
Năm 2006, giấc mơ ấy trở thành hiện thực. APEC Hà Nội đã thành công.
Trong bức ảnh khiến tôi tự hào đến tận hôm nay, Tổng thống Nga Vladimir Putin, Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào và Tổng thống Mỹ George W. Bush cùng mặc áo the xanh dương nhạt, còn Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết nổi bật trong chiếc áo the vàng.
Hai mươi năm sau, niềm tự hào vẫn nguyên vẹn, nhưng tâm thế của chúng đã khác trước nhiều: một Việt Nam khoan thai, ung dung và tự tin hơn trong công tác chuẩn bị, tổ chức và tự tin với một nền kinh tế tăng trưởng cao, bền vững để bắt tay bạn bè quốc tế.

Những ngày tháng 11 này, khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự Tuần lễ cấp cao APEC 2026 tại Thâm Quyến, hình ảnh năm xưa lại hiện về. Từ Hà Nội 2006, Đà Nẵng 2017 đến Phú Quốc 2027, ba lần giữ vai trò chủ nhà không chỉ đánh dấu năng lực tổ chức sự kiện quốc tế mà còn phản ánh hành trình Việt Nam đi từ mở cửa, học hỏi đến chủ động đóng góp cho hợp tác khu vực.
Từ hội nhập đến góp phần định hình chương trình nghị sự
Việt Nam gia nhập Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) năm 1998, khi công cuộc Đổi mới đã mở ra nhiều cơ hội nhưng nền kinh tế vẫn đang hoàn thiện thể chế và mở rộng thị trường.
Tham gia một diễn đàn quy tụ 21 nền kinh tế khác nhau về quy mô, trình độ phát triển và chính sách là cơ hội để Việt Nam tìm kiếm đối tác, tiếp cận kinh nghiệm, đồng thời học cách hợp tác dựa trên đối thoại và đồng thuận.

Tám năm sau, Hà Nội trở thành nơi gặp gỡ của các nhà lãnh đạo APEC. Đằng sau bức ảnh chung là công việc chuẩn bị quy mô lớn về ngoại giao, an ninh, giao thông, thông tin và lễ tân. Nhưng thành công không chỉ nằm ở sự chu đáo của người chủ nhà. Hội nghị đã thông qua Tuyên bố Hà Nội và Chương trình hành động Hà Nội triển khai Lộ trình Busan, hướng tới các Mục tiêu Bogor về tự do hóa thương mại, đầu tư, đồng thời thúc đẩy giảm chi phí giao dịch thương mại. Một Việt Nam đang tích lũy kinh nghiệm đã góp phần tạo nên kết quả hợp tác cụ thể cho khu vực.
Cũng trong giai đoạn này, Việt Nam hoàn tất quá trình gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), chính thức trở thành thành viên vào tháng 1/2007.
Khi APEC trở lại Việt Nam năm 2017, Đà Nẵng đón các nhà lãnh đạo trong một bối cảnh khác.
Việt Nam đã có mạng lưới quan hệ kinh tế rộng hơn và kinh nghiệm điều hành phong phú hơn. Tuyên bố Đà Nẵng nhấn mạnh tạo động lực mới, thúc đẩy tăng trưởng sáng tạo, bao trùm và bền vững, đồng thời ghi nhận việc thành lập Nhóm Tầm nhìn APEC nhằm góp phần xây dựng định hướng sau năm 2020.
Những cuộc thảo luận ấy trở thành một phần của tiến trình hình thành Tầm nhìn Putrajaya 2040, hướng tới cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương mở, năng động, có sức chống chịu và hòa bình.
Khoan thai giữa một thế giới nhiều biến động
APEC 2026 diễn ra khi thương mại quốc tế chịu tác động của cạnh tranh chiến lược, hàng rào thương mại và sự dịch chuyển chuỗi cung ứng. Trí tuệ nhân tạo, năng lượng sạch cùng những yêu cầu mới về dữ liệu, tiêu chuẩn sản phẩm cũng đang thay đổi cách các nền kinh tế sản xuất và trao đổi hàng hóa. Hợp tác vì thế không còn chỉ là mở rộng thị trường mà còn phải duy trì kết nối, giảm rủi ro đứt gãy và tạo cơ hội cho doanh nghiệp với những năng lực khác nhau.
Trong bài viết “Chung một đại dương - chung một tương lai” của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đăng trên China Daily nhân dịp tham dự Tuần lễ cấp cao APEC lần thứ 33 và làm việc song phương tại Trung Quốc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh trách nhiệm giữ gìn Thái Bình Dương là không gian hòa bình, hợp tác và phát triển.
Ông điểm lại đóng góp của Việt Nam từ Chương trình Hành động Hà Nội năm 2006 đến sáng kiến xây dựng tầm nhìn APEC sau năm 2020 tại Đà Nẵng năm 2017, đồng thời khẳng định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng cho mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2045.

Thông điệp ấy được nối tiếp trong phát biểu ngày 17/11 tại Diễn đàn Kết nối công nghệ và đổi mới sáng tạo Việt Nam - Vùng vịnh lớn Trung Quốc. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị hợp tác về trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, robot, đào tạo nhân lực và ứng dụng công nghệ vào sản xuất, logistics, y tế. Đáng chú ý là yêu cầu đưa kết quả hợp tác vào năng suất doanh nghiệp, năng lực sáng tạo và chất lượng cuộc sống. Những cuộc gặp cấp cao chỉ có ý nghĩa lâu dài khi đi tiếp vào phòng thí nghiệm, nhà máy, trường học và hoạt động kinh doanh.
Tôi cho rằng chính ở đây có thể nhận ra tâm thế khác của Việt Nam. Sự tự tin không có nghĩa là không còn khó khăn, càng không phải đứng ngoài bất đồng giữa các nền kinh tế lớn. Đó là khả năng đối thoại với nhiều đối tác, giữ định hướng độc lập, tự chủ và kiên trì tìm kiếm lợi ích chung. Với APEC, một diễn đàn dựa trên hợp tác tự nguyện và đồng thuận, biết lắng nghe, đề xuất và kết nối các khác biệt có ý nghĩa thiết thực.
Sự kiên định cũng phải thể hiện ở lựa chọn dài hạn. Hoa Kỳ đã rút khỏi Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu có hiệu lực từ ngày 27/1 năm nay. Nhưng sự thay đổi chính sách của một cường quốc không có nghĩa tất cả phải đi theo cùng một hướng. Việt Nam vẫn đặt mục tiêu phát thải ròng bằng không vào năm 2050 trong Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu.
Kiên định không đồng nghĩa bất biến về công cụ, lộ trình cần tính đến nguồn lực, an ninh năng lượng, sức cạnh tranh của doanh nghiệp và sinh kế người dân. Điều cần giữ là mục tiêu, điều cần điều chỉnh là phương pháp.
Phú Quốc 2027 và màu xanh của tương lai
Năm 2027 tới, Phú Quốc sẽ là địa điểm tổ chức Tuần lễ cấp cao APEC khi Việt Nam lần thứ ba giữ vai trò chủ nhà.
Một hòn đảo giữa vùng biển Tây Nam mang đến hình ảnh đẹp, nhưng ý nghĩa sự kiện không chỉ nằm ở bãi biển hay những công trình được chuẩn bị. Phú Quốc đặt ra câu hỏi lớn hơn: Làm thế nào tận dụng APEC để thúc đẩy liên kết kinh tế, công nghệ và phát triển bền vững có giá trị lâu dài cho địa phương và cả nước?
Trước hết là kết nối. Sân bay, cảng biển hay đường sá thuận tiện có thể đưa con người và hàng hóa đến gần nhau, nhưng hạ tầng vật chất chưa đủ. Doanh nghiệp còn cần thủ tục thông suốt, chứng từ điện tử được chấp nhận rộng rãi, dữ liệu liên thông và quy trình logistics ít tốn thời gian hơn. Trong khuôn khổ APEC, Việt Nam có thể thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm về hải quan số, kết nối chuỗi cung ứng, vận tải đa phương thức và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ tham gia thương mại xuyên biên giới. Thành công cần đo bằng cải thiện thực tế thay vì số lượng hội nghị hay biên bản ký kết.

Tiếp đó là chuyển đổi số. Khi trí tuệ nhân tạo mở rộng sang sản xuất, giao thông, y tế và dịch vụ thì nhu cầu không chỉ là có công nghệ mới mà còn phải có người sử dụng và quản trị được công nghệ. Hợp tác đào tạo kỹ sư, quản trị dữ liệu, bảo đảm an toàn thông tin và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ ứng dụng công nghệ cần gắn với những bài toán cụ thể. Nếu giúp doanh nghiệp giảm chi phí, nâng chất lượng sản phẩm hoặc tìm thêm thị trường, giá trị của APEC sẽ đi vào đời sống theo cách dễ nhận thấy nhất.
Và cuối cùng là chuyển đổi xanh, tầng nghĩa sâu hơn của hình ảnh biển Phú Quốc.
Phát triển bền vững phải được cụ thể hóa bằng sử dụng năng lượng hiệu quả, giao thông sạch hơn, bảo tồn hệ sinh thái biển, quản lý chất thải và tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Với một điểm đến du lịch biển, giữ gìn màu xanh tự nhiên song hành cùng nâng chất lượng dịch vụ và sinh kế cộng đồng là thách thức rất cụ thể. Qua APEC, Việt Nam có thể thúc đẩy trao đổi về tài chính xanh, tiêu chuẩn môi trường và công nghệ ít phát thải, phù hợp điều kiện của từng nền kinh tế.
Dĩ nhiên, APEC 2027 không thể giải quyết mọi thách thức. Sáng kiến cần có đối tác, nguồn lực và cách đánh giá kết quả. Những công trình phục vụ hội nghị cũng phải gắn với nhu cầu lâu dài của Phú Quốc. Sự thực chất ấy mới làm nên uy tín của người chủ nhà có kinh nghiệm.
Năm 2006, tôi xúc động vì những nhà lãnh đạo thế giới đã đến Việt Nam như trong ước mơ tuổi nhỏ. Hôm nay, nhìn về APEC 2027, niềm xúc động có thêm một ý nghĩa: mong Việt Nam tiếp tục đón bè bạn bằng sự chân thành, bản lĩnh và tự tin, giữ vững con đường hòa bình, hợp tác, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Từ những chiếc áo the năm ấy đến biển xanh Phú Quốc năm tới đây, có một điều không thay đổi: khát vọng cùng thế giới đi tới tương lai tốt đẹp hơn.
