Nguyễn Văn Thắng (tức Thắng 'Ật', ở Ninh Bình) đã sử dụng điện thoại di động quay video, phát trực tiếp (livestream) hình ảnh, kèm theo những lời nói phản cảm, kích động và xúc phạm danh dự của công dân.
Ngày 11/10, Công an tỉnh Ninh Bình cho biết Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can và thi hành lệnh bắt bị can để tạm giam Nguyễn Văn Thắng (còn gọi Thắng “Ật”, SN 1989, trú phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình) để điều tra về hành vi gây rối trật tự công cộng.
Được biết, Thắng từng làm nhân viên phục vụ tại nhà hàng Cường dê (phường Tây Hoa Lư) cách đây khoảng 2 năm, từ năm 2018 đến năm 2020. Sau khi nghỉ việc, Thắng mở nhà hàng thịt dê riêng, nằm cách nhà hàng Cường dê khoảng 100m.
Trao đổi với VietNamNet, đại diện nhà hàng Cường dê cho biết giữa hai bên phát sinh mâu thuẫn. Trước ngày 28/9, hai bên đã một số lần tranh cãi, va chạm nhưng chủ yếu dừng ở lời qua tiếng lại.
Thắng cũng sử dụng mạng xã hội, thường xuyên đăng video, phát trực tiếp. Chính các buổi livestream liên quan mâu thuẫn với nhà hàng Cường dê khiến cái tên Thắng “Ật” được nhiều người chú ý trên mạng những ngày gần đây.
Ngày 28/9, Thắng đến khu vực trước nhà hàng Cường dê ở phường Tây Hoa Lư và sử dụng điện thoại phát trực tiếp trên mạng xã hội.
Tại đây, Thắng xảy ra lời qua tiếng lại với ông Dương Văn Hưng, 64 tuổi, nhân viên lâu năm của nhà hàng. Thắng có những lời lẽ khiêu khích ông Hưng.
Một đoạn clip lan truyền trên mạng xã hội cho thấy vì bức xúc trước hành động khiêu khích của Thắng, ông Hưng cầm một ống nứa dạng điếu cày đuổi đánh Thắng, còn Thắng bỏ chạy và kêu cứu.
Những ngày sau vụ xô xát, trên Facebook cá nhân, Thắng nhiều lần đến gặp ông Hưng để xin lỗi và tiếp tục phát trực tiếp các cuộc gặp này.
Đến tối 10/10, Thắng bị tạm giữ. Ngày 11/10, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Ninh Bình khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam Thắng để điều tra về hành vi gây rối trật tự công cộng.
Ranh giới gây rối ở đâu?
Từ diễn biến vụ việc, vấn đề pháp lý đặt ra là một cuộc mâu thuẫn, lời qua tiếng lại tại nơi kinh doanh chuyển sang dấu hiệu gây rối trật tự công cộng từ thời điểm nào; việc chủ động tìm đến, livestream, có lời lẽ khiêu khích rồi phát sinh xô xát được xem xét ra sao khi đánh giá toàn bộ hành vi?
Trao đổi với VietNamNet, luật sư Nguyễn Thanh Hải, Giám đốc Công ty Luật TNHH An Hoàng Gia, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho rằng khi đánh giá một vụ việc như trên, không thể chỉ nhìn vào đoạn cuối khi hai bên đã xô xát.
Theo luật sư, cần xem xét toàn bộ diễn biến: ai chủ động tìm đến, mục đích là trao đổi hay gây chuyện, người đó đã nói và làm gì, có tiếp tục khi được can ngăn hay không.
“Một cuộc tranh cãi có thể vẫn là mâu thuẫn riêng giữa các cá nhân. Nhưng khi việc chửi bới, khiêu khích khiến khách hàng hoang mang, nhân viên phải ngừng việc, người dân tụ tập, hoạt động kinh doanh hoặc trật tự khu vực bị ảnh hưởng thì sự việc đã tác động đến cả những người không liên quan”, luật sư Hải phân tích.
Theo luật sư, Điều 318 Bộ luật Hình sự quy định về tội gây rối trật tự công cộng. Việc xử lý hình sự phải chứng minh đầy đủ các điều kiện luật định. Không phải cứ lớn tiếng là phạm tội nhưng cũng không phải chờ đến khi có người bị thương mới có thể xem xét trách nhiệm hình sự.
Đối với việc livestream, luật sư Hải cho rằng cần phân biệt người ghi hình để lưu chứng cứ với trường hợp một người chủ động gây chuyện rồi ghi lại phản ứng của đối phương.
Nếu điện thoại được sử dụng để công khai xúc phạm, gây sức ép hoặc kích thích người khác mất bình tĩnh, việc phát trực tiếp cần được đánh giá cùng lời nói và hành động tại hiện trường. Livestream có thể là một trong những dữ liệu giúp làm rõ mục đích, sự chủ động và cách thức thực hiện hành vi; riêng số lượt xem không quyết định một người có phạm tội hay không.
Ngoài dấu hiệu gây rối, theo luật sư, nếu có hành vi xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của người khác, cơ quan chức năng có thể xem xét các dấu hiệu liên quan Điều 155 Bộ luật Hình sự về tội làm nhục người khác. Việc sử dụng mạng xã hội để phạm tội này cũng được luật quy định là một tình tiết định khung.
Người bị khiêu khích đuổi đánh thì xử lý thế nào?
Một vấn đề khác được đặt ra từ vụ việc là trách nhiệm của người có hành vi đuổi đánh sau khi bị chửi bới, khiêu khích.
Luật sư Hải cho rằng trách nhiệm của mỗi người phải được xác định theo chính hành vi của người đó nhưng đặt trong toàn bộ diễn biến. Không thể chỉ thấy hai người xô xát rồi mặc nhiên xác định lỗi và trách nhiệm của họ giống nhau.
Đối với ông Hưng, theo luật sư, cần xem đầy đủ những gì xảy ra trước thời điểm người này cầm ống nứa đuổi đánh Thắng, đồng thời xác định có thương tích hay không, thương tích nào do hành vi của ông Hưng gây ra, tỷ lệ tổn thương cơ thể và cách thức sử dụng vật dụng.
Theo Điều 134 Bộ luật Hình sự, trong những trường hợp luật định, tỷ lệ tổn thương cơ thể dưới 11% vẫn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.
Tuy nhiên, luật sư Hải lưu ý trước khi xem xét quy định về tội cố ý gây thương tích thông thường, cơ quan chức năng cũng cần đánh giá liệu người thực hiện hành vi có ở trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh do hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của người bị đánh hay không. Trường hợp này được quy định riêng tại Điều 135 Bộ luật Hình sự.
“Kích động mạnh không đồng nghĩa với tức giận”, luật sư Hải nói và cho rằng phải đánh giá mức độ xúc phạm, sự kéo dài hoặc lặp lại của hành vi, diễn biến tâm lý, khả năng tự chủ cùng những chứng cứ khác.
Nếu không đủ căn cứ xác định trạng thái tinh thần bị kích động mạnh, hoàn cảnh người thực hiện hành vi bị kích động bởi hành vi trái pháp luật của nạn nhân vẫn có thể được xem xét theo quy định về các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.
Đối với dấu hiệu gây rối, luật sư cho rằng cũng không có một mốc thời gian cố định rằng đuổi đánh bao nhiêu phút thì cấu thành tội phạm. Cơ quan chức năng phải xem xét hành vi diễn ra trong bao lâu, phạm vi đến đâu, người thực hiện có dừng khi được can ngăn hay không và mức độ ảnh hưởng thực tế đến trật tự công cộng.
Luật sư Hải nhấn mạnh việc bị xúc phạm không đồng nghĩa một người được quyền sử dụng bạo lực để đáp trả. Tuy nhiên, khi xác định trách nhiệm pháp lý, hành vi của từng người phải được đánh giá trong đầy đủ bối cảnh và trên cơ sở chứng cứ đã được kiểm chứng.
Công an tỉnh Ninh Bình được lãnh đạo Bộ Công an gửi thư khen khi điều tra, làm rõ và thu hồi 130 tỷ đồng tiền nợ xấu và tài sản sai phạm xảy ra tại Quỹ tín dụng nhân dân Thành Đô (phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình).
Chủ nhà hàng nơi ông Dương Văn Hưng làm việc cho biết người bị đuổi đánh trong clip nhiều lần đến quán chửi bới, khiêu khích và ông đã gửi đơn đến công an từ ngày 19/9.
.svg){kind=icon}
