Sáng 15/4, trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, một dấu mốc quan trọng trong hợp tác hải quan đã được thiết lập.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cùng Bộ trưởng Hải quan Trung Quốc Tôn Mai Quân đã ký kết Hiệp định về hợp tác và hỗ trợ hành chính lẫn nhau trong lĩnh vực hải quan. Sự kiện này không chỉ nâng tầm hợp tác song phương mà còn mở rộng kết nối đa phương trong cuộc chiến chống buôn lậu, ma túy và tội phạm xuyên quốc gia.
Theo Cục Hải quan, việc ký kết Hiệp định mới diễn ra song song với việc khởi động Chiến dịch Mekong Dragon VIII tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ từ hợp tác song phương sang phối hợp đa phương.
Hiệp định lần này thay thế văn bản từ năm 1993, thiết lập một khuôn khổ pháp lý toàn diện, hiện đại, phù hợp với tốc độ tăng trưởng vượt bậc của thương mại Việt Nam - Trung Quốc, vốn đã vượt mốc 250 tỷ USD vào năm 2025. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm đồng bộ hóa thể chế, nâng cao hiệu quả quản lý và tạo thuận lợi cho thương mại.
Trọng tâm của hợp tác được hai bên xác định rõ: tăng cường trao đổi và chia sẻ thông tin về chính sách, pháp luật, dữ liệu xuất nhập khẩu cũng như các dấu hiệu rủi ro. Nhờ đó, không chỉ giúp quá trình thông quan trở nên nhanh chóng hơn mà còn nâng cao năng lực phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm.
Hiệp định cũng mở ra cánh cửa cho hàng loạt nội dung mang tính chuyển đổi số được triển khai sâu rộng, như trao đổi dữ liệu điện tử, cơ chế một cửa, kết nối cửa khẩu thông minh và mở rộng chương trình Doanh nghiệp ưu tiên (AEO). Đây là những yếu tố cốt lõi trong tiến trình xây dựng hệ thống hải quan hiện đại, tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế.
Bên cạnh đó, hai bên thống nhất duy trì cơ chế phối hợp thường xuyên thông qua các hội nghị cấp Tổng cục trưởng, đồng thời thiết lập đầu mối liên lạc trực tiếp nhằm xử lý nhanh các vấn đề phát sinh. Các sáng kiến như cửa khẩu thông minh, nâng cao năng lực thông quan tại cửa khẩu đường bộ, đường sắt và đơn giản hóa thủ tục kiểm tra chuyên ngành cũng được ưu tiên triển khai.
Không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, việc ký kết Hiệp định còn góp phần cụ thể hóa các nhận thức chung cấp cao, tạo nền tảng để hợp tác hải quan giữa hai nước đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả hơn.
Cùng ngày, Chiến dịch Con Rồng Mê Kông giai đoạn VIII (Mekong Dragon VIII - OMD VIII) được khởi động theo hình thức trực tuyến, với sự tham gia của 24 cơ quan hải quan và lực lượng thực thi pháp luật trong khu vực. Đây là sáng kiến do Hải quan Việt Nam và Hải quan Trung Quốc đồng khởi xướng từ năm 2018, đến nay đã trở thành một trong những mô hình hợp tác đa phương tiêu biểu trong kiểm soát hải quan tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Chiến dịch năm nay tiếp tục quy tụ nhiều đối tác quốc tế như Văn phòng Liên hợp quốc về chống ma túy và tội phạm (UNODC), Văn phòng Liên lạc tình báo khu vực châu Á - Thái Bình Dương (RILO AP), Hải quan Hồng Kông (Trung Quốc) và Lực lượng Biên phòng Australia, tạo nên một mạng lưới phối hợp rộng khắp, tăng cường chia sẻ thông tin và hỗ trợ thực thi pháp luật.
Các bên nhận định, tình hình tội phạm ma túy và buôn bán trái phép động, thực vật hoang dã đang ngày càng phức tạp, với quy mô lớn hơn và phương thức tinh vi hơn. Sự hỗ trợ của công nghệ cùng việc xuất hiện các tuyến vận chuyển mới đang đặt ra nhiều thách thức cho công tác kiểm soát.
Thực tiễn tại Việt Nam cho thấy, trong năm 2025 và quý I/2026, lực lượng hải quan đã phát hiện và bắt giữ nhiều vụ việc lớn liên quan đến ma túy với chủng loại ngày càng đa dạng. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao năng lực phân tích, dự báo và quản lý rủi ro.
Trong bối cảnh đó, Mekong Dragon VIII tiếp tục được xác định là công cụ trọng tâm nhằm duy trì đà hợp tác, tăng cường chia sẻ thông tin tình báo và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng trong nước và quốc tế.
Các đại biểu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ứng dụng công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong kiểm soát hải quan, đồng thời mở rộng hợp tác với khu vực doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực logistics và chuyển phát nhanh.
Việc triển khai chiến dịch không chỉ nhằm đấu tranh với tội phạm xuyên quốc gia mà còn góp phần bảo đảm an ninh khu vực, bảo vệ môi trường, gìn giữ đa dạng sinh học và thúc đẩy phát triển bền vững.
Tiến Dũng
.svg){kind=icon}
