Trong hành trình đến với các xã biên giới của Điện Biên, tôi đặc biệt ấn tượng với người công an có dáng người nhỏ, bước đi thoăn thoắt. Anh từng khiến nhiều đối tượng ma túy cộm cán, ranh ma, liều lĩnh phải chùn bước. Anh là Thiếu tá Lèng Văn Tuân, Trưởng Công an xã Mường Chà (Điện Biên) - người đã cùng với đồng đội lập nhiều chiến công được Nhà nước, Bộ Công an, chính quyền địa phương tặng thưởng. 

Trong căn nhà gỗ ở một bản vùng cao Mường Chà, Thiếu tá Tuân kể cho tôi nghe câu chuyện mà anh nhớ nhất sau hơn một thập kỷ làm công tác an ninh. Điều bất ngờ là câu chuyện ấy không có tiếng súng, không có cuộc truy bắt nghẹt thở, cũng không phải là những bản án sau cùng dành cho những kẻ đã từng đi vào con đường sai trái.

Đó là câu chuyện về một người đàn ông ở bản Huổi Tang (xã Mường Chà, Điện Biên), vì nghe theo lời dụ dỗ của kẻ xấu, đã bán hết tài sản trong nhà để tham gia cái gọi là “Nhà nước Mông”.

Cùng với một số người khác, người đàn ông ấy đã trốn trong rừng, tổ chức tập võ, học sử dụng vũ khí. Nhưng âm mưu này của họ đã không thể trở thành hiện thực, khi chính quyền và các lực lượng chức năng đã nhanh chóng giải tán vụ tụ tập đông người, phá rối an ninh ở bản Huổi Khon (Mường Nhé) năm 2011.

Sau sự việc trên nhiều người lần lượt trở về nhà, riêng ông vẫn cố thủ giữa rừng.

Không ít lần Thiếu tá Lèng Văn Tuân cùng đồng đội tìm đến gia đình và người thân để tuyên truyền vận động nhưng không thành. Không nản chí, họ tiếp tục kiên trì vào bản, gặp từng người, tìm hiểu hoàn cảnh, tháo gỡ từng khúc mắc.

Rồi một ngày, người đàn ông ấy đồng ý gặp cán bộ tại một lán nương ở bìa rừng. Sau cuộc nói chuyện khá dài, người đàn ông đã tự nguyện vào rừng lấy ra khẩu súng kíp giao nộp cho tổ công tác rồi cùng trở về nhà trong sự vui mừng của người thân và nhân dân trong bản. Sau này, ông trở thành cá nhân tiêu biểu trong lao động sản xuất và tích cực giúp đỡ lực lượng công an giữ gìn an ninh trật tự ở cơ sở.

Với Thiếu tá Lèng Văn Tuân, Trưởng Công an xã Mường Chà, đó là câu chuyện anh nhớ nhất sau hơn một thập kỷ làm công tác an ninh. 

“Điều tôi nhớ nhất không phải là hình ảnh lúc những người làm sai bị bắt, mà là khuôn mặt và ánh mắt của họ khi nhận ra mình đã sai và tự nguyện quay về”, Thiếu tá Tuân nở nụ cười hiền ẩn sau vẻ ngoài gai góc của một cán bộ gắn bó với miền biên viễn khó khăn bậc nhất của Tây Bắc.

Muốn có những cuộc trở về như thế, người cán bộ công an phải hiểu sâu sắc đất và người nơi đây. 

“Tôi sinh ra và lớn lên ở mảnh đất này. Tôi công tác tại Công an huyện Nậm Pồ từ năm 2012 và trải qua một số lĩnh vực công tác (công tác an ninh, điều tra tội phạm, điều tra tội phạm về ma túy - PV) trước khi về làm Trưởng công an xã Mường Chà. 14 năm qua, chẳng có chỗ nào tôi chưa đi, chẳng có bản nào tôi chưa đến. Chính điều đó giúp tôi hiểu rất rõ đặc thù của vùng đất này”, Thiếu tá Lèng Văn Tuân nói.

Ở vai trò Trưởng Công an xã, Thiếu tá Tuân cho hay, muốn làm tốt công tác đảm bảo an ninh trật tự ở cơ sở phải nắm rõ, nhận diện đầy đủ những vấn đề có nguy cơ nảy sinh phức tạp để có giải pháp kiềm chế, giải quyết triệt để ngay từ gốc rễ.

Với xã Mường Chà hiện nay, công tác đảm bảo an ninh trật tự tập trung vào 3 vấn đề lớn: Tiếp tục hỗ trợ, tạo mọi điều kiện để các đối tượng từng tham gia hoạt động tuyên truyền thành lập “Nhà nước Mông” nâng cao đời sống, không để tái hoạt động trở lại; quản lý hiệu quả các hoạt động tôn giáo, phản bác, đấu tranh với các hoạt động lợi dụng tôn giáo trái pháp luật; kiềm chế, giảm các hoạt động của tội phạm và tệ nạn ma túy trong cộng đồng.

Muốn nắm chắc địa bàn, không còn cách nào khác ngoài việc đi. Anh đi nhiều đến mức, bà con trong bản quen mặt người cán bộ dân tộc Thái nói sõi tiếng Mông. Những năm trước đây, người dân vẫn còn nhiều hủ tục.

Anh nhớ, nhiều bà con bị ốm và cho rằng bị “ma rừng” tấn công. Anh mua thuốc, phát cho bà con uống. Con “ma rừng” biến mất chỉ sau vài viên thuốc bé tí.  

Những ngày đêm bám rừng, vắt bò vào tai

Nếu công tác an ninh là hành trình kiên trì thay đổi nhận thức người dân thì cuộc chiến với tội phạm ma túy lại là những tháng ngày đối mặt trực diện với những đối tượng ma mãnh, liều lĩnh.

Khi là Đội trưởng Đội Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an huyện Nậm Pồ (cũ), Thiếu tá Lèng Văn Tuân cùng đồng đội được giao xác lập nhiều chuyên án đấu tranh với đường dây vận chuyển ma túy từ khu vực biên giới vào nội địa.

“Có nhiều chuyên án diễn ra trong thời điểm tháng 6, tháng 7, đúng mùa mưa Tây Bắc. Ban ngày thì còn đỡ, ban đêm không được sử dụng đèn pin nên khi di chuyển trong rừng dưới trời mưa rất khó khăn. Mỗi người chúng tôi mang theo chiếc túi ni lông lớn, khoét một lỗ nhỏ để thở rồi trùm kín người mỗi khi mưa xuống, vì những chiếc áo mưa theo bộ mặc lâu cũng thấm nước mưa”, Thiếu tá Tuân nhớ lại.

Túi nilon có thể chống được muỗi nhưng không ngăn được vắt. Rừng Tây Bắc mùa mưa vắt bò lổm nhổm, vắt xanh leo trên cây, bò tận vào tai. Trèo lên cây cũng không thoát nên nhiều anh em cũng… kệ, hút no vắt tự rụng. 

Theo Thiếu tá Tuân: “Có những chuyên án ròng rã cả tháng trời, anh em trong chuyên án hầu như không có điều kiện tắm, rửa, tập trung cao độ bám theo dấu vết của tội phạm, ngày tranh thủ nghỉ ngơi đôi chút, đêm thức trắng trong rừng. Bởi chỉ một phút lơ là sẽ mất dấu vết, rơi vào bế tắc, anh em lại vất vả hơn”.

Lời hứa dưới lá cờ Đảng

Từ nhỏ, anh đã mang theo khao khát được cống hiến cho mảnh đất nơi mình sinh ra. Ngày được đứng trong hàng ngũ của Đảng thực sự để lại trong anh những cảm xúc khó quên. Đó là lần đầu tiên người thanh niên dân tộc Thái đứng trước cờ Đảng, đọc lời tuyên thệ.

Anh bảo, khi ấy mình không nghĩ đến những chuyên án lớn hay những tấm bằng khen sau này. Anh tự hứa sẽ cố gắng đến những nơi vùng sâu, vùng xa, để đồng bào không còn bị hủ tục trói buộc, không còn bị ma túy hủy hoại, không còn bị kẻ xấu lừa gạt. Mười sáu năm trôi qua, lời hứa năm nào vẫn theo anh trên từng con đường, từng nhiệm vụ được giao. 

Chia sẻ về cuộc sống gia đình, Thiếu tá Tuân thú thật: “Là một cán bộ trẻ, công tác ở vùng đặc biệt khó khăn, vợ chồng mỗi người công tác ở một nơi cách xa nhau, có khi 1 - 2 tháng mới về thăm nhà. May mắn là tôi được vợ và các con đồng cảm, chia sẻ, dù có thiệt thòi vẫn không trách cứ, luôn là hậu phương vững chắc để tôi được yên tâm công tác”.

Nghĩ đến công việc, đôi khi anh cũng cảm thấy có phần lo lắng cho sự an toàn của gia đình. “Tuy nhiên, tôi có niềm tin mãnh liệt vào chính nghĩa và hơn hết sau lưng chúng tôi có nhân dân, có đồng đội, có Tổ quốc che chở”, Thiếu tá Tuân nói.

Tôi hỏi anh, nếu một ngày về hưu, anh mong người dân nhớ đến mình như thế nào?

Anh cười, đôi mắt nheo nheo hướng về phía xa: “Tôi chỉ mong bà con nhớ mình là một cán bộ người Thái biết nói tiếng Mông, biết lên nương gùi lúa, biết kể chuyện và biết đánh nhau với 'ma rừng' bằng viên thuốc bé tí”.

Điều khó nhất của công an xã ở ngã ba biên giới Việt - Lào - TrungGần 30 năm, Trung tá Lý Xú Tư in dấu chân lên tất cả các con đường, ngọn núi, con suối ở Sín Thầu. Với anh, việc khó nhất là làm sao để được dân tin, từ đó đồng lòng giữ gìn bình yên ở mảnh đất cực Tây Tổ quốc.