Tham vọng của Trung Quốc khi quyết 'bén rễ' sâu vào Iran

Đối với Iran, thỏa thuận 400 tỷ USD với Trung Quốc có thể là một phao cứu sinh kinh tế, giữa lúc nước Cộng hòa Hồi giáo đang quay cuồng vì lệnh cấm vận của Mỹ.

Phía Trung Quốc cũng nhờ thỏa thuận này mà có thể mở rộng tầm ảnh hưởng chiến lược của mình ở khu vực mà Washington đã hiện diện mạnh mẽ kể từ Thế chiến 2, theo báo The Hindu.

{keywords}
Tổng thống Iran Hassan Rouhani (phải) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ở Tehran năm 2016. Ảnh: AP

Cả Iran và Trung Quốc đều đang xung khắc với Mỹ. Một là thị trường năng lượng khổng lồ, dồi dào tiền bạc, một là nhà xuất khẩu năng lượng khốn khó vì cấm vận và thiếu thốn tiền mặt. Trong bối cảnh Mỹ nhắm đến cả hai bằng các biện pháp kinh tế gắt gao, Trung Quốc và Iran quyết định đưa mối quan hệ đối tác song phương lên một tầm cao mới, thông qua thỏa thuận dài kỳ 400 tỷ USD.

Theo báo New York Times, Tehran và Bắc Kinh đang âm thầm hoàn tất một thỏa thuận cho phép Trung Quốc mở rộng sự hiện diện trong các lĩnh vực ngân hàng, viễn thông, cảng biển, đường sắt cùng hàng chục dự án khác ở Iran. Đổi lại, Bắc Kinh sẽ nhận được nguồn cung ứng dầu mỏ với mức chiết khấu lớn từ Tehran trong 25 năm.

Báo New York Times khẳng định có trong tay bản dự thảo thỏa thuận dài 18 trang, cho biết mối quan hệ đối tác này đầu tiên được đề xuất bởi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong một chuyến thăm tới Iran năm 2016. Điều đó có nghĩa là ông Tập đưa ra đề xuất sau khi Iran và các cường quốc đạt thỏa thuận hạt nhân năm 2015, dẫn đến hầu hết cấm vận quốc tế lên Iran được dỡ bỏ.

Theo Ngoại trưởng Iran Javad Zarif, thỏa thuận quan hệ đối tác này đã được Tổng thống Hassan Rouhani thông qua trong tháng 6, khi Tehran oằn mình hứng chịu doanh số bán dầu sụt giảm khiến kinh tế lao đao vì bị Tổng thống Trump tái áp đặt trừng phạt sau khi rút khỏi thỏa thuận hạt nhân vào tháng 5/2018.

Giá trị chiến lược

"Iran có một vị trí vô cùng quan trọng trong sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI). Trung Quốc luôn muốn đưa Iran vào cuộc. Khi người Mỹ theo đuổi chính sách "áp lực tối đa" chống lại Iran, đẩy nước này vào tình cảnh thiếu thốn cực độ, thì Tehran mở cửa với sáng kiến của Trung Quốc", Talmiz Ahmad - cựu Đại sứ Ấn Độ ở một số nước Vùng Vịnh - bình luận.

Thỏa thuận quan hệ đối tác với Trung Quốc còn cần được Quốc hội Iran thông qua. Ngoại trưởng Zarif cho biết, thỏa thuận đã nhận được sự ủng hộ của Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei. Theo New York Times, hai nước sẽ cùng nhau huấn luyện, nghiên cứu và phát triển vũ khí, và chia sẻ thông tin tình báo. Trung Quốc sẽ cung cấp GPS của mình cho Iran, xây dựng cơ sở hạ tầng mạng 5G và phát triển các khu vực thương mại tự do.

"Đây là một thỏa thuận quan hệ đối tác chiến lược dài hạn, với các lĩnh vực năng lượng, kinh tế, hậu cần và quân sự. Iran và Trung Quốc sẽ gắn bó với nhau - hai nước chịu áp lực lớn của Mỹ thấy thoải mái với nhau", ông Ahmad bình luận.

Tác động

Vậy thỏa thuận này có tác động thế nào? Có thể nói, nó sẽ cung cấp một sự bù đắp ngay lập tức cho nền kinh tế Iran vốn đang quay cuồng dưới chính sách "áp lực tối đa" của Mỹ. Quỹ Tiền tệ Quốc tế mới đây dự báo nền kinh tế Iran - do chịu cấm vận của Mỹ, giá dầu giảm và đại dịch Covid-19 - sẽ thu nhỏ 6% trong năm 2020.

"Iran bị cô lập. Và cơ sở hạ tầng thấp kém. Một thời gian nữa, nó sẽ được nâng cấp. Từ quan điểm của Trung Quốc, Iran sẽ là một đối tác năng lượng, kinh tế, địa chính trị và hậu cần rất lớn, và đóng một vai trò rất quan trọng trong BRI", nhà ngoại giao Ahmad nói thêm.

Trong quan điểm của ông, trật tự thế giới với Mỹ là trung tâm hiện nay đang suy giảm, và một trật tự đa cực mới đang nổi lên, với Trung Quốc đóng một vai trò then chốt. Trong trật tự mới này, Trung Quốc đã củng cố quan hệ với Nga. Iran cũng đã gia nhập. "Xét về sự phát triển của trật tự thế giới mới, thỏa thuận này thực sự làm thay đổi tình thế", Ahmad nói.

Ông còn nhận định, nếu được thông qua, thỏa thuận có thể sẽ "thu hút" các biện pháp trừng phạt từ Mỹ nhằm vào Trung Quốc. Bộ Ngoại giao Mỹ đã tuyên bố sẽ nhắm đến các công ty Trung Quốc nếu họ đầu tư vào Iran bất chấp cấm vận của Washington. Tuy nhiên, Trung Quốc, nước cũng đang trong cuộc chiến công nghệ và thương mại với Mỹ, dường như rất quyết tâm tiến về phía trước trong quan hệ với Iran.

Thanh Hảo

Trung Quốc tuyên bố 'ăn miếng trả miếng' Mỹ

Trung Quốc tuyên bố 'ăn miếng trả miếng' Mỹ

Trung Quốc tuyên bố sẽ triển khai các đòn trừng phạt "ăn miếng trả miếng" sau một loạt quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump về Hong Kong. 

Sự trỗi dậy của Trung Quốc đã tới ngưỡng?

Sự trỗi dậy của Trung Quốc đã tới ngưỡng?

Đối mặt với một loạt những thử thách phức tạp cả bên trong lẫn bên ngoài ở nhiều lĩnh vực, sự trỗi dậy của Trung Quốc có lẽ đã tới ngưỡng.

tin nổi bật

Vì sao Thổ Nhĩ Kỳ muốn chặn Thụy Điển, Phần Lan gia nhập NATO?

Sau do dự ban đầu, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã tăng gấp đôi đe dọa của ông về việc sẽ phủ quyết đơn xin gia nhập tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) của Phần Lan và Thụy Điển.

Vì sao Mỹ khó ‘cấm cửa’ kim cương và vàng từ Nga?

Các nhà sản xuất kim hoàn và giới chức Mỹ đang phải đứng trước một nhiệm vụ khó khăn: chặn dòng chảy đá quý và kim loại quý của Nga vào nước này.

Đường sắt – Yếu tố định đoạt chiến cục với Nga của Ukraine

Mạng lưới đường sắt đang trở thành một trong những công cụ hậu cần quan trọng nhất và là 'biểu tượng kháng chiến' của Ukraine.

Nếu EU áp cấm vận dầu mỏ, Nga có bị đẩy vào thế bí?

Moscow đang phải đối mặt với một thách thức chưa từng có: nếu Liên minh châu Âu (EU) cấm nhập khẩu hàng triệu thùng dầu thô của Nga, liệu họ có thể tìm được khách hàng mới?

Vì sao Biển Đen quan trọng với Nga trong cuộc chiến ở Ukraine?

Nhiều chuyên gia cho rằng, Nga sẽ không thể củng cố lực lượng hải quân đang hứng chịu tổn thất trong chiến dịch tấn công quân sự ở Ukraine nếu không có sự tiếp cận lớn hơn với Biển Đen.

Chuyên gia lý giải nguyên nhân đồng Rúp Nga phục hồi phi thường

Sau khi mất gần một nửa giá trị vào tháng Ba do các lệnh trừng phạt từ phương Tây, đồng Rúp Nga đã phục hồi lên mức cao nhất trong hơn hai năm qua.

Vì sao loại vũ khí quan trọng cho Ukraine chống Nga đang bị thiếu hụt?

Hiện có một số nguyên nhân khiến Ukraine bị thiếu hụt nguồn cung tên lửa Javelin, một vũ khí lợi hại do Mỹ tài trợ để chống lại các lực lượng Nga.

Sau Ba Lan, Bulgaria, thành viên EU nào sẽ bị Nga ngắt khí đốt?

Cuộc chiến năng lượng giữa Nga và Liên minh châu Âu (EU) tăng nhiệt sau quyết định của Moscow về ngưng cấp khí đốt cho Ba Lan và Bulgaria.

Nga bắt đầu cắt nguồn cung nhiên liệu, châu Âu có lâm nguy?

Một yếu tố đang phủ bóng lên phản ứng của châu Âu trước chiến dịch tấn công quân sự của Moscow ở Ukraine là, khí đốt Nga đang sưởi ấm các ngôi nhà và cung cấp năng lượng cho các ngành công nghiệp của châu lục.

Nga thất thế trong 'chiến tranh mạng' với Ukraine?

Giữa lúc các lệnh trừng phạt của phương Tây đang gây khó khăn cho nền kinh tế và quân đội hứng chịu tổn thất trong chiến dịch quân sự ở Ukraine, Nga còn phải đối mặt với một thách thức mới.

Lý do Đức dè dặt chuyển vũ khí hạng nặng cho Ukraine

Dù đã tuyên bố thay đổi chính sách đối ngoại và quốc phòng khi xung đột Nga-Ukraine bắt đầu, nhưng Đức vẫn tỏ ra dè dặt trong việc cấp vũ khí hạng nặng cho Kiev.

Sự thay đổi chiến lược của Mỹ trong giai đoạn 2 cuộc chiến Nga - Ukraine

Khi chiến dịch tấn công quân sự của Nga ở Ukraine biến thành cuộc chiến tranh tiêu hao, không có khả năng đạt thỏa thuận hòa bình trong nay mai, Mỹ và các đồng minh bắt đầu thay đổi chiến lược ứng phó.

Nga - Ukraine xung đột, các nước lân cận ảnh hưởng kinh tế thế nào?

Vào thời bình, việc gần các thị trường của Nga và Ukraine là một lợi thế. Tuy nhiên, vào thời chiến, các mối quan hệ chặt chẽ về kinh tế đã trở thành gánh nặng đối với các nước láng giềng.

Ngày bỏ phiếu bầu tổng thống, cử tri Pháp lựa chọn Macron hay Le Pen?

Cử tri Pháp hôm nay (24/4) đi bỏ phiếu bầu tổng thống. Họ sẽ phải quyết định tiếp tục ủng hộ Tổng thống Emmanuel Macron hay nhà lãnh đạo cực hữu Marine Le Pen.

Cách Nga 'sống chung' với lệnh trừng phạt

Chính phủ, các doanh nghiệp và người dân Nga đang có những giải pháp sáng tạo để đối phó với những lệnh trừng phạt từ phương Tây và thích ứng với trạng thái 'bình thường mới'.