Giữa những vách đá sừng sững nơi biên cương hay trong từng ngõ ngách nghèo khó ở những bản làng xa xôi, bình yên không đến từ những bản án hay những cuộc vây bắt kịch tính. Bình yên được nảy mầm từ sự thấu hiểu, từ bước chân của những người chiến sĩ dựng xây “thế trận lòng dân”.

Nhìn từ thực tiễn bám bản, bám dân của lực lượng công an cơ sở, phóng viên Báo VietNamNet đã có cuộc trò chuyện với Trung tướng, GS.TS Trần Vi Dân (Ủy viên Hội đồng lý luận Trung ương, Thành viên Ban nghiên cứu chuyên đề giúp việc Bộ trưởng Bộ Công an) xung quanh việc: Làm sao để công an xã thực sự là điểm tựa vững chắc của nhân dân.

Bình yên bắt đầu từ một mái ấm 

Thưa Trung tướng, GS.TS Trần Vi Dân, đi qua nhiều địa bàn vùng sâu, vùng xa, trò chuyện với những cán bộ công an xã cắm bản, chúng tôi nghe họ chia sẻ một điều rất thành thật: “Chiến công lớn nhất của người chiến sĩ công an cơ sở không phải là bắt được bao nhiêu đối tượng, mà là giúp được bao nhiêu người thay đổi nhận thức, quay trở về với cộng đồng”. Dưới góc độ lý luận và thực tiễn bảo vệ an ninh quốc gia, ông nhìn nhận thế nào về điều này?

Đó là một nhận thức rất đúng, rất sâu và đầy nhân văn!

Suy cho cùng, mục tiêu cao nhất của bảo đảm an ninh, trật tự không phải là xử lý được bao nhiêu vụ án, mà là phòng ngừa để vi phạm không xảy ra. Xử lý vi phạm là việc phải làm, nhưng phòng ngừa mới là chiến lược căn cơ, lâu dài.

Giảm được một người vi phạm pháp luật, giảm được một người phải đi tù là giữ được sự bình yên trọn vẹn cho một mái nhà. Ở đó, người mẹ không mất con, người vợ không mất chồng, những đứa trẻ không phải lớn lên trong bóng tối mặc cảm có bố mẹ vướng vòng lao lý. Đó là cái gốc của an sinh, của sự bình yên xã hội.

Nhiều lầm lỡ ở vùng cao, vùng xa không xuất phát từ bản chất xấu, mà bắt nguồn từ sự thiếu hiểu biết, từ những suy nghĩ bế tắc trong cuộc sống. Vì vậy, công tác cảm hóa, dân vận của công an cơ sở chính là việc “gieo mầm”. Tuyên truyền, giáo dục, cảm hóa để người dân hiểu pháp luật, biết ứng xử có văn hóa, tuân thủ pháp luật từ trong gia đình ra đến ngoài xã hội, đó mới là chiến công thầm lặng nhưng bền vững nhất.

Nghị quyết Đại hội 14 đặt ra yêu cầu xây dựng lực lượng Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đồng thời xây dựng lực lượng bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở vững mạnh, rộng khắp. Trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện nay, công an xã cần thay đổi tư duy ra sao để thực sự trở thành “điểm tựa” của cấp ủy và nhân dân?

Công an xã nhất quyết không thể làm việc theo tư duy cũ. Yêu cầu mới đòi hỏi lực lượng này sự chuyển mình toàn diện trên 5 trụ cột cốt lõi.

Thứ nhất, công an xã phải chủ động nhìn ra vấn đề, phát huy tốt vai trò tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương và công an cấp trên; phải vận động, hướng dẫn nhân dân tham gia bảo đảm an ninh, trật tự gắn với phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.

Thứ hai, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh, trật tự theo đúng thẩm quyền; góp phần kiến tạo môi trường ổn định, tạo nền tảng cho phát triển.

Thứ ba, nghiệp vụ vững vàng. Chủ động phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh kiên quyết với tội phạm; không được chủ quan mà phải tiếp tục nâng cao chất lượng công tác. Càng ở gần dân, bản lĩnh nghiệp vụ và sự thượng tôn pháp luật càng phải chuẩn mực.

Thứ tư, chủ động tham gia phòng ngừa, ứng phó và xử lý các thách thức an ninh phi truyền thống như thiên tai, bão lũ, dịch bệnh và các thảm họa tự nhiên. Đây là nhiệm vụ công an cơ sở đã thực hiện từ nhiều năm qua, song trong bối cảnh mới cần có sự chuẩn bị bài bản, chủ động và quyết liệt hơn để sẵn sàng ứng phó khi tình huống phát sinh.

Thứ năm, phát huy vai trò trong phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và con người ở địa phương. Muốn làm được điều đó, phải gắn bó với nhân dân, chia sẻ với bà con những khó khăn về đời sống; góp phần nâng cao dân trí và đời sống vật chất, tinh thần cho bà con.

Đặc biệt, trong kỷ nguyên mới, công an xã phải là lực lượng nòng cốt tiên phong đẩy mạnh chuyển đổi số ở cơ sở. Chuyển đổi số không phải cái gì mơ hồ, mà là làm sao để người dân nghèo nhất, ở xa nhất cũng được hưởng lợi từ các dịch vụ công tiện ích, minh bạch.

Qua thực tiễn ở nhiều địa bàn biên giới, không ít cán bộ công an là người dân tộc thiểu số, nói được tiếng đồng bào, am hiểu phong tục, đã tạo dựng được niềm tin đặc biệt trong nhân dân. Theo tôi, yếu tố "gần dân, hiểu dân, nói tiếng dân" có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong xây dựng thế trận an ninh nhân dân và củng cố vai trò lãnh đạo của Đảng ở cơ sở.

Ranh giới giữa “quản lý” và “đồng hành”

Nói đến công an, nhiều người thường nghĩ ngay đến từ “quản lý”. Vậy thưa Trung tướng, trong công tác bảo vệ an ninh ở cơ sở, đâu là ranh giới giữa “quản lý” và “đồng hành”?

Cần hiểu cho đúng, công an không "quản lý nhân dân". Công an quản lý địa bàn, quản lý cư trú, quản lý an toàn phòng cháy, chữa cháy... Đó là chức năng quản lý nhà nước. Nhưng làm thế nào để quản lý hiệu quả?

Nếu chỉ áp đặt quy định, phát hiện vi phạm rồi đem ra xử phạt, đó mới chỉ là phần ngọn của vấn đề. Bản chất của "đồng hành" là làm sao để tuyên truyền, giải thích, vận động người dân hiểu rõ quyền lợi và trách nhiệm của mình. Khi việc chấp hành pháp luật trở thành nhu cầu tự thân, người dân tự giác thực hiện, thì rào cản tâm lý giữa người quản lý và người dân sẽ hoàn toàn được xóa bỏ.

Khi công an đi trước một bước bằng việc hướng dẫn, giải thích chân thành, người dân sẽ thấy mình là chủ thể được bảo vệ, được thụ hưởng. Từ đó, niềm tin tăng lên. Chất liệu để xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc không tìm đâu xa, nó nằm ngay ở sự đồng thuận và gắn kết tự nhiên ấy. Phải là một phần không thể thiếu của bản làng!

Trở lại với câu chuyện những người lính cắm bản. Theo ông, điều gì làm nên giá trị bền vững nhất của người Công an nhân dân ở cơ sở?

Giá trị ấy, thước đo ấy nằm trọn vẹn trong Sáu điều Bác Hồ dạy Công an nhân dân. Trải qua bao nhiêu năm tháng, những lời dặn ấy vẫn còn nguyên giá trị thời đại.

Bộ Công an đang đẩy mạnh phong trào thi đua ba nhất (Kỷ luật nhất - Trung thành nhất - Gần dân nhất) trong toàn lực lượng CAND với chủ đề: Kỷ luật là nền tảng – Trung thành là cốt lõi – Gần dân là thước đo”. Đó cũng là phác họa chân thực hình ảnh của một cán bộ, chiến sĩ công an.

Đối với người chiến sĩ công an ở cơ sở, chỉ số đo lường chính xác nhất chính là sự ghi nhận của người dân. Dân biết hết. Dân cảm nhận hết!

Để dân tin, dân quý, dân nghe và dân giúp đỡ, người công an không thể chỉ xuất hiện trên giấy tờ hay trong các buổi họp hành. Họ phải gần dân, sát dân, trọng dân. Từ những việc nhỏ nhặt nhất như giúp dân dựng lại cái nhà sau bão, hướng dẫn bà con làm thủ tục giấy tờ, cho đến việc sẵn sàng gạt bỏ sở thích cá nhân, gạt bỏ sự xa hoa phố thị, thậm chí hy sinh cả máu và nước mắt vì sự bình yên của địa bàn.

Nhiều cán bộ, chiến sĩ công an ở cơ sở, công an xã ở vùng biên cương tổ quốc đã cống hiến và hy sinh để bảo đảm an ninh trật tự, vì sự bình yên.

Nếu gửi một thông điệp ngắn gọn nhất tới những cán bộ, chiến sĩ công an đang ngày đêm cắm bản, vượt qua khắc nghiệt ở nơi biên cương Tổ quốc, ông sẽ nói điều gì với họ?

Tôi chỉ muốn nhắn gửi các đồng chí một điều: Hãy xác định mình là một phần không thể thiếu của bản, của xã, của thôn xóm. Hãy sống làm sao để bà con coi mình như con em ruột thịt trong nhà.

Khi sự hiện diện của người công an xã trở thành sự hiện diện tất yếu trong tình yêu thương của nhân dân, thì không một thế lực nào, không một loại tội phạm nào có thể chia rẽ hay làm lay chuyển được thế trận an ninh ở cơ sở!

Xin trân trọng cảm ơn Trung tướng!

Điều khó nhất của công an xã ở ngã ba biên giới Việt - Lào - Trung

Gần 30 năm, Trung tá Lý Xú Tư in dấu chân lên tất cả các con đường, ngọn núi, con suối ở Sín Thầu. Với anh, việc khó nhất là làm sao để được dân tin, từ đó đồng lòng giữ gìn bình yên ở mảnh đất cực Tây Tổ quốc.

Trưởng công an xã nói tiếng Mông, đánh nhau với 'ma rừng' bằng 'vũ khí' đặc biệt

“Khi về hưu, tôi chỉ mong bà con nhớ đến mình với hình ảnh của một cán bộ công an người Thái biết nói tiếng Mông, biết lên nương gùi lúa, giỏi đánh nhau với ma rừng”, Thiếu tá Lèng Văn Tuân, Trưởng Công an xã Mường Chà (Điện Biên) chia sẻ.