Tiêu chí nào để UNESCO công nhận Tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt?

“Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu tam phủ của người Việt” được UNESCO công nhận bởi rất nhiều giá trị nổi bật.

“Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu tam phủ của người Việt” được UNESCO công nhận bởi rất nhiều giá trị nổi bật.

Hội nghị lần thứ 11 của Ủy ban Liên Chính phủ Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO) về Bảo vệ Di sản Văn hóa Phi Vật thể đã họp tại Adis Abebas, Ethiopia từ 28/11 – 03/12/2016. Ngày 1/12/2016, với sự thống nhất của toàn thể Hội nghị, Ủy ban đã chính thức ra nghị quyết công nhận “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu tam phủ của người Việt” là Di sản Văn hóa Phi vật thể đại diện của nhân loại. Việc Tín ngưỡng thờ Mẫu được UNESCO vinh danh là tin vui to lớn đối với tỉnh Nam Định (nơi được vinh dự thay mặt cả nước chủ trì xây dựng hồ sơ trình UNESCO) nói riêng và nhân dân cả nước nói chung.

{keywords}
Đoàn Việt Nam tham dự cuộc họp tại ethiopia


Bà Trần Thị Hoàng Mai, Phó Tổng Thư ký Uỷ ban Quốc gia UNESCO Việt Nam cho biết, quan niệm thế giới tự nhiên được chia thành các phủ: trời, rừng, nước và đất dưới sự cai quản của các nữ thần, người Việt theo tín ngưỡng thờ Mẫu thờ cúng các nữ thần cùng với các vị thánh là những nhân vật trong lịch sử hoặc huyền thoại, có công với dân, đất nước và có quyền năng trong các điện thờ. Sức mạnh và ý nghĩa của Tín ngưỡng thờ Mẫu chính là đáp ứng nhu cầu tâm linh của người Việt, cầu tài, cầu lộc, sức khỏe, làm ăn, buôn bán, những niềm mong ước tốt đẹp cho cuộc sống hàng ngày.

Thực hành cơ bản của Tín ngưỡng thờ Mẫu bao gồm các lễ cúng, lên đồng, hát văn, và lễ hội, tiêu biểu là Lễ hội Phủ Dầy ở tỉnh Nam Định diễn ra vào ngày 3 tháng 3 âm lịch (ngày mất của Thánh Mẫu Liễu Hạnh). Các thực hành thể hiện những yếu tố văn hóa truyền thống như trang phục, âm nhạc, múa, diễn xướng dân gian mang đậm bản sắc văn hóa Việt, được sáng tạo, phát triển, lưu truyền qua các thế hệ hàng trăm năm.

Theo bà Mai, hồ sơ “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu tam phủ của người Việt” được UNESCO công nhận với những tiêu chí nổi bật sau:

- Di sản được coi là một phương thức quan trọng đối với các cộng đồng để thể hiện ký ức lịch sử, bản sắc văn hóa, tinh thần đoàn kết và đáp ứng nhu cầu tâm linh;

- Việc ghi danh di sản này sẽ góp phần vào khả năng bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể nói chung và nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của di sản ở các cấp độ khác nhau, do có những điểm tương đồng văn hóa giữa các cộng đồng và các nhóm người tôn thờ các thánh mẫu (nữ thần) như là biểu tượng của lòng từ bi và ban ơn trong các phần còn lại của thế giới, và sự kết hợp của đạo giáo, Phật giáo và nhiều tôn giáo khác đại diện cho di sản này. Đây là di sản chung của nhiều nhóm dân tộc ở Việt Nam, do đó việc ghi danh sẽ khuyến khích đối thoại và tôn trọng sự đa dạng văn hóa ở cấp địa phương. Sự sáng tạo của con người sẽ phong phú hơn vì các yếu tố nghệ thuật của di sản bao gồm những bộ trang phục, điệu múa và âm nhạc chiếm một vị trí quan trọng trong lễ hội;

- Từ những năm 1990, Việt Nam đã tiến hành những biện pháp nhằm bảo vệ và phát huy giá trị di sản từ cấp Trung ương đến địa phương. Những biện pháp này thể hiện sự cam kết của chính phủ, cộng đồng và các nhóm chuyên nghiệp trong việc bảo tồn di sản. Mục tiêu tổng quát là nhằm bảo vệ di sản chống lại các mối đe dọa đến từ bên ngoài và bên trong, chẳng hạn như việc thương mại hóa quá mức hay các nghi thức cúng bái bị bóp méo;

- Di sản đề cử được xem là kết quả của sự tham vấn rộng rãi và hợp tác giữa những người thực hành tín ngưỡng ( thủ nhang, cung văn và thanh đồng tâm linh), đại diện cộng đồng và các viện nghiên cứu, cũng như một số tổ chức phi chính phủ và cơ quan chính phủ;

- Di sản đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia vào năm 2013. Công tác kiểm kê di sản được Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phối hợp với Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam cập nhật hàng năm. Di sản được xây dựng với sự tham gia của cộng đồng địa phương, già làng và thủ nhang.

{keywords}
Hoài Linh trong một lễ Hầu đồng


Hồ sơ Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu tam phủ của người Việt được công nhận là Di sản Văn hóa Phi vật thể đại diện của nhân loại do bản thân Tín ngưỡng thờ Mẫu có giá trị đặc sắc bởi di sản gắn liền với đời sống tinh thần và các phong tục tập quán văn hóa của người dân, được cộng đồng trân trọng và liên tục lưu truyền từ ngàn đời nay. Bên cạnh đó, đây cũng là kết quả của sự quyết tâm cao và nỗ lực của tỉnh Nam Định trong việc đề cử hồ sơ; sự tham gia tích cực của Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) các nhà khoa học cùng các nghệ nhân trong công tác xây dựng hồ sơ; sự phối hợp hiệu quả của Bộ Ngoại giao, Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam trong công tác quảng bá, tuyên truyền Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu tam phủ của người Việt cho Ngoại giao đoàn tại Việt Nam, cho chính giới, công chúng nước ngoài, và các chuyên gia di sản phi vật thể của UNESCO và thế giới, qua đó tranh thủ sự ủng hộ của các chuyên gia và các quốc gia thành viên Công ước Bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể 2003.

Việc hồ sơ “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu tam phủ của người Việt” được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Phi vật thể đại diện của nhân loại một mặt sẽ góp phần tăng cường vị trí, vai trò của di sản đối với xã hội, làm giàu thêm bức tranh đa dạng văn hóa của Việt Nam và của nhân loại, mặt khác sẽ làm cho cộng đồng, những người thực hành di sản nhận thức sâu sắc thêm về di sản của mình để họ tự hào và tích cực hơn trong công tác tham gia bảo vệ và phát huy giá trị của Tín ngưỡng thờ Mẫu.

Ngân An

tin nổi bật

Hỗ trợ cộng đồng phát triển du lịch làm sinh kế bền vững để bảo vệ rừng

Đã có 60 người dân ở Hướng Phùng tham gia các lớp tập huấn của Hợp phần Bảo tồn đa dạng sinh học và được trang bị các kiến thức, kỹ năng về các dịch vụ du lịch sinh thái,...

Hướng tới mức sống tốt và giáo dục tốt hơn cho đồng bào dân tộc thiểu số

“Chúng tôi có thể - Hướng tới mức sống và giáo dục tốt hơn” là dự án thúc đẩy bình đẳng giới và giáo dục cho trẻ em gái các vùng dân tộc thiểu số của Việt Nam.

Phát triển sinh kế bền vững để bảo vệ rừng

Hơn 370 học viên (trong đó trên 80% là nữ) là người dân tộc Tà Ôi, Vân Kiều, Cơ Tu đã tham gia các khóa tập huấn một cách sôi nổi và tiếp thu được nhiều kiến thức bổ ích phục vụ cho hoạt động sản xuất tại địa phương.

Các nhà hàng chung tay ngăn chặn tiêu thụ động vật hoang dã

Trên 150 cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống ký cam kết “nói không" với việc tham gia tiêu thụ sản phẩm từ động vật hoang dã trong đợt vận động của Hợp phần Bảo tồn đa dạng sinh học do USAID tài trợ.

NNƯT Đặng Ngọc Anh thực hành nghi thức hầu đồng khai hội đền Bảo Hà 2022

NNƯT Đặng Ngọc Anh đã thực hành các giá hầu mang nghi thức truyền thống của di sản Tín ngưỡng Thờ Mẫu Tam Phủ của người Việt đã được UNESCO ghi danh vào danh sách Văn hoá phi vật thể của nhân loại.

Lễ rót đồng đúc kim thân tôn tượng Đức Phật Di lạc tại chùa Hổ Sơn

Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Nam Định, Viện Nghiên cứu Di sản Văn hoá mới đây đã tổ chức lễ rót đồng đúc kim thân tôn tượng Đức Phật Di lặc tại chùa Hổ Sơn - Đền Huyền Trân công chúa (xã Liên Minh, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định).

Ông Trương Minh Tiến được bầu làm Chủ tịch Hiệp hội UNESCO Hà Nội

Ông Trương Minh Tiến - nguyên Phó Giám đốc Sở VH-TT Hà Nội được bầu làm Chủ tịch Hiệp hội UNESCO TP Hà Nội.

Giá trị văn học và nghệ thuật trong Mo Mường

Toàn bộ chất lượng nội dung cũng như nghệ thuật của lễ thức do ông Mo đảm nhiệm và đồng thời ông Mo cũng là người diễn xướng.

Giữ được Mo tang lễ, mới giữ được nghệ thuật ca xướng trong Mo Mường

"Chúng ta phải tìm cách phục hưng Mo tang lễ, làm cho Mo tang lễ tồn tại và duy trì trong đời sống xã hội người Mường. Và sự thực, có giữ được Mo tang lễ, mới giữ được nghệ thuật ca xướng trong Mo Mường", nhà nghiên cứu Đặng Hoành Loan chia sẻ.

Bảo tồn và phát triển di sản ‘đang sống’

Việc bảo tồn và phát huy các giá trị đặc sắc của Mo Mường là rất quan trọng, kết nối quá khứ với hiện tại và tương lai.

Việt Nam vào UB liên Chính phủ Công ước UNESCO về bảo vệ di sản văn hoá phi vật thể

Việt Nam đã trúng cử làm thành viên Ủy ban liên Chính phủ Công ước bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể (Công ước 2003) nhiệm kỳ 2022-2026 với 120 phiếu, cao nhất trong số các nước trúng cử.

Chủ tịch nước dự lễ kỷ niệm 200 năm ngày sinh danh nhân Nguyễn Đình Chiểu

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc khẳng định Nguyễn Đình Chiểu là một chí sĩ yêu nước là nhà thơ lớn của nước ta là ngôi sao sáng trên bầu trời văn nghệ của dân tộc.

Chuyện về Lục Vân Tiên, Kiều Nguyệt Nga được kể trên tà áo dài

Lần đầu tiên, câu chuyện về Lục Vân Tiên, Kiều Nguyệt Nga được NKT trẻ Yến Nhi kể bằng ngôn ngữ thời trang thông qua tà áo dài truyền thống.

Đạo diễn Lê Quý Dương làm hồi sinh di sản nghệ thuật của Nguyễn Đình Chiểu

"Trong thời lượng hạn chế chỉ với 45 phút, tôi mong muốn tạo dựng nên chân dung Nguyễn Đình Chiểu vừa đồ sộ với tầm vóc của nhân cách và tư tưởng mang tính nhân loại, vừa mộc mạc gần gũi với đất nước và nhân dân", đạo diễn Lê Quý Dương chia sẻ.

Lễ kỷ niệm 200 năm ngày sinh danh nhân Nguyễn Đình Chiểu tổ chức theo tiêu chí của UNESCO

Với quy mô của một chương trình quốc tế, lễ kỷ niệm 200 năm ngày sinh danh nhân Nguyễn Đình Chiểu phải được dàn dựng theo các tiêu chí của UNESCO đã đánh giá ông.