‘Văn hóa không chỉ là tài sản để cất giữ’

GS.TSKH Vũ Minh Giang nhấn mạnh, trong thời kỳ hội nhập, văn hóa không chỉ là tài sản để cất giữ, để tự hào mà phải được coi là sức mạnh mềm của đất nước.

Tại hội nghị văn hóa toàn quốc ngày 24/11, GS.TSKH Vũ Minh Giang - Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo (ĐH Quốc gia Hà Nội) đã phát biểu tham luận mang tên "Văn hóa - con người nhân tố đảm bảo sự phát triển bền vững của Việt Nam".

Theo ông Vũ Minh Giang, văn hóa là tất cả những gì do một cộng đồng (dân tộc) sáng tạo nên trong quá trình lịch sử, nhưng không đồng nhất với lịch sử. Văn hóa là tổng hòa những giá trị đã được kết tinh, trở thành bản sắc, là nền tảng tinh thần của một cộng đồng, phân biệt dân tộc này với dân tộc khác. Đó là những giá trị trường tồn. 

{keywords}
GS.TSKH Vũ Minh Giang. Ảnh: VGP

Ông cho hay, có thể coi văn hóa là căn cước của một cộng đồng, nhưng bao giờ cũng có hai hợp phần nội sinh và ngoại sinh (tiếp thu được từ bên ngoài, biến thành cái của mình).

Một trong những đặc điểm nổi bật của Việt Nam là nằm ở vị trí giao tiếp có tầm chiến lược cực kỳ quan trọng, thường xuyên chịu ảnh hưởng của những toan tính bên ngoài. Chính vì vậy, Việt Nam luôn luôn bị xô đập bởi các biến cố khu vực và thế giới. Tính cách dễ thích ứng và nhạy cảm phần nhiều được hình thành do tác động của yếu tố này. Điều này cũng góp phần tạo nên bản sắc văn hóa Việt Nam.

Để có thể biến văn hóa thành nguồn lực, khai thác các di sản như những tài nguyên, GS.TSKH Vũ Minh Giang cho rằng, điều quan trọng đầu tiên là phải đổi mới tư duy. Trước hết phải thấm nhuần sâu sắc quan điểm văn hóa không chỉ là một lĩnh vực hoạt động thuộc phạm vi quản lý của ngành văn hóa mà là nền tảng tinh thần của xã hội, là hồn cốt, khí chất của dân tộc. 

GS.TSKH Vũ Minh Giang cho hay, khi ban hành Nghị quyết số 33-NQ/TW về “Xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước”, Trung ương đã nhận ra tầm quan trọng đặc biệt của văn hóa, nhưng trong quá trình triển khai thực hiện vẫn còn không ít hạn chế, yếu kém.

Chính vì vậy, khi đánh giá, Bộ Chính trị đã đưa ra những kết luận hết sức quan trọng. Theo đó, việc xây dựng hệ giá trị văn hóa và hệ giá trị chuẩn mực của con người Việt Nam thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế chưa đạt được mục tiêu đề ra. Đạo đức, lối sống có mặt xuống cấp đáng lo ngại. Môi trường văn hóa có những mặt chưa thực sự lành mạnh…

Tinh thần dân tộc cao là động lực thúc đẩy dân tộc vươn tới đỉnh cao

Theo ông, cùng với đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của văn hóa, cũng phải đánh giá đúng và thấy hết những khó khăn khi khai thác các nguồn lực văn hóa.

Trước hết, đó là những trở ngại trước các thói quen, tập tính và hạn chế của cư dân nông nghiệp khi bước vào thời kỳ công nghiệp hóa và hiện đại hóa, mà một trong những nhược điểm lớn, gây rất nhiều hậu quả tai hại là không có thói quen nhìn xa, là tâm lý “ăn xổi”. 

Suy cho cùng, thói quen này cũng là biểu hiện của những tàn dư lịch sử, nằm trong di tồn văn hóa. Nếu không có nhận thức thật sâu sắc để có biện pháp khắc phục hữu hiệu thì đây là một cản trở lớn cho sự phát triển. 

Một trong những hạn chế khác của di tồn văn hóa có hại cho sự phát triển là tâm lý bình quân cào bằng. Quan niệm “dàn hàng ngang mà tiến” hay “xấu đều hơn tốt lỏi” đôi khi là những yếu tố cần thiết để điều chỉnh hành vi của mỗi cá nhân. Tuy nhiên, mặt trái chính là tâm lý ghét sự vượt trội - một biểu hiện của tâm lý bình quân. Trong phát triển nói chung, đây là yếu tố có sức cản vô cùng mạnh mẽ...

GS.TSKH Vũ Minh Giang nhấn mạnh, trong thời kỳ hội nhập, văn hóa không chỉ là tài sản để cất giữ, để tự hào mà phải được coi là sức mạnh mềm của đất nước, để có thể mở rộng hợp tác và cạnh tranh bình đẳng trên trường quốc tế. 

Trên ý nghĩa này, đẩy mạnh ngoại giao văn hóa không chỉ dừng ở những hoạt động giới thiệu hình ảnh Việt Nam ra bên ngoài mà phải có những tính toán dài hơi và hiệu quả, trong đó đặc biệt coi trọng thế mạnh của con người Việt Nam.

Bên cạnh việc phát huy sức mạnh mềm, việc làm sống dậy các di sản, di tích cũng là một giải pháp quan trọng, cần được đặc biệt quan tâm. Tuy nhiên, đến nay, những di sản này chưa được khai thác hiệu quả; mới chỉ được giữ gìn theo cách bảo quản và đôi khi được tôn tạo bằng những khoản kinh phí rất hạn chế.

Ông cũng khẳng định, tinh thần dân tộc cao sẽ là động lực và sức mạnh thúc đẩy một dân tộc vươn tới đỉnh cao. Vấn đề đặt ra hiện nay cho Việt Nam là làm thế nào để động viên được cao nhất sức mạnh này cho công  cuộc xây dựng đất nước và cạnh tranh quốc tế.

Hương Quỳnh

Toàn văn bài phát biểu của Tổng Bí thư tại hội nghị văn hóa toàn quốc xem TẠI ĐÂY.

Tổng Bí thư: Đấu tranh không khoan nhượng với cái xấu, cái ác, phi văn hóa

Tổng Bí thư: Đấu tranh không khoan nhượng với cái xấu, cái ác, phi văn hóa

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh việc xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh gắn liền với đấu tranh không khoan nhượng với cái xấu, cái ác, phi văn hóa, phản văn hóa.

tin nổi bật

Cộng đồng người Hàn tại Việt Nam đóng góp tích cực vào quan hệ hai nước

Trước chuyến thăm cấp Nhà nước Hàn Quốc theo lời mời của Tổng thống Yoon Suk Yeol, chiều 1/12, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã gặp mặt đại diện các tổ chức người Hàn Quốc đang sinh sống và làm việc tại Việt Nam.

Ông Nguyễn Văn Bá làm Tổng biên tập Báo VietNamNet

Ông Nguyễn Văn Bá đảm nhiệm vị trí Tổng biên tập Báo VietNamNet kể từ ngày 1/12, theo Quyết định số 2228 của Bộ TT&TT.

Chủ tịch UBND tỉnh Nam Định, Thanh Hóa bị khiển trách

Phó Bí thư, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Đỗ Minh Tuấn và Phó Bí thư, Chủ tịch UBND tỉnh Nam Định Phạm Đình Nghị bị Ủy ban Kiểm tra Trung ương khiển trách.

'Giá nhà hạ xuống mức hợp lý, người dân sẽ bỏ tiền ra mua'

Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Trần Văn Sơn cho biết, khó khăn lớn nhất của thị trường bất động sản hiện nay liên quan đến đất đai và tài chính. Theo ông, nếu doanh nghiệp hạ giá nhà xuống mức hợp lý hơn, người dân sẽ bỏ tiền ra mua.

Đề nghị kỷ luật nguyên Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai Trần Đình Thành

Ủy ban Kiểm tra Trung ương đề nghị xem xét, thi hành kỷ luật nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy, nguyên Chủ tịch HĐND tỉnh Đồng Nai Trần Đình Thành.

Thông báo Kỳ họp thứ 23 của Ủy ban Kiểm tra Trung ương

Trong các ngày 29 và 30/11/2022, tại Hà Nội, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã họp Kỳ thứ 23. Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Cẩm Tú chủ trì kỳ họp.

Chính phủ quyết định nghỉ Tết Nguyên đán Quý Mão 7 ngày

Văn phòng Chính phủ ngày 1/12 có thông báo ý kiến của Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam về việc nghỉ Tết Âm lịch và nghỉ lễ Quốc khánh năm 2023 trên cơ sở đề nghị của Bộ LĐ-TB&XH.

Chủ tịch nước sắp thăm Hàn Quốc

Bộ Ngoại giao vừa phát thông cáo cho biết, nhận lời mời của Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk Yeol, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thăm cấp Nhà nước tới Hàn Quốc từ ngày 4-6/12.

Lần đầu Cảnh sát biển Việt Nam giao lưu cùng lực lượng thực thi pháp luật trên biển 7 nước

Tháng 12, Cảnh sát biển Việt Nam lần đầu tổ chức giao lưu với 7 đoàn đến từ lực lượng thực thi pháp luật trên biển của các nước.

Chủ tịch Quốc hội cảm ơn Australia khi tăng ODA cho Việt Nam lên 93 triệu AUD

Chiều 30/11 (giờ địa phương), tại trụ sở Nghị viện Australia, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã hội đàm với Chủ tịch Thượng viện Sue Lines và Chủ tịch Hạ viện Milton Dick.

'Cán bộ có khuyết điểm, không đủ uy tín nên từ quan để lương tâm thanh thản'

Cán bộ, đảng viên không làm tròn nhiệm vụ được giao sẵn sàng chuyển sang công tác khác là phù hợp nhất. Cán bộ đảng viên từ chức trong tâm thế như vậy lương tâm họ cũng thanh thản.

Nguyên Trưởng ban Kinh tế Trung ương Vũ Oanh từ trần

Ông Vũ Oanh, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Trưởng ban Kinh tế Trung ương, sau một thời gian lâm bệnh, đã từ trần vào ngày 30/11/2022, tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, thành phố Hà Nội.

Bí thư TP.HCM: ‘Không thể chấp nhận tồn tại tội phạm cướp giật trên đường phố’

Bí thư Thành ủy TP.HCM cho rằng, thành phố đã mang tiếng rất nhiều về nạn cướp giật trên đường phố, ông yêu cầu tập trung lực lượng triệt phá và không đề tồn tại loại tội phạm này.

Bộ Nội vụ đề nghị nghiên cứu mở rộng mô hình không tổ chức HĐND ở quận, phường

Tại hội nghị đô thị toàn quốc năm 2022 vào ngày 30/11, Bộ trưởng Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà đề nghị đổi mới tổ chức và hoạt động, đề cao vai trò tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền đô thị.

Thủ tướng kỷ luật cảnh cáo ông Bùi Nhật Quang

Ngày 29/11, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam ký quyết định của Thủ tướng về việc thi hành kỷ luật cảnh cáo đối với ông Bùi Nhật Quang, trong thời gian giữ chức Chủ tịch Viện hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.