"Ồ, ông ấy là người đàn ông quá thành công", Alyona S. Rudakov, 22 tuổi, nói về doanh nhân người Nga Mikhail D. Prokhorov, người vào mùa đông này đã trở thành nhà tài phiệt đầu tiên thời hậu Xô Viết chạy đua vào Kremlin.
Đề cập tới một trong những chủ đề tranh cử của tỉ phú Prokhorov, cô hỏi: "Tại sao chúng ta không nên cho để ông ấy cố gắng, ở một phạm vi lớn hơn với những gì ông ấy đã đạt được trong tập đoàn của mình?".
Ở đất nước khác, chiến dịch tranh cử tổng thống kiểu như của Prokhorov dường như không quá rùm beng, đó đơn thuần là kiểu thường thấy của người giàu có với khát khao chính trị muốn chuyển đổi sự thành công của mình sang một dạng khác. Nhưng chiến dịch của tỉ phú, không chắc là thực tế, lại diễn ra trong nền chính trị Nga - sự xuất hiện của một gương mặt mới dù chỉ là rất nhỏ nhưng lại là nét khác biệt đối với cử tri.
Tuy nhiên, Nga đã đặt ra những thách thức đặc biệt với tư cách ứng viên của ông. Ví dụ, sự giàu có của Prokhorov sẽ không giúp được gì, bởi nó được tạo ra từ việc ông điều hành một công ty khai mỏ, có quan hệ trực tiếp tới tài nguyên tự nhiên mà phần lớn cử tri tin rằng nó đã bị đánh cắp từ họ trong những năm 1990.
Hoặc ở Nga vẫn còn sự kiểm soát hệ thống chính trị một cách chặt chẽ, với nhiều cuộc tranh luận nổ ra về việc ông có hay không nằm trong túi chính nhân vật mà ông nỗ lực đấu lại - Thủ tướng Nga Vladimir V. Putin.
Trở thành một tỉ phú tự thân, Prokhorov sở hữu 20 tàu lướt sóng, du thuyền xa hoa và tòa biệt thự ở bên ngoài Moscow. Tuy nhiên, điều này dường như lại là một lực cản chết người trong thời kỳ mà sự bất mãn, tức giận với người giàu phổ biến tại Nga.
Và Prokhorov cũng như những người xung quanh ông đã tuyên bố rõ rằng, ông sẽ không cố tình giấu giếm sự giàu có của mình. "Chúng tôi không cố giấu nó", nhà quản lý chiến dịch tranh cử của Prokhorov - Anton Krasovsky - nói về lối sống xa hoa và giàu có của ứng viên tỉ phú - người có biệt danh Tỉ phú độc thân hoặc Tỉ phú ăn chơi. "Rõ ràng là người Nga không yêu thích gì người giàu có, cũng như ở bất kỳ nước nào". Nhưng những ngày này, ông nhấn mạnh trong một cuộc phỏng vấn, "mọi người không ghét người giàu, họ ghét sự dối trá, cảnh sát và kiểm duyệt".
Chỉ còn hai tuần là diễn ra cuộc bầu cử tổng thống 4/3 và tỉ lệ ủng hộ của Prokhorov hiện giờ mới chỉ ở mức 5%. Cơ hội đánh bại đối thủ Putin của ông là quá nhỏ. Những người trong đội tranh cử của ông tỏ ra hoài nghi về con số này, nói rằng các cuộc thăm dò nội bộ trên toàn quốc cho thấy tỉ lệ ủng hộ là từ 7,5-9%.
Tuy vậy, chiến dịch này đang nhấn mạnh điều gì đó: làm sao ông có thể nhanh chóng giành được nhiều sự ủng hộ đến vậy. Vì trong tháng 12, khi ông tuyên bố tranh cử, tỉ lệ của Prokhorov chỉ vào khoảng 1%.
 Tỉ phú Nga Mikhail D. Prokhorov: "Người ta đến với quyền lực không phải làm việc vì chúng tôi - người dân - mà là kiếm tiền từ chúng tôi. Tôi không cần phải kiếm tiền". Ảnh nytimes |
Nhà tỉ phú đang tranh cử trên nền tảng của đa dạng hóa kinh tế ngoài dầu mỏi, giảm bớt tham nhũng và khôi phục cạnh tranh trong chính trị - rất nhiều chủ đề tương tự đã từng được biết tới qua các cuộc biểu tình đường phố tại Moscow. Trong cuộc thăm dò những người đã tham gia các cuộc tuần hành, tỉ lệ ủng hộ ông là 20% - theo Trung tâm Levada, một tổ chức độc lập.
Ông giờ đây đang đứng thứ ba hoặc gần gần cột thứ hai với ứng viên đến từ đảng Cộng sản Nga Gennady A. Zyuganov. Ông Zyuganov, một nhân vật đã có bốn lần tranh cử tổng thống không thành công dường như không có khả năng giành được các cử tri mới trong cuộc đua này. Trong khi đó, ông Prokhorov dường như vẫn có thể lóe sáng.
Prokhorov đã tới thăm 8 thành phố trong chiến dịch vận động kéo dài cả tháng ở Sochi, tăng cường quảng cáo trên truyền hình, các sự kiện ngoài trời và trên Internet. Văn phòng kinh doanh của ông tại 30 khu vực ở Nga cũng góp phần đáng kể cho tổ chức tranh cử. Đội ngũ vận động của ông có 1.000 người với ngân sách vào khoảng 13,4 triệu USD trong đó Prokhorov quyên góp 1,4 triệu USD từ tài sản cá nhân.
Năm ngoái, tạp chí Forbes ước tính tài sản ròng của ông là 18 tỉ đô la - đứng thứ 32 trong xếp hạng những người giàu nhất thế giới. Ở Nga, Prokhorov sở hữu cổ phần trong một mỏ vàng và công ty sản xuất xe điện. Là người hâm mộ lâu năm của bóng rổ, ông đã mua đội bóng rổ New Jersey ít năm trước đây trở thành ông chủ nước ngoài đầu tiên của đội bóng rổ nhà nghề thuộc Hiệp hội bóng rổ Quốc gia Mỹ.
Sự giàu có sẽ là một lợi thế của ông trong một xã hội Nga chán ghét và mệt mỏi vì tham nhũng. Prokhorov nói trong một cuộc phỏng vấn bên lề chiến dịch tranh cử rằng: "Tôi trò chuyện với rất nhiều dân thường", ông cho biết. "Họ đến và nói với tôi rằng 'chúng tôi ủng hộ ông vì ông giàu có và thành công, nên ông sẽ không ăn cắp'. Đây là điều quan trọng với chúng tôi. Người ta đến với quyền lực không phải làm việc vì chúng tôi - người dân - mà là kiếm tiền từ chúng tôi. Tôi không cần phải kiếm tiền".
Tuy nhiên, ông vẫn không thể tránh khỏi những lời đồn đoán rằng, ông đượcphép chạy trên một con đường khác với hệ thống chính trị được kiểm soát chặt chẽ ở Nga nhằm hút những lá phiếu ra khỏi phe đối lập, trong khi lại không đặt ra mối đe dọa thực sự với ông Putin bởi ông cơ bản là không thể được bầu khi là một tay chơi tỉ phú.
Trong những năm qua, quan hệ của Prokhorov với điện Kremlin là một ẩn số. Ông và một số người khách đã bị bắt giữ trong tiệc giáng sinh tại khu nghỉ dưỡng Courchevel của Pháp năm 2007 với cáo buộc tổ chức mại dâm; nhưng sau đó ông đã sớm được thả tự do và không kèm theo lời cáo buộc nào. Sau đó, ông bị ép phải bán cổ phần của mình trong Norilsk Nickel, một công ty khai khoáng Siberia mà ông có được thông qua quá trình tư nhân hóa những năm 1990. Thời điểm đó, thậm chí có người cho rằng ông có thể phải lưu vong. Nhưng thay vào đó, Prokhorov lại đầu tư số tiền thu được vào các dự án khác tại Nga.
Khi được hỏi tại sao không chỉ trích Putin một cách mạnh mẽ hơn, Prokhorov trả lời, ông đang cố gắng thực hiện một chiến dịch tranh cử tích cực và rằng "chỉ có lười biếng mới không chỉ trích Putin". Ông Krasovsky, nhà quản lý tranh cử đã bác bỏ đồn đoán trên, nói rằng chiến dịch thực tế đã thể hiện một số "móng vuốt" của nó. Ví dụ, khẩu hiệu tranh cử là "Nhu cầu nhiều hơn" thực tế là đề cập tới các mục tiêu kinh tế của Prokhorov. Nhưng nhà tỉ phú còn có "gợi ý" tinh tế về tầm vóc của ông nổi trội hơn hẳn những nhà lãnh đạo Nga hiện tại: gần 2 mét so với ông Putin cao khoảng 1,7m hay tổng thống đương nhiệm Dmitri Medvedev còn thấp hơn thế.
"Thể chất ông ấy lớn hơn hẳn", Krasovsky nói. "Ông ấy khá nổi bật trong đám đông. Ông ấy không phải là một dự án Kremlin".
Trong chiến dịch tranh cử "đu dây" của mình, Prokhorov đã tới thăm một khu thể thao mới ở Krasnaya Polyana, khu trượt tuyết phía trên Sochi, là nơi sẽ tổ chức Thế vận hội Olympic mùa đông 2014 Winter Olympics, để nhấn mạnh lời kêu gọi của mình về sự cạnh tranh công bằng, trong kinh doanh, chính trị và thể thao.
Tại một cabin ở ngôi làng Olympic mới, ông Prokhorov đã gặp quán quân trẻ thế giới môn biathlon (trượt tuyết và bắn súng) Maksim Tsvetkov. Nhà tỉ phú chúc mừng Tsvetkov và nhấn mạnh, các vận động viên biathlon trưởng thành hàng đầu của Nga cần nhìn lại phía sau lưng họ. Ông nói: "Không có chỗ đứng an toàn nào cho bất cứ ai. Tất cả mọi người đều có cơ hội công bằng trong sự cạnh tranh cởi mở".
Nguyễn Huy (theo nytimes)
.svg){kind=icon}
