Khi hạt cà phê mang theo câu chuyện văn hóa Jrai
Tại làng Mrông Yố 1, xã Ia Phí, hành trình khởi nghiệp của vợ chồng anh Siu Sắt và chị Rơ Châm Awưnh là một câu chuyện đáng chú ý về nỗ lực nâng tầm sản vật địa phương.
Theo Báo Gia Lai đăng tải ngày 18/5/2026, anh Siu Sắt (sinh năm 1990) và chị Rơ Châm Awưnh (sinh năm 1994) đã lựa chọn rời bục giảng để khởi nghiệp với cà phê hữu cơ. Không chỉ theo đuổi hướng sản xuất nông nghiệp chất lượng cao, hai vợ chồng còn mong muốn gắn sản phẩm với việc gìn giữ văn hóa Jrai và phát triển du lịch cộng đồng.
Điểm đáng chú ý của mô hình này không đơn thuần là sản xuất cà phê để bán ra thị trường, mà là nỗ lực tạo dựng giá trị khác biệt từ chính nguồn lực văn hóa và điều kiện tự nhiên của buôn làng.
Hạt cà phê, vì thế, không chỉ đại diện cho một loại nông sản mà còn có thể trở thành phương tiện kể câu chuyện về đất đai, con người và bản sắc cộng đồng.
Đây cũng là hướng tiếp cận nên được khuyến khích trong quá trình phát triển OCOP ở Gia Lai: Khai thác giá trị bản địa để xây dựng thương hiệu, đồng thời mở rộng cơ hội phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm.
Từ một mô hình khởi nghiệp cụ thể, mở ra hướng đi mới giúp ngày càng nhiều người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số có thể tham gia chuỗi giá trị nông nghiệp - văn hóa - du lịch, thay vì chỉ cung cấp nguyên liệu thô.
Đưa du khách đến gần hơn với cuộc sống cộng đồng
Gia Lai sở hữu không gian văn hóa đặc sắc với những làng đồng bào Jrai, Bahnar, hệ thống nhà rông, cồng chiêng, nghề thủ công truyền thống, ẩm thực và tập quán sinh hoạt gắn với đại ngàn.
Đây là nguồn lực quan trọng để địa phương phát triển du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp, đồng thời hình thành những sản phẩm OCOP mang chiều sâu văn hóa.
Trong Năm Du lịch quốc gia 2026 với chủ đề “Gia Lai - Đại ngàn chạm biển xanh”, tỉnh đang nỗ lực kết nối tài nguyên thiên nhiên, văn hóa và sản vật đặc trưng thành những trải nghiệm có sức hấp dẫn đối với du khách.
Thay vì chỉ giới thiệu cà phê, hồ tiêu hay mật ong như những mặt hàng thương mại, các điểm đến có thể phát triển hoạt động tham quan vùng nguyên liệu, trải nghiệm chế biến, tìm hiểu phương thức canh tác và thưởng thức ẩm thực địa phương.
Những hoạt động đó giúp gia tăng giá trị sản phẩm, đồng thời mở rộng khả năng tham gia của cộng đồng vào các dịch vụ hướng dẫn, lưu trú, ẩm thực và bán hàng lưu niệm.
Đáng chú ý, ngày 30/9/2026, HĐND tỉnh Gia Lai ban hành Nghị quyết số 96/2026/NQ-HĐND về chính sách hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng giai đoạn 2026-2030, có hiệu lực từ ngày 10/10/2026.
Chính sách hướng đến các doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, hộ gia đình và cá nhân tham gia cung cấp dịch vụ tại các điểm phát triển du lịch cộng đồng.
Đây là cơ sở để các địa phương từng bước tăng cường năng lực tổ chức hoạt động du lịch, tạo điều kiện cho người dân tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng dịch vụ.
Một tín hiệu tích cực khác là dự án nâng cao năng lực cho hợp tác xã, tổ hợp tác vùng dân tộc thiểu số và miền núi, hướng tới phát triển sản phẩm địa phương, sản phẩm du lịch dựa vào nội lực cộng đồng, gắn bảo vệ môi trường và tham gia Chương trình OCOP.
Ngày 22/10/2026, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Gia Lai tổ chức hội thảo tham vấn nhằm hoàn thiện đề xuất dự án. Hoạt động cho thấy sự quan tâm đến việc nâng cao năng lực của cộng đồng trong quá trình phát triển sản phẩm gắn với du lịch.
Giữ bản sắc để phát triển bền vững
Thực tế cho thấy, không phải sản vật địa phương nào cũng có thể trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn nếu thiếu câu chuyện văn hóa, dịch vụ trải nghiệm và phương thức tổ chức phù hợp.
Bởi vậy, phát triển OCOP gắn với du lịch cộng đồng nên được nhìn nhận như một quá trình xây dựng sinh kế, không đơn thuần là mở thêm điểm bán hàng.
Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, chính quyền địa phương đóng vai trò đồng hành, hỗ trợ người dân hình thành các tổ hợp tác, hợp tác xã; đào tạo kỹ năng phục vụ du khách, bán hàng trực tuyến, xây dựng thương hiệu và giới thiệu giá trị văn hóa bản địa.
Cùng với đó, xác định cộng đồng là chủ thể của hoạt động du lịch. Người dân sẽ tham gia quyết định cách thức khai thác tài nguyên, bảo tồn phong tục và phân chia lợi ích.
Việc thương mại hóa quá mức các giá trị truyền thống có thể khiến sản phẩm du lịch mất đi bản sắc vốn có. Vì vậy, những hoạt động trải nghiệm hướng tới việc xây dựng trên cơ sở tôn trọng đời sống, tri thức và không gian văn hóa của cộng đồng.
Mô hình khởi nghiệp từ cà phê hữu cơ ở xã Ia Phí gợi mở một hướng đi: Phát triển kinh tế ngay từ những giá trị gần gũi nhất của quê hương.
Nếu có chính sách hỗ trợ đồng bộ, cùng sự tham gia của doanh nghiệp du lịch và cộng đồng, Gia Lai có thể hình thành thêm nhiều sản phẩm đặc trưng gắn với những câu chuyện chân thực của buôn làng.
Khi du khách đến không chỉ để ngắm cảnh mà còn để tìm hiểu con người, thưởng thức sản vật và trải nghiệm đời sống văn hóa, giá trị du lịch sẽ được lan tỏa sâu rộng hơn.
Đó cũng là cách để OCOP đóng góp thiết thực vào mục tiêu vừa phát triển kinh tế nông thôn, vừa giữ gìn bản sắc văn hóa trong hành trình phát triển bền vững của Gia Lai.
Gia Bình
.svg){kind=icon}
