm hướng tấn công vào thành phố chiến lược Bakhmut của Ukraine.

Những thách thức lớn đối với Mỹ trong năm 2023

Ông Paul Stares, Giám đốc Trung tâm về hoạt động phòng ngừa tại Hội đồng Quan hệ đối ngoại có trụ sở ở New York, nêu tên 3 mối đe dọa chính sách đối ngoại với Mỹ trong năm 2023.

Mục đích Mỹ bố trí lính thủy quân lục chiến, tên lửa trên khắp đảo Okinawa

Hoạt động tái cơ cấu lực lượng thủy quân lục chiến của Mỹ trên đảo Okinawa được cho là nhằm phản ứng trước khả năng quân đội Trung Quốc chiếm ưu thế.

Vì sao Trung Quốc ký thỏa thuận năng lượng hơn nửa tỷ đô với Afghanistan?

Một công ty Trung Quốc sẽ đầu tư 540 triệu USD vào phát triển các mỏ khai thác dầu khí tại Afghanistan.

Ghế Chủ tịch Hạ viện Mỹ được quyết định như thế nào?

Chính trường Mỹ đang dậy sóng khi lần đầu tiên trong gần 100 năm qua, Hạ viện phải tổ chức bỏ phiếu lại để bầu ghế chủ tịch và sau 6 vòng bỏ phiếu vẫn chưa chọn được ai.