Hà Nội xưa:

Bước ngoặt kỳ lạ giúp 'cậu bé chăn bò' thành học giả lừng lẫy

 - Do gia cảnh nghèo khó, thuở nhỏ Nguyễn Văn Vĩnh đã phải chăn bò thuê. Rồi sau đó, để đỡ đần cho gia đình, ông nhận làm công việc kéo quạt thuê tại trường Hậu bổ (Thông ngôn) của Pháp, mở ở Đình Yên Phụ (Đình An Trí)… Từ đây cuộc đời ông bước vào một hành trình đầy thăng hoa mà cũng nhiều phần ai oán.

Bước ngoặt cuộc đời của 'cậu bé chăn bò'

Nguyễn Văn Vĩnh sinh ngày 30 tháng 4 năm Nhâm Ngọ, (tức ngày 15/6/1882), tại làng Phượng Vũ, Phượng Dực, Thường Tín, Hà Đông (nay là Phú Xuyên, Hà Nội). Cha là ông Nguyễn Văn Trực, bỏ quê ra Hà Nội mưu sinh và ở nhờ gia đình ông nghè Phạm Huy Hổ tại số nhà 46 phố Hàng Giấy, Hà Nội.

Bước ngoặt kỳ lạ giúp 'cậu bé chăn bò' thành học giả lừng lẫy

Nguyễn Văn Vĩnh là nhà tân học, nhà báo, nhà văn, nhà phiên dịch, nhà chính trị Việt Nam đầu thế kỷ 20. Ông là người có công lớn trong việc hoàn thiện và phổ cập chữ quốc ngữ. Ảnh tư liệu

Ông Nguyễn Lân Bình - cháu nội của học giả Nguyễn Văn Vĩnh, cho biết: "Theo các bác, các chú và cha tôi kể lại, ông nội tôi là người tầm thước, nhưng dáng bệ vệ.  

Thời đó mà cụ đã thích mặc áo sơ mi, quần “short”, cưỡi xe mô tô, giao du với các giới trong thiên hạ. Ngày ấy, Nguyễn Văn Vĩnh có câu nói nổi tiếng: “Làm một nhà báo, phải biết đi mô tô”.

Đặc biệt, Nguyễn Văn Vĩnh có giọng nói to, vang, hay cười. Ông thích tổ tôm, săn bắn và có óc phiêu lưu.

Ông Lân Bình thuật lại những giai thoại được lưu truyền trong gia đình, rằng: “Gia cảnh ngày đó nghèo khó lắm, con thì đông, không có nghề mưu sinh, cụ bà thân sinh của Nguyễn Văn Vĩnh thường chỉ buôn hàng xén bán ngoài chợ Đồng Xuân, kiếm tiền nuôi gia đình.

Khi Nguyễn Văn Vĩnh mới 8 tuổi, tuy thấy con sáng dạ nhưng vì nghèo, nên không thể cho đi học, hai cụ xin cho Nguyễn Văn Vĩnh đi chăn bò thuê ngoài bãi Long Biên (sau này là khu vực chân cầu Long Biên) kiếm thêm chút ít. Những năm đó là năm 1889 - 1890.

Trong những lần đi chăn bò, Nguyễn Văn Vĩnh thường thả bò theo triền đê Yên Phụ lên hướng Bắc, và chứng kiến có lớp học của người Pháp mở trong một ngôi đình. Ông nhiều lần mon men đến gần lớp học vì tò mò và thật sự bị cuốn hút. Ông về nhà thưa với thầy (cha), rằng muốn cha tìm và xin cho làm việc gì cũng được, ở trong ngôi trường này, để thay việc phải đi chăn bò.

Khi Nguyễn Văn Vĩnh bày tỏ nguyện vọng, cha ông đã trao đổi với ông nghè Phạm Huy Hổ nhờ những người có quan hệ, cuối cùng, xin được cho Nguyễn Văn Vĩnh chân ngồi kéo quạt mát cho lớp học, vì thời đó chưa có điện.

Ngồi cuối lớp kéo quạt, nhưng với tư chất khác người, Nguyễn Văn Vĩnh chỉ nghe thầy giáo người Tây giảng bài, mặc nhiên thành sự học lỏm.

Cậu đã thuộc nhiều bài học sâu hơn cả các học viên là ông tú, ông cử của lớp. Với tính cách hiếu động, Nguyễn Văn Vĩnh đã nhiều lần, cứ theo bản năng, cậu nhắc các đàn anh khi ấp úng không trả lời được các bài tập của thầy giáo và bị đòn vì làm mất trật tự, ảnh hưởng đến cả lớp.

Vậy nhưng, bên cạnh những trận đòn, sự quát nạt và mắng mỏ của ông giáo Tây, cậu đã gieo vào lòng người thầy một sự ngạc nhiên, có cả một chút nể phục. Đặc biệt, ông giáo không thể không kinh ngạc khi thấy cậu nói và viết được tiếng Pháp khá thành thạo dù không được học chính thức.

Ông giáo Tây có tên là A. D’ Argence khi đó, vì ấn tượng, thầm phục và có cả chút thử nhiệm, đã để Nguyễn Văn Vĩnh cùng dự thi tốt nghiệp khi lớp học mãn khóa (năm 1893). Đây chính là lớp thông ngôn tập sự ngạch Tòa sứ, cùng với 40 học sinh của khóa học, và kết quả ông đứng thứ 12.

Lúc này, mọi người mới biết rằng đây chính là trường Hậu bổ (Collège des Interprètes du Tonkin - sau khi học xong sẽ được bổ nhiệm làm thông ngôn - nv). Hôm nay, người ta vẫn thấy ngôi đình còn nguyên và nằm trong khuôn viên của Trường THCS Mạc Đĩnh Chi, sát hồ Trúc Bạch, Hà Nội ngày nay.

Năm đó, Nguyễn Văn Vĩnh mới tròn 10 tuổi, quá nhỏ để bổ nhiệm đi đâu được, nên nhà trường quyết định đặc cách cho ông học lại từ đầu của khóa học tiếp theo.

Nguyễn Văn Vĩnh về kể lại với cha, cha ông nói luôn rằng, làm gì có tiền mà học tiếp. Ông lại đưa ra “tối hậu thư”, một là tiếp tục kéo quạt, hai là lại quay về chăn bò!

Nguyễn Văn Vĩnh đành nghe lời cha, tiếp tục về chăn bò. Người thầy giáo Tây khá ngạc nhiên khi không thấy Nguyễn Văn Vĩnh đến trường, ông đã đến nhà tìm hiểu nguyên nhân vì sao.

Khi gặp gia đình Nguyễn Văn Vĩnh, ông đã “ngã người” vì biết cậu trò nhỏ không được đi học vì do nhà quá nghèo, không có tiền! Thầy D'Argence đã khẳng định với bố mẹ của cậu bé rằng, cậu trò nhỏ sẽ được đi học mà gia đình không phải lo đóng tiền (ngày nay chúng ta hay gọi đó là học bổng - nv).

Nguyễn Văn Vĩnh đã chính thức được học chính khóa thông ngôn tòa sứ khóa 1893-1896 (ngoài thầy d'Argence còn có ông Đỗ Đức Toại - thủ khoa khóa 1890, cùng dạy). Kết thúc khóa học này, Nguyễn Văn Vĩnh đỗ thủ khoa, lúc đó cậu mới 14 tuổi.

15 tuổi, Nguyễn Văn Vĩnh được đưa đi làm thông ngôn (phiên dịch - nv) tại Tòa sứ Lào Cai. Năm 1898, Nguyễn Văn Vĩnh khi đó 16 tuổi, được điều về Tòa sứ Hải Phòng, đúng lúc người Pháp đang mở mang việc kiến thiết bến cảng.

 
Bước ngoặt kỳ lạ giúp 'cậu bé chăn bò' thành học giả lừng lẫy

Ông Nguyễn Lân Bình - cháu nội của học giả Nguyễn Văn Vĩnh.

Do tính chất công việc nên Nguyễn Văn Vĩnh đã được giao tiếp hằng ngày với thủy thủ của các tàu Pháp, Anh, Hoa... Vì vậy, ông đã học thêm tiếng Trung và tiếng Anh để giúp cho công việc được thuận lợi.

Sau này, khi có cơ hội đọc lại những di cảo của Nguyễn Văn Vĩnh, người ta mới thấy việc học ngoại ngữ với ông là một khả năng thiên bẩm. Trong thiên phóng sự cuối cùng của cuộc đời làm báo (1936), Nguyễn Văn Vĩnh gửi từ miền Nam nước Lào về và đăng trên tờ báo L’Annam Nouveau - Nước Nam mới, có đầu đề “Một tháng với những người tìm vàng”, gồm 11 bài, ông đã tâm sự khi đến nước Lào, ông mất có 8 ngày để học tiếng Lào.

Cũng chính giai đoạn Nguyễn Văn Vĩnh làm việc ở Tòa sứ Hải Phòng, ông đã “tự tốt nghiệp phổ thông” nhờ việc mua lại từ một thuỷ thủ người Anh, bộ sách giáo khoa tiếng Pháp (Encyclopédie autodidactique quilet - Sách tự học chương trình phổ thông). Ngày đó, ông đã tâm sự với người thân rằng: “Tôi mua bộ sách hết 15 đồng, thế là mất toi nửa tháng lương”.

Ông Lân Bình giải thích: “Đây là số tiền rất lớn thời bấy giờ. Vì hơn 100 năm trước, nước ta vẫn còn tiêu bằng tiền chinh, xu, hào rồi mới đến đồng”...

Giai thoại suýt mất mạng vì bắt tay vua Khải Định

Trong nhiều giai thoại của gia đình kể lại, ông Bình nhớ một cách đầy đủ việc vì sao trong những người con của Nguyễn Văn Vĩnh, có người mang tên Nguyễn Kỳ (1918-2013).

Câu chuyện cũng đã được Phạm Huy Lục, nhân sỹ danh tiếng cùng thời với Nguyễn Văn Vĩnh và là người đại diện cho báo giới đọc điếu văn trong lễ tang Nguyễn Văn Vĩnh ngày 8/5/1936 ghi lại và đưa cho gia đình. Chuyện là thế này:

Năm 1916, vua Khải Định (1885-1925) lên ngôi. Theo thông lệ, nhà vua mới phải thực hiện nghi lễ (nay ta hiểu như sự trình diện) yết kiến vị quan người Pháp là Toàn quyền Đông Dương (vị trí cao nhất của Chính phủ Thuộc địa).

Chuyến vi hành của vua Khải Định được diễn ra năm 1917, đi từ Huế đến kinh thành Thăng Long. Trong các nghi lễ mang tính lễ tân được tổ chức tại Phủ Toàn quyền (nay là Dinh Chủ tịch) ở Hà Nội, ngài Toàn quyền Albert Pierre Sarraut (1872-1962) đứng trên khán đường sát bên cạnh là vua Khải Định, để đón các nhân vật đại diện cho các giới chức trong xã hội lần lượt đến chào xã giao vị vua mới của Triều đình Nhà Nguyễn. Nghi thức muôn đời của Triều đình Phong kiến dành cho mọi đối tượng khi tiếp cận Đức Vua, chỉ được phép bái lạy (hai tay chắp trước ngực và cúi chào).

Nguyễn Văn Vĩnh dẫn đầu nhóm dân biểu Hà Nội (nay gọi là Hội đồng Nhân dân), khi đến trước ngài Toàn quyền (đứng tiếp là Đức Vua), vì đã từng biết nhau từ trước, quan Toàn quyền thấy Nguyễn Văn Vĩnh đến trước mặt, liền giơ tay ra bắt. Vua Khải Định thấy vậy, cũng giơ tay ra bắt tay Nguyễn Văn Vĩnh. Vào thời khắc và bối cảnh đó, ông không thể lùi, và đành giơ tay bắt tay nhà vua.

Lập tức cả khán phòng ồ lên khi chứng kiến sự bất thường này của Nguyễn Văn Vĩnh. Các triều thần râm ran, rằng ông mắc tội khi quân, dám động vào long thể của Đức Vua.

Khi nhà vua nhận được bản tấu của các quan trong triều dâng lên, kết tội Nguyễn Văn Vĩnh xử trảm. Vua Khải Định nói: “Các ông lạ kỳ thật, chuyện có thế mà đòi chém người ta!”.

Đầu năm 1918, người vợ cả của Nguyễn Văn Vĩnh sinh thêm người con trai. Nguyễn Văn Vĩnh lại nói với vợ: “Đặt tên con là Kỳ, để nhớ mình bị chém hụt”.

(Còn nữa)

Khúc củi lạ và vận may đặc biệt của doanh nhân Bạch Thái Bưởi

Khúc củi lạ và vận may đặc biệt của doanh nhân Bạch Thái Bưởi

Bạch Thái Bưởi vớt được khúc củi tỏa ra mùi thơm kỳ lạ. Người Trung Quốc trả giá cao để mua được khúc củi này. Từ số vốn ít ỏi, ông lao vào thương trường và trở thành một doanh nhân lừng lẫy của Việt Nam đầu thế kỷ 20.

Hé lộ nguyên nhân cái chết bí ẩn của doanh nhân Bạch Thái Bưởi

Hé lộ nguyên nhân cái chết bí ẩn của doanh nhân Bạch Thái Bưởi

Theo lời kể của những người trong gia đình, yêu thương con cái hết mực nhưng ông Bạch cũng rất nghiêm khắc, nóng tính. Con cái trong nhà làm gì sai trái ông phạt không nương tay...

Gia tài đồ sộ của Bạch Thái Bưởi trong bản di chúc 30 trang

Gia tài đồ sộ của Bạch Thái Bưởi trong bản di chúc 30 trang

Bản di chúc của Bạch Thái Bưởi dài 30 trang. Chắt nội của ông cho biết: “Cụ để lại cho con cháu tất cả bằng ngân phiếu và bất động sản, không có vàng. Có người nhận được hàng chục ngàn đô la...”.

Đám cưới đình đám khắp Đông Dương của con trai tỷ phú đất Bắc

Đám cưới đình đám khắp Đông Dương của con trai tỷ phú đất Bắc

Sính lễ trong đám cưới của ông Tòng, bà Tám nhiều vô kể. Riêng lễ ăn hỏi hơn 20 mươi tráp. Chưa kể lễ "đen" (tiền mặt đưa cho nhà gái) và vàng bạc phải hàng dài người bê đỡ...

Diệu Bình - Ngọc Trang

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Cặp đôi thản nhiên làm 'chuyện ấy' trên sân vận động
Cặp đôi thản nhiên làm 'chuyện ấy' trên sân vận động
Sống lạicon  10/10/2018 

Một cặp nam, nữ vừa bị ghi lại cảnh quan hệ ngay trên khán đài của một sân vận động (SVĐ) nổi tiếng ở Brazil.

 
Người đàn ông trong nhà nghỉ và cú lừa của đại gia Bình Định
Người đàn ông trong nhà nghỉ và cú lừa của đại gia Bình Định
Sống lạicon  09/10/2018 

Theo lời Minh, khách tìm đến các cô gái bán hoa đều vì giao dịch “tình - tiền” nhưng có những giao dịch không hề sòng phẳng.

 
Vợ sốc nặng chứng kiến chồng thỏa mãn với búp bê
Vợ sốc nặng chứng kiến chồng thỏa mãn với búp bê
Sống lạicon  09/10/2018 

"Mà nói thẳng và nói thật luôn, bạn muốn hàng Nhật thì sang Nhật mà mua. Ở đây, chỉ có nhập được từ Trung Quốc về thôi”, nhân viên bán hàng đồ chơi tình dục nói.

 
Giúp người khác cầu hôn, chàng trai tá hỏa khi phát hiện cô gái chính là vợ mình
Giúp người khác cầu hôn, chàng trai tá hỏa khi phát hiện cô gái chính là vợ mình
Sống lạicon  08/10/2018 

Người nhạc công tiến đến gây gổ và đánh lộn với tình địch đang định cầu hôn vợ mình.

 
Những điều độc lạ chỉ thấy ở Trung Quốc
Những điều độc lạ chỉ thấy ở Trung Quốc
Sống lạicon  10/10/2018 

“Chúng tôi sẽ không làm những điều này”, đó là suy nghĩ chung của nhiều khách phương Tây khi lần đầu tiên đặt chân tới Trung Quốc. Tại đất nước đông dân nhất thế giới này có nhiều điều đặc biệt khiến khách nước ngoài ngạc nhiên.

 
Dịch vụ thuê trai đẹp đi mua sắm cùng cho bớt cô đơn thu hút khách nữ
Dịch vụ thuê trai đẹp đi mua sắm cùng cho bớt cô đơn thu hút khách nữ
Sống lạicon  10/10/2018 

Một trung tâm thương mại ở Trung Quốc đã “tung chiêu” hút khách bằng cách “cho thuê” những chàng trai cùng đi mua sắm, xách hộ đồ, nói chuyện tán gẫu với mức giá rất mềm.

Người dân đỗ xe ‘chùa’, bệnh viện cảnh báo doạ tiêm người vi phạm
Người dân đỗ xe ‘chùa’, bệnh viện cảnh báo doạ tiêm người vi phạm
Sống lạicon  07/10/2018 

Lời cảnh báo “mất tiền hay bị tiêm” của một bệnh viện Nhật Bản dành cho những người hay đỗ xe “chùa” thu hút nhiều sự chú ý những ngày qua.

Kỳ lạ miền Tây: Người đàn ông có thể hút dao, bàn inox nặng vài chục ký
Kỳ lạ miền Tây: Người đàn ông có thể hút dao, bàn inox nặng vài chục ký
Sống lạicon  08/10/2018 

Một người đàn ông 60 tuổi ở miền Tây gây kinh ngạc cho nhiều người khi thể hiện khả năng hút chặt những đồ vật bằng inox, thậm chí là chiếc bàn to hơn 20kg lên cơ thể.

Chuyện chưa kể sau cánh cửa phòng karaoke ‘tay vịn’
Chuyện chưa kể sau cánh cửa phòng karaoke ‘tay vịn’
Sống lạicon  08/10/2018 

Cánh cửa nhà nghỉ mở ra, Hiền thấy 3, 4 người đàn ông đang đợi mình. Hoảng hốt, chị tìm mọi cách để thoát ra ngoài.

Ước mơ trở thành phiên dịch tiếng Anh của cô bán đồng nát
Ước mơ trở thành phiên dịch tiếng Anh của cô bán đồng nát
Sống lạicon  03/10/2018 

Cô bán đồng nát nổi tiếng cộng đồng mạng Trung Quốc: bỏ nhà ra đi vì tiếng Anh, hiện có thể phiên dịch được tiểu thuyết tiếng Anh.

Thầy giáo bị nhà trường sa thải vì công khai giới tính thực
Thầy giáo bị nhà trường sa thải vì công khai giới tính thực
Sống lạicon  02/10/2018 

Thầy giáo Minh Jue (31 tuổi, ở tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc) chưa bao giờ nghĩ rằng một ngày nào đó anh sẽ bị mất việc vì công khai giới tính thực của mình.

Cuộc chạy trốn bất thành của hot girl Hà thành ở nhà nghỉ
Cuộc chạy trốn bất thành của hot girl Hà thành ở nhà nghỉ
Sống lạicon  02/10/2018 

Sau 11 năm trong nghề, qua tay 2, 3 người chủ chứa ở Hà Nội, điều mong ước lớn nhất của Sen là chị có được tự do. Ngày đó, chị sẽ đón con về để chăm sóc, mẹ con nương tựa vào nhau...

Người Việt sang Úc hành nghề mát-xa đấm bóp, kiếm 300 đô mỗi ngày
Người Việt sang Úc hành nghề mát-xa đấm bóp, kiếm 300 đô mỗi ngày
Sống lạicon  01/10/2018 

Sang Australia, anh Cương cố gắng học thêm nghề bấm huyệt. Lấy được bằng nghề, hàng tuần anh mở cửa hàng ở chợ phiên để có thêm thu nhập và để quảng bá cho nhiều người biết.

Vụ cô gái đi đường chết vì thanh sắt rơi trúng người, ai chịu trách nhiệm?
Vụ cô gái đi đường chết vì thanh sắt rơi trúng người, ai chịu trách nhiệm?
Sống lạicon  28/09/2018 

Theo luật sư Bùi Đình Ứng (Đoàn luật sư TP.Hà Nội), vụ việc cô gái tử vong do bị thanh sắt từ công trình cao tầng rơi xuống trúng người đủ yếu tố để cơ quan điều tra khởi tố hình sự.

Rùng mình những cái chết 'từ trên trời rơi xuống'
Rùng mình những cái chết 'từ trên trời rơi xuống'
Sống lạicon  28/09/2018 

Vụ việc thanh sắt từ trên cao rơi trúng làm một người đi đường tử vong ngày 27/9 khiến dư luận không khỏi lo ngại. Trước đó, nhiều vụ tai nạn thương tâm tương tự cũng từng xảy ra.

Kỹ sư người Việt bán xôi, nước mía mưu sinh ở Úc
Kỹ sư người Việt bán xôi, nước mía mưu sinh ở Úc
Sống lạicon  29/09/2018 

Anh là Huỳnh Vũ Hải, 35 tuổi (quê Kiên Lương, Kiên Giang). Từ bỏ công việc của một kỹ sư, anh bán đồ ăn ở Australia như một cơ duyên.

Khu chợ tiền tỉ hoang tàn chỉ 10 tiểu thương dám đến kiếm sống
Khu chợ tiền tỉ hoang tàn chỉ 10 tiểu thương dám đến kiếm sống
Sống lạicon  27/09/2018 

Được đầu tư với kinh phí 1,2 tỷ đồng, chợ Phú Hữu (quận 9, TP.HCM) bị bỏ không, hư hỏng trong suốt thời gian qua. Hiện chợ chỉ có hơn 10 tiểu thương buôn bán phía trước chợ.

Yêu sách kỳ quặc của cô dâu bị khách mời mỉa mai
Yêu sách kỳ quặc của cô dâu bị khách mời mỉa mai
Sống lạicon  24/09/2018 

Những “yêu sách” trong đám cưới của một cặp đôi người Mỹ đã khiến các khách mời tỏ ra khó chịu.

Cuốn nhật ký tiết lộ bí mật của bác sĩ Hà thành
Cuốn nhật ký tiết lộ bí mật của bác sĩ Hà thành
Sống lạicon  21/09/2018 

Với Nam, cuộc gặp gỡ này không phải để anh lộ diện giới tính. Nam chỉ muốn được thoải mái nói về những khát khao cháy bỏng của mình…

Nhân viên giao hàng xâm hại tình dục khách nữ khiến người dân phẫn nộ
Nhân viên giao hàng xâm hại tình dục khách nữ khiến người dân phẫn nộ
Sống lạicon  01/10/2018 

Vào ngày 18 tháng 9 tại thành phố Ôn Châu, tỉnh Chiết Giang (Trung Quốc), một nhân viên giao hàng thuộc công ty Trung Thông đã cố tình xâm hại tình dục nữ khách hàng. 

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN