Sai lầm của cha mẹ: trẻ có kinh, vỡ giọng mới đi điều trị dậy thì sớm
Trong 20 năm công tác chuyên khoa Nhi, ThS.BSCKII Nguyễn Thị Ngọc Dung - Phó khoa Nhi & Nhi sơ sinh, Bệnh viện FV đã chứng kiến nhiều trường hợp cha mẹ đưa con đi khám dậy thì sớm khi bé trai đã vỡ giọng hoặc bé gái đã có kinh nguyệt. Đây là những dấu hiệu cho thấy trẻ đã hoàn tất quá trình dậy thì, đồng nghĩa với việc gia đình bỏ lỡ "giai đoạn vàng" can thiệp để tối ưu chiều cao cho con.
Điển hình như trường hợp một bé gái 7 tuổi tại TP.HCM được mẹ đưa đến Bệnh viện FV khám với biểu hiện phát triển ngực. Kết quả thăm khám cho thấy tuổi xương của bé đã tương đương trẻ 8 tuổi 7 tháng, tốc độ tăng trưởng chiều cao nhanh bất thường và được chẩn đoán mắc dậy thì sớm trung ương.
BS. Dung chỉ định tiêm hormone ức chế dậy thì để trì hoãn quá trình hành kinh và giúp trẻ có thêm thời gian phát triển chiều cao. Tuy nhiên, vì lo ngại can thiệp nội tiết, gia đình đã từ chối điều trị. Chưa đầy 2 năm sau, người mẹ hốt hoảng đưa con quay lại khi cô bé vừa tròn 9 tuổi 1 tháng, đã có kinh nguyệt kéo dài (2 lần/tháng) và thường xuyên mệt mỏi.
Theo Hội Nội tiết Hoa Kỳ (Endocrine Society), dậy thì sớm được xác định khi bé gái phát triển ngực trước 8 tuổi và bé trai tăng kích thước tinh hoàn trước 9 tuổi. Ở giai đoạn đầu, trẻ sẽ tăng trưởng chiều cao rất nhanh khiến cha mẹ lầm tưởng con phát triển tốt. Thực tế, hormone sinh dục tăng sớm sẽ khiến tuổi xương trưởng thành nhanh, các đầu xương đóng sớm và trẻ ngừng cao sớm hơn bình thường.
3 “thủ phạm” kích hoạt dậy thì sớm vô căn
Theo số liệu được ThS.BSCKII Nguyễn Thị Ngọc Dung báo cáo tại Hội thảo Y khoa “Tiếp cận đa chuyên khoa trong tối ưu hóa tăng trưởng & phát triển toàn diện ở trẻ em” do Bệnh viện FV tổ chức ngày 11/7/2026.
Tuổi dậy thì trung bình ở nữ giới thập niên 1960 là 13,2 tuổi thì hiện tại giảm xuống chỉ còn 9 -10 tuổi. 80-90% ca dậy thì sớm ở bé gái là vô căn (không do tổn thương thực thể ở não) và tỷ lệ mắc ở bé gái cao gấp 10 lần bé trai.
Các nghiên cứu dịch tễ học, trong đó có công trình của TS.BS Nhật Nam và cộng sự đăng trên Tập san Dịch tễ học Hoa Kỳ năm 2025, chỉ ra một số yếu tố có thể liên quan đến dậy thì sớm:
Tiếp xúc nhiều với màn hình: Ánh sáng xanh có thể làm giảm melatonin - hormone có vai trò ức chế khởi phát dậy thì.
Béo phì: Mỡ thừa làm tăng hormone leptin, có thể kích thích hệ hormone sinh dục hoạt động sớm.
Căng thẳng tâm lý: Stress kéo dài có thể tác động đến trục hạ đồi – tuyến yên, thúc đẩy quá trình dậy thì sớm.
Để chẩn đoán dậy thì sớm, bác sĩ sẽ kết hợp khám lâm sàng với các xét nghiệm cần thiết như đánh giá sự phát triển ngực, lông mu hoặc tinh hoàn; chụp X-quang bàn tay để xác định tuổi xương; xét nghiệm hormone sinh dục; đồng thời chỉ định siêu âm tử cung - buồng trứng hoặc siêu âm tinh hoàn khi cần để hỗ trợ chẩn đoán và tìm nguyên nhân.
Điều trị dậy thì sớm theo chuẩn quốc tế tại Bệnh viện FV
Không phải mọi trường hợp dậy thì sớm đều cần điều trị bằng thuốc. Việc can thiệp được cá thể hóa dựa trên tuổi khởi phát, tốc độ tiến triển của dậy thì, tuổi xương, chiều cao dự báo khi trưởng thành, ảnh hưởng tâm lý cũng như mong muốn của gia đình.
“Trẻ 7-8 tuổi có dấu hiệu dậy thì nhưng tiến triển chậm thường chỉ cần theo dõi định kỳ 4-6 tháng để tránh điều trị quá mức. Ngược lại, những trẻ khởi phát trước 7 tuổi hoặc có tuổi xương tiến triển nhanh, dự báo chiều cao trưởng thành thấp hay gặp ảnh hưởng tâm lý rõ rệt sẽ được chỉ định điều trị sớm”, BS. Dung cho biết.
Khi có chỉ định điều trị, trẻ sẽ được sử dụng hormone ức chế dậy thì. Tại Bệnh viện FV, bác sĩ áp dụng phác đồ sử dụng thuốc tác dụng kéo dài, tiêm 3 tháng một lần theo khuyến cáo quốc tế, thay cho phác đồ tiêm hàng tháng trước đây giúp giảm số lần tiêm, giảm đau và áp lực tâm lý cho trẻ. Trong một số trường hợp sẽ được phối hợp thêm hormone tăng trưởng nhằm tối ưu chiều cao trưởng thành.
Tại Bệnh viện FV, trẻ được đánh giá bởi bác sĩ Nhi tổng quát, bác sĩ Nội tiết Nhi và chuyên gia Dinh dưỡng để xây dựng kế hoạch theo dõi hoặc điều trị phù hợp, kết hợp dinh dưỡng, vận động và chăm sóc tâm lý nhằm tối ưu sự phát triển toàn diện.
Để được khám và tư vấn về dậy thì sớm ở trẻ, liên hệ:
Khoa Nhi hoặc Đơn vị Nội tiết - Bệnh viện FV
Số 06 Nguyễn Lương Bằng, phường Tân Mỹ, TP.HCM
Điện thoại (028) 3511 3333.
Vĩnh Phú
.svg){kind=icon}
