Sáng 19/12, Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) phối hợp với Bộ Ngoại giao tổ chức hội nghị sơ kết 5 năm thực hiện Kế hoạch triển khai Thỏa thuận toàn cầu về di cư hợp pháp, an toàn và trật tự (GCM).

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng chủ trì hội nghị cùng với sự tham dự đông đảo của lãnh đạo các bộ, ban, ngành Trung ương và địa phương. 

Đây cũng là dịp để nhìn nhận rõ ràng hơn, đầy đủ hơn về những đóng góp tích cực của di cư và người di cư đối với phát triển, đồng thời cùng trao đổi các giải pháp nhằm thúc đẩy di cư hợp pháp, an toàn, trật tự vì quyền và lợi ích chính đáng của người di cư trong giai đoạn tiếp theo.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng nhấn mạnh đây là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt, đánh dấu chặng đường nửa thập kỷ Việt Nam tích cực, chủ động triển khai GCM – văn kiện liên chính phủ đầu tiên trên thế giới có cách tiếp cận toàn diện, nhân văn đối với di cư quốc tế.

Theo Thứ trưởng, di cư là hiện tượng gắn liền với lịch sử phát triển của nhân loại và ngày càng có tác động sâu rộng tới kinh tế, xã hội, an ninh và phát triển của mỗi quốc gia. Nếu được quản lý hiệu quả, di cư sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, giao lưu văn hóa, đổi mới sáng tạo và tăng cường kết nối giữa các quốc gia.

Việt Nam hiện nay vừa là quốc gia gốc, vừa là quốc gia tiếp nhận và trung chuyển di cư. Từ năm 2020 đến nay, cả nước có hơn 600.000 người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Đồng thời, Việt Nam cũng tạo điều kiện cấp giấy phép lao động cho hơn 300.000 lao động nước ngoài vào làm việc trong nước, góp phần đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội.

Nhất quán với quan điểm “lấy con người làm trung tâm”, Việt Nam coi việc bảo đảm an ninh, an toàn, quyền và lợi ích hợp pháp của người di cư là mục tiêu hàng đầu trong xây dựng và triển khai chính sách. Ngay sau khi Thỏa thuận GCM được thông qua vào tháng 12/2018, Việt Nam đã nhanh chóng xây dựng và ban hành Kế hoạch triển khai ở cấp quốc gia.

W-buon nguoi 1.jpeg
Đại biểu trình bày tham luận tại hội nghị.

Sau 5 năm thực hiện, hệ thống chính sách, pháp luật liên quan đến di cư ngày càng được hoàn thiện. Công tác truyền thông, phổ biến chính sách pháp luật và nâng cao nhận thức về di cư an toàn được đẩy mạnh. Hoạt động bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân Việt Nam di cư ra nước ngoài ngày càng được tăng cường, cùng với đó là hợp tác quốc tế trong phòng, chống di cư trái phép và mua bán người đi vào chiều sâu, thực chất hơn. Các kênh di cư hợp pháp từng bước được mở rộng và quản lý chặt chẽ.

Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng, di cư quốc tế hiện tại đang đối mặt với nhiều thách thức mới, phức tạp hơn. Bối cảnh khu vực và quốc tế tiếp tục diễn biến khó lường, tội phạm mạng, lừa đảo trực tuyến, mua bán người nhằm mục đích ép buộc phạm tội gia tăng. Bên cạnh đó, các vấn đề mới nổi như biến đổi khí hậu, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh cũng đang tác động ngày càng rõ nét đến dòng di cư toàn cầu.

“Những thách thức này đòi hỏi chúng ta phải có cách tiếp cận mới, thích ứng và sáng tạo hơn, trên cơ sở tăng cường phối hợp liên ngành và hợp tác quốc tế sâu sắc hơn, nhằm giảm thiểu tính dễ bị tổn thương của người di cư và xử lý hiệu quả các vấn đề đặt ra”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Theo báo cáo của Cục Lãnh sự (Bộ Ngoại giao), trong giai đoạn 2020 – 3/2025, có hơn 622.079 người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Trong số này, có 231.122 lao động nữ, chiếm 37%; khoảng 75% lao động nằm trong độ tuổi từ 18 đến 35.

Năm địa phương có số lượng lao động đi làm việc ở nước ngoài nhiều nhất gồm Nghệ An, Thanh Hóa, Hà Tĩnh, Hải Dương và Quảng Bình.

Về di cư du học, số liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo cho thấy có 2.574 học bổng ngân sách nhà nước được cử đi học tập tại 32 quốc gia và vùng lãnh thổ. Ngoài ra, có tới 21.719 công dân Việt Nam đi du học theo diện tự túc. Di cư kết hôn có yếu tố nước ngoài ghi nhận 77.059 trường hợp; cho, nhận con nuôi có yếu tố nước ngoài là 1.066 trẻ em.

Đáng chú ý, trong 5 năm qua, Bộ Quốc phòng đã tiếp nhận và xử lý tổng cộng 67.806 công dân Việt Nam nhập cảnh, cư trú bất hợp pháp để lao động làm thuê do các nước láng giềng trao trả.

Còn thống kê của Bộ Công an cũng cho thấy, số công dân Việt Nam lao động, cư trú trái phép ở nước ngoài là 26.970 người và có 956 công dân Việt Nam bị mua bán ra nước ngoài.

Những con số trên cho thấy yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục hoàn thiện chính sách, tăng cường phối hợp liên ngành và hợp tác quốc tế, nhằm quản lý di cư hiệu quả, an toàn và bền vững hơn trong thời gian tới.