Tình huống oái oăm của 'các anh em' dòng tên lửa Buk ở Ukraine

“Ông tổ” của các phiên bản tên lửa Buk (Cây sồi) hiện nay là hệ thống tên lửa phòng không tầm trung Buk 9K37, do Viện Khoa học Tikhomirov/Bộ Công nghiệp điện tử Liên Xô chế tạo năm 1972.

Buk 9K37 (NATO gọi là Gradfly, Mỹ gọi là PK SA-11) được đưa vào biên chế trong quân đội Liên Xô năm 1980. Hệ thống tên lửa phòng không cơ động, tự hành này được thiết kế để tiêu diệt tên lửa đường đạn, tên lửa hành trình, các loại bom chính xác, máy bay trực thăng và cánh cố định, máy bay không người lái, mục tiêu trên mặt nước.

{keywords}
Tổ hợp tên lửa Buk. Ảnh: AP

Được đánh giá là một trong những hệ thống phòng không cơ động hiện đại nhất thế giới, đến nay, Buk đã được cải tiến qua nhiều phiên bản, như: 9K37M Buk-M1 (1984); 9K37 Buk-M1-2 (1988); 9K37M1 Buk-SAR (1995); Buk-M2, Buk-M3 (2016). Giá mỗi hệ thống khoảng 61 triệu USD.

Một tiểu đoàn Buk-M1 tiêu chuẩn gồm: 1 xe chỉ huy; 1 trạm trinh sát/bắt bám và điều khiển đặt trên xe (TAR); 6 xe phóng (TELAR), mỗi xe mang 4 quả đạn tên lửa sẵn sàng phóng và 4 quả dự trữ, tên lửa đặt trên giá xoay 3600; 3 xe tiếp đạn; radar 9S18 Tube Arm (hoặc 9S18M1 Snow Drift) có thể theo dõi mục tiêu từ khoảng cách 85 km. Khẩu đội tên lửa Buk chỉ cần 5 phút để triển khai chiến đấu và rút khỏi trận địa sau khi phóng. Thời gian phản ứng của khẩu đổi từ khi theo dõi mục tiêu tới khi phóng tên lửa là khoảng 22 giây.

Phiên bản Buk-M1-2 trang bị cho lực lượng phòng không quốc gia, phòng không lục quân và lực lượng bảo vệ bờ biển, có thể tác chiến trong điều kiện có nhiễu mạnh và tránh được hầu hết các loại nhiễu mục tiêu giả. Khác với phiên bản trước, Buk-M1-2 được trang bị 2 loại radar (9S117M1 Kupol-2 Snow Drift và 9S35M2 Fire Dome) có khả năng phát hiện, bám các mục tiêu ở cự ly 120 km, cho phép ngắm bắn đồng thời tới 4 mục tiêu trong khi đang theo dõi 24 mục tiêu.

Mỗi xe phóng đạn của hệ thống được lắp 4 quả đạn tên lửa có tầm bắn tối đa 35 km, sử dụng nhiên liệu rắn với tốc độ tối đa 3.700 km/h. Mỗi quả đạn trang bị đầu nổ mảnh nặng 70 kg, kích hoạt bằng ngòi nổ chạm hoặc cận đích. Hệ thống có thể tiêu diệt các mục tiêu bay ở độ cao thấp và các mục tiêu bay với vận tốc 3.600 km/h.

So với phiên bản Buk-M1-2, hiệu quả tác chiến của phiên bản Buk-M3 được cải thiện đáng kể.

Trước hết, tầm bắn của Buk-M3 được cải thiện tới 25% với khả năng tiêu diệt mục tiêu ở khoảng cách từ 2,5 tới 70km, trần cao đạt 35km. Tổ hợp tên lửa phòng không nâng cấp mới này có thể theo dõi cùng lúc 36 mục tiêu di chuyển với tốc độ tới 3km/giây. Radar mới khiến phạm vi phát hiện các mục tiêu trên không có diện tích tương đương 1 mét vuông tăng từ 120 km lên 160 km, góc quan sát mở rộng từ 30-40 độ lên 90 độ theo phương vị và 70 độ theo độ cao.

Mỗi giá phóng của Buk-M3 mang tới 6 đạn, trong khi các phiên bản trước đó chỉ có 4, còn xe vận chuyển mang tới 12 đạn thay vì 6 ở các phiên bản trước. Số lượng đạn tên lửa ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu trên mỗi giá phóng tăng lên giúp cải thiện khả năng phản ứng trong các cuộc tập kích đường không quy mô lớn.

Một ưu thế nữa là tổ hợp Buk-M3 sử dụng thế hệ đạn tên lửa đánh chặn hoàn toàn mới giúp tăng hiệu quả ngăn chặn các mục tiêu bay, trong đó có cả các mục tiêu bay đạn đạo. Khả năng kháng nhiễu của đạn tên lửa cũng được cải thiện. Tổ hợp Buk-M3 sử dụng 2 dòng đạn tên lửa chính là 9M317 và 9M317M, trong đó 9M317M được thiết kế đặc biệt để chống lại các mục tiêu bay thấp như tên lửa hành trình và mục tiêu đạn đạo cơ động cao của đối phương.

{keywords}
Hệ thống tên lửa phòng không Buk-M3. Ảnh: Sputnik

Đạn tên lửa mới trên Buk-M3 được đặt trong khoang bảo quản đặc biệt giúp giảm thời gian triển khai, thu hồi và cải thiện khả năng tác chiến trong điều kiện khắc nghiệt. Tốc độ đạn tên lửa của Buk-M3 là Mach 4 (gấp 4 lần vận tốc âm thanh) nếu so với Buk-M1-2 là Mach 3; tầm bắn và trần bắn tối đa là 50 và 25 km so với 35 và 22 km.

Ngoài ra, tên lửa mới không yêu cầu radar theo dõi trên toàn bộ hành trình, đầu dò tên lửa giúp nó có thể bắt mục tiêu ở khoảng cách 35 km và tự điều chỉnh đường bay. Ở cự ly từ 70 đến 35 km, đến thời điểm tự tin bắt mục tiêu, tên lửa sẽ đi theo hiệu lệnh phát ra từ đài chỉ huy và radar.

Theo trang tin Topwar.ru, trước khi xảy ra xung đột với Nga, lực lượng phòng không thuộc không quân Ukraine biên chế hơn 70 khẩu đội tên lửa Buk, trong đó đa số là Buk-M1 và một số ít Buk-M1-2. Còn phiên bản Buk-M2 và M3 hiện chỉ có trong trang bị của quân đội Nga.

Và trong cuộc xung đột, đang diễn ra một tình thế oái ăm là các khẩu đội Buk-M1 của Ukraine đang đối đầu với những chiếc Su-30, Su-34 hiện đại của Nga, trong khi các dàn Buk-M2 và Buk-M3 của Nga cũng đã hạ nhiều MiG-29 và Su-27 của Ukraine. 

Nguyên Phong

>>> Cập nhật tình hình chiến sự Nga - Ukraine hôm nay

Khoảnh khắc hệ thống phòng không ‘cây sồi’ Ukraine bị tên lửa Nga phá hủy

Khoảnh khắc hệ thống phòng không ‘cây sồi’ Ukraine bị tên lửa Nga phá hủy

Theo Bộ Quốc phòng Nga, sự việc xảy ra ở tỉnh Donetsk thuộc Ukraine.

tin nổi bật

Slovakia tính viện trợ tiêm kích và xe tăng cho Ukraine

Thủ tướng Slovakia Eduard Heger cho biết, nước này đang có kế hoạch chuyển tiêm kích MiG-29 và có thể cả xe tăng cho Ukraine trong thời gian tới.

Belarus đối thoại về vũ khí hạt nhân với Nga

Theo Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko, ý tưởng về việc Nga triển khai vũ khí hạt nhân ở nước này giống cách tiếp cận của Ba Lan với Mỹ.

Ukraine bị tố nã tên lửa đạn đạo vào thành phố Nga

Giới chức Nga cho biết, ít nhất ba người dân ở thành phố biên giới Belgorod đã thiệt mạng do tên lửa đạn đạo được quân đội Ukraine phóng.

Video pháo tự hành ‘con cua’ được Ba Lan viện trợ tham chiến ở Ukraine

Giới chức quốc phòng Ukraine cho biết, pháo tự hành AHS Krab do Ba Lan viện trợ hoạt động rất hiệu quả khi chiến đấu nơi tiền tuyến.

Hình ảnh lính Ukraine được huấn luyện sử dụng khí tài phương Tây ở Anh

Giới quân sự Ukraine những ngày gần đây đã công bố video ghi lại cảnh binh sĩ nước này đang được huấn luyện cách dùng vũ khí phương Tây tại Anh.

Mỹ viện trợ hệ thống tên lửa đất đối không cho Ukraine

Lầu Năm góc thông báo, Mỹ sẽ gửi cho Ukraine 2 hệ thống tên lửa đất đối không NASAMS, thêm 4 hệ thống radar phản pháo và tới 150.000 quả đạn pháo 155mm trong gói viện trợ vũ khí mới nhất.

Nga công bố video phá hủy pháo tự hành Pháp viện trợ cho Ukraine

Giới quân sự Nga cho biết, một khẩu pháo tự hành Caesar trên đảo Kubansky, Ukraine đã bị quân đội nước này phá hủy.

Video ‘xe tăng bay’ Nga tham chiến ở Ukraine

Giới quân sự Nga hôm 29/6 đã công bố video ghi lại cảnh phi đội trực thăng Mi-35 của nước này tham gia chiến dịch quân sự ở Ukraine.

Uy lực của tàu ngầm 'cao tuổi' vừa được Nga nâng cấp

Tàu ngầm Alrosa, được chế tạo từ thời Liên Xô, đã có lần chạy thử đầu tiên sau 8 năm sửa chữa và nâng cấp.

Hình ảnh pháo tự hành Đức viện trợ ‘ẩn nấp’ ở miền đông Ukraine

Theo truyền thông Đức, pháo tự hành Panzerhaubitze 2000 (PzH-2000) của nước này vừa chuyển cho Ukraine hồi tuần trước đã có mặt ở vùng Donbass.

Video quân Nga giao tranh với lính châu Âu và Gruzia ở Ukraine

Theo Bộ Quốc phòng Nga, cuộc giao tranh trên xảy ra ở khu vực gần thành phố Lysychansk, Ukraine.

Rộ tin pháo tự hành Pháp viện trợ cho Ukraine bị Nga thu giữ

Theo giới chức Pháp, ít nhất hai hệ thống pháo Caesar của nước này viện trợ cho Ukraine đã bị quân đội Nga thu giữ gần đây.

Một đơn vị thủy quân lục chiến Ukraine mất 80% quân ở Donbass

Một chỉ huy đơn vị thủy quân lục chiến Ukaine cho biết, 80% thành viên thuộc đơn vị đã không thể tiếp tục thực hiện nhiệm vụ tại Donbass.

Kiev rung chuyển vì tên lửa tấn công, G7 ra lệnh cấm vận vàng Nga

Một số tên lửa Nga được ghi nhận đã đánh trúng các tòa nhà tại Kiev, rất nhiều vụ hỏa hoạn đã được ghi nhận sau vụ việc. Trong khi đó, lãnh đạo các nước G7 sẽ ra lệnh cấm vận vàng Nga.

Ông Zelensky hứa giành lại thành phố đã mất

Sau khi Nga giành quyền kiểm soát Severodonetsk, Tổng thống Zelensky hứa sẽ giành lại những thành phố đã mất. Chính phủ Anh cũng sẵn sàng viện trợ thêm cho 525 triệu USD cho Kiev.