Thâu tóm doanh nghiệp nhà nước: 'Giết chết' sản xuất, chiếm lấy đất vàng

Một số DN Nhà nước sau khi cổ phần hóa đã chuyển đổi mô hình sản xuất kinh doanh để khai thác lợi thế từ đất đai, dẫn đến hệ lụy “giết chết” hoạt động sản xuất kinh doanh.

Chỉ quan tâm tới “đất vàng”?

Giai đoạn 2011-2021, cả nước đã cổ phần hóa được 692 DN thoái vốn, đạt 38812 tỷ đồng, thu về 192.885 tỷ đồng, gấp 5 lần so với giá trị sổ sách. Nếu năm 2011 còn gần 1.400 DNNN thì đến 2020 chỉ còn 450 DNNN, chủ yếu hoạt động trong các lĩnh vực then chốt. Đây là con số  được công bố tại Hội thảo: Giải pháp thúc đẩy quá trình cổ phần hóa DN, đơn vị sự nghiệp công lập và thoái vốn Nhà nước tại DN” ngày 17/5, 

Cổ phần hóa đã tạo cơ hội kinh doanh cho các thành phần kinh tế khác, thúc đẩy cạnh tranh bình đẳng, góp phần nâng cao năng lực tài chính, đổi mới phương thức quản trị DNNN và tác động tích cực tới thị trường chứng khoán.

Tiến độ thực hiện cổ phần hóa DNNN còn chậm.

Tuy nhiên, các ý kiến cũng cho rằng tiến độ thực hiện cổ phần hóa DNNN còn chậm, chưa đảm bảo kế hoạch đề ra. Theo số liệu của Bộ Tài chính, giai đoạn 2016-2020 đã cổ phần hóa được 180 DN, vượt chỉ tiêu, nhưng chỉ có 39 DN thuộc kế hoạch được cổ phần hóa, còn 89 DN chưa hoàn thành cổ phần hóa. Giai đoạn 2016-2020 dự kiến sẽ thoái vốn tại 384 DN, với tổng giá trị theo sổ sách Nhà nước là 60.000 tỷ đồng. Nhưng đến hết năm 2020 chỉ thoái vốn được tại 106 DN, với tổng giá trị 6.493 tỷ đồng, đạt 11%.

Không những thế, tỷ lệ vốn Nhà nước nắm giữ tại các DN sau cổ phần hóa vẫn cao. Tại nhiều DN, cổ đông Nhà nước vẫn nắm quyền quyết định nên thực chất không có đổi mới. Hoạt động kinh doanh sau cổ phần hóa có chiều hướng đi xuống, như: Tổng Công ty CP Lương thực Miền Nam, Tổng công ty CP Xây dựng Sông Hồng. 

Đáng quan tâm là một số DNNN sau khi cổ phần hóa đã chuyển đổi mô hình sản xuất kinh doanh để khai thác lợi thế từ đất đai, không tạo việc làm cho người lao động. Nhà đầu tư chiến lược tham gia mua cổ phần của DNNN cũng chỉ nhăm nhăm vào bất động sản và những khu đất vàng. Khi đã nắm được DN thì tìm cách chuyển nhượng đất, chuyển mục đích sử dụng đất, để kiếm lời không tập trung vào đầu tư phát triển DN theo hoạt động sản xuất kinh doanh chính. 

Việc công khai minh bạch tình hình tài chính, kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh còn hạn chế. Còn DNNN và cá nhân lãnh đạo có hành động tiêu cực, vi phạm pháp luật trong quá trình hoạt động.

Tính đến hết năm 2020, DNNN chỉ còn chiếm khoảng 0,08% tổng số DN đang hoạt động, nhưng vẫn nắm giữ nhiều nguồn lực quan trọng của nền kinh tế, như: chiếm 7% tổng tài sản và 10% vốn chủ sở hữu của toàn bộ các DN trên thị trường; chiếm 25,78% tổng vốn sản xuất kinh doanh, 23,4% giá trị tài sản cố định và đầu tư tài chính dài hạn của các DN.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc đánh giá tiến độ cổ phần hóa DNNN diễn ra chậm. Năm 2021 theo kế hoạch thu về cho ngân sách khoảng 40.000 tỷ từ cổ phần hóa, song kết quả thực tế chưa được 2.000 tỷ đồng. Dự báo năm 2022 cổ phần hóa vẫn tiếp tục khó khăn do không thực hiện được.

“Giết chết” sản xuất?

Bộ trưởng Hồ Đức Phớc đã chỉ ra một số tồn tại trong việc cổ phần hóa DNNN. Đó là xác định giá trị của DN chưa chính xác, thường thấp hơn giá trị thực tế và giá trị xác định lại sau kiểm toán. Từ đó, gây thất thoát, thậm chí nhiều vụ việc bị xử lý hình sự. Chẳng hạn, qua kiểm toán 45 DNNN đã cổ phần, Kiểm toán Nhà nước đánh giá giá trị các DN tăng lên bình quân 2,8 lần. Điều này cho thấy việc xác định giá trị DN còn nhiều tồn tại, rủi ro, thiếu chính xác, đặc biệt là xác định giá trị quyền sử dụng đất.

Nhiều nhà đầu tư chiến lược mua cổ phần của DNNN chỉ nhắm vào bất động sản và những khu đất vàng. (ảnh minh họa)

Liên quan đến xác định giá trị quyền sử dụng đất, Bộ trưởng cho biết, theo quy định, nếu thuê đất trả tiền hàng năm thì không tính vào giá trị của DN, còn thuê đất trả tiền một lần lại được tính vào giá trị DN. Khi tiền thuê đất trả một lần được xác định không sát với giá thị trường thì đây chính là lỗ hổng, gây thất thoát. Chưa nói đến chuyện sau khi nộp tiền thuê đất một lần, DN đã cổ phần hóa sẽ xin chuyển mục đích sử dụng như xây dựng khu đô thị, dẫn đến “giết chết” hoạt động sản xuất kinh doanh.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong cũng nêu ra sự thất thoát tài sản công là đất đai trong cổ phần hóa DNNN, không chỉ là định giá thấp mà còn thể hiện qua “tư nhân hóa ngầm” đất công.

Chẳng hạn, thông qua việc chuyển từ hợp đồng hợp tác kinh doanh theo tỷ lệ góp vốn sang chuyển nhượng luôn khu đất cho tư nhân với quy trình tắt, không công khai và không qua đấu giá. Những hành vi này không chỉ làm tổn hại thất thoát nguồn lực đất đai mà còn làm méo mó môi trường kinh doanh và tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh.

Bộ trưởng Phớc cho rằng cần xem xét lại việc có nên đưa giá trị quyền sử dụng đất vào giá trị doanh nghiệp Nhà nước khi tiến hành cổ phần hay không? Tách riêng vấn đề đất đai ra khi cổ phần hóa và các DN sẽ thực hiện thuê đất trả tiền hàng năm, không được chuyển mục đích sử dụng đất. Giá cho thuê sẽ sát với giá thị trường, buộc các DN phải tính toán kỹ. Nếu DN không có nhu cầu sử dụng đất thì trả lại Nhà nước để đấu giá chuyển mục đích sử dụng, tránh bị thất thoát tài sản.

Đại diện các DNNN tham dự hội thảo thừa nhận, việc xác định giá trị quyền sử dụng đất, khi cổ phần hóa rất phức tạp, là nguyên nhân dẫn đến chậm tiến độ. Giá trị đất không xác định được chính xác, cũng gây rủi ro cho hoạt động của DN sau này khi các cơ quan Nhà nước vào thanh, kiểm tra. Vì vậy, không nên đưa giá trị quyền sử dụng đất vào giá trị DN khi tiến hành cổ phần. Như vậy sẽ đơn giản hơn, giúp đẩy nhanh tiến độ cổ phần hóa và giảm thiểu những rủi ro cho các DN sau này.

Trần Thủy

Bộ ngành thích ra điều kiện để quản lý: Nỗi bất an của doanh nghiệpTư duy ưu tiên quản lý Nhà nước bằng công cụ “điều kiện kinh doanh” đang tạo ra những rào cản, khiến môi trường kinh doanh không thông thoáng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến các DN, mà còn đến cả nền kinh tế.

tin nổi bật

Khó đủ bề: Chật vật chống đỡ 'bão giá', vẫn bị đè nặng thuế phí

Nhiều DN ngành lương thực, thực phẩm đang chật vật ứng phó với “bão giá” nguyên liệu đầu vào, trong khi sức mua trên thị trường cứ yếu dần. Chưa bao giờ, họ phải chống chọi với khó khăn từ mọi phía như hiện nay.

Chấm dứt rời rạc, tự phát mở cơ chế mới phát triển liên kết vùng

Ban Chỉ đạo Tổng kết Nghị quyết 39-NQ/TW ngày 24/6 đã phối hợp với Tỉnh ủy Khánh Hòa tổ chức Tọa đàm "Liên kết phát triển tiểu vùng Nam Trung Bộ trong bối cảnh mới".

Sốt đất 'xì hơi', nhà đầu tư rao bán cắt lỗ nhưng không ai mua

Có người trả mảnh đất nông nghiệp của anh Trần Văn Tĩnh chênh 500 triệu đồng nhưng sợ bán hớ, anh Tĩnh giữ lại đến giờ bán bằng giá cũng không ai mua.

Tiết lộ về tình cảnh "ngàn cân treo sợi tóc" của Pacific Airlines

Vietnam Airlines tiết lộ tình hình tài chính của Pacific Airlines đang rất nghiêm trọng, dòng tiền bị thiếu hụt, nợ quá hạn lớn đe dọa mất khả năng thanh toán và phải chấm dứt hoạt động.

Dễ dãi với nhà đầu tư ngoại, cảnh báo vốn nhỏ chiếm đất lớn

Một số địa phương vẫn còn dễ dãi trong việc chấp nhận khá nhiều dự án FDI quy mô nhỏ, không mang lại hiệu quả cho địa phương, cấp đất với diện tích quá lớn cho dự án FDI.

Mỗi tỉnh 1 kiểu, vừa rời rạc vừa xung đột làm suy yếu lợi thế chung

Trưởng ban Kinh tế Trung ương Trần Tuấn Anh cho rằng, các địa phương còn lúng túng, bị động và thiếu người ‘nhạc trưởng” trong điều phối liên kết vùng Nam Trung Bộ.

Đề xuất thanh toán giao dịch kinh doanh bất động sản phải qua ngân hàng

HoREA kiến nghị quy định việc thanh toán trong giao dịch kinh doanh bất động sản phải qua ngân hàng sẽ làm tăng tính minh bạch của thị trường bất động sản, chống rửa tiền.

Vietnam Airlines dự kiến lỗ gần 10.000 tỷ năm 2022

Mặc dù doanh thu tăng, công ty vẫn dự kiến lỗ ròng 9.335 tỷ đồng trong năm nay, giảm 23,5% so với khoản lỗ năm trước.

Người Việt nhịn ăn tiêu 12 năm để mua một chiếc ô tô bình dân

Với thu nhập bình quân đầu người một tháng năm 2020 đạt 4,25 triệu đồng thì người Việt Nam phải tiết kiệm khoảng 143 tháng, tương đương 12 năm không ăn tiêu gì, mới đủ tiền mua ô tô bình dân giá 600 triệu đồng.

Đổ vốn nghìn tỷ đi bán hàng giá rẻ, đại gia gom khách lẻ vỉa hè

Với nguồn tài chính mạnh, các ông lớn đang từng bước đưa mọi lĩnh vực bán lẻ, từ thượng vàng - hạ cám về quy mô chuỗi cửa hàng chuyên nghiệp.

Giá xăng đắt nhất 8 năm qua, vé máy bay tăng mạnh, hàng không chật vật

Không chỉ hàng không quốc tế, giá xăng liên tục tăng cao cũng khiến các hãng bay trong nước chật vật với bài toán kinh doanh, lợi nhuận. Giá vé máy bay vì thế cũng nóng lên hàng ngày.

Xăng tăng giá, tài xế bỏ nghề, hãng xe lo trụ không nổi

Nhiều doanh nghiệp vận tải đang trụ không nổi khi giá xăng dầu lên quá cao.

TP.HCM: Hết tiền, công ty vận hành metro số 1 'cầu cứu' Chính phủ

Theo Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 (đơn vị vận hành metro số 1), hiện nay đơn vị hết sức khó khăn, có nguy cơ phải gián đoạn hoạt động do không có bất kỳ nguồn kinh phí nào kể từ tháng 8/2021.

Liên kết vùng, tiểu vùng để phát triển kinh tế

Hoạt động liên kết mới được thực hiện chủ yếu ở vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và một số lĩnh vực như du lịch, hạ tầng giao thông.

Việt Nam đầu tư gần 350 triệu USD qua Mozambique

Các DN Việt Nam có cơ hội lớn khi đầu tư vào Mozambique trong các lĩnh vực nông sản, công nghiệp nặng, phát triển hạ tầng, tài chính, y tế.