“Thế hệ cúi đầu” và nỗi lo sách giáo khoa thống trị
 
 

“Thế hệ cúi đầu” và nỗi lo sách giáo khoa thống trị

 - Các đại biểu tham dự hội thảo “Sách cho trẻ em nông thôn, miền núi” không khỏi lo lắng về khả năng tự học và phát triển trí tuệ của trẻ em trước thực trạng: sách giáo khoa đang thống trị thị trường xuất bản sách, còn các thiết bị điện tử ảnh hưởng không mấy tích cực tới văn hóa đọc.

Lo lắng văn hóa đọc của “thế hệ cúi đầu”

Tại hội thảo do “Tủ sách Lam Sơn” tổ chức ngày 29/7, ông Phạm Thế Khang, Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam cho biết, trong tổng số đầu sách xuất bản hằng năm ở Việt Nam thì sách giáo khoa chiếm số lượng chủ yếu.

“Năm 2016, Việt Nam đã xuất bản 32.126 tên sách với gần 331 triệu bản sách. Trong đó, sách giáo khoa chiếm hơn 80%, ước tính lên tới gần 265 triệu bản, phục vụ cho khoảng 22 triệu học sinh, sinh viên. Số còn lại phục vụ cho 90 triệu người dân. Như vậy bình quân mỗi người dân được khoảng 0,75 bản - đây là một tỷ lệ hưởng thụ sách quá thấp”

“Thế hệ cúi đầu” và nỗi lo sách giáo khoa thống trị
Ông Phạm Thế Khang: "Hiện tượng "thế hệ cúi đầu" rất đáng lo ngại"

Ông Khang cũng cảnh báo thực tỷ lệ người dân Việt Nam sử dụng thư viện công cộng quá thấp (chỉ có 0,057% dân số).

Khác với hình ảnh thường thấy của người dân các nước phương Tây trên tàu điện ngầm, ở nhà ga chờ tàu là luôn tranh thủ đọc sách thì người châu Á nói chung, Việt Nam nói riêng chỉ cúi đầu vào điện thoại.

“Thế giới đã xuất hiện một khái niệm mới để nói về những người trẻ châu Á- “một thế hệ cúi đầu” rất đáng lo ngại” - ông Khang cảnh báo.

Đồng quan điểm, bà Lê Phương Liên (nguyên Trưởng ban Văn học thiếu nhi, Hội Nhà văn Việt Nam) cho rằng tỷ lệ xuất bản khi phẩn lớn chỉ là sách giáo khoa là “mối nguy hiểm” đối với sự phát triển trí tuệ của trẻ và hạn chế khả năng tự học.

“Tôi vốn là một giáo viên dạy Toán và Lý nhưng tự học thêm nhiều điều qua các sách văn hóa khác”, bà Liên chia sẻ từ thực tế bản thân.

Nhận thấy “tỷ lệ người biết chữ ở Việt Nam rất cao nhưng tỷ lệ đọc sách rất thấp”, dịch giả Nguyễn Quốc Vương (Trường ĐH Sư phạm Hà Nội) nêu câu hỏi: “Tại sao người Việt biết chữ nhưng không đọc sách?”.

“Thế hệ cúi đầu” và nỗi lo sách giáo khoa thống trị
Dịch giả Nguyễn Quốc Vương: "Giáo viên và học sinh không đọc gì ngoài sách giáo khoa hậu quả sẽ khôn lường"

Theo anh, “chúng ta hay nói người Việt ham học, nhưng thường là học để thi còn ham học để khám phá ra những cái mới thì chưa chắc đã là thế mạnh".

Anh cũng cho rằng hiện tượng “giáo viên và học sinh không đọc sách gì ngoài sách giáo khoa, sách luyện thi sẽ gây ra hậu quả khôn lường. Đơn giản vì tri thức và nhận thức sẽ không tăng lên, lối tư duy đơn giản tìm kiếm đúng sai sẽ phá hủy tư suy sáng tao và phê phán của bộ não".

Chung tay đưa sách đến trẻ em

 

Từ những trải nghiệm thực tế và những thành công bước đầu, các diễn giả tham dự hội thảo đã đề xuất nhiều giải pháp thiết thực để thúc đẩy phát triển việc đọc sách cho trẻ em, đặc biệt là trẻ em khu vực nông thôn, miền núi.

Theo anh Nguyễn Quốc Vương, để phát triển văn hóa đọc, nhà nước và người dân đều phải làm tốt nghĩa vụ của mình và hợp tác cùng nhau. Nhà nước cần có luật để có hành lang pháp lý và ràng buộc các cơ quan chính quyền trung ương, địa phương như phải có một khoản ngân sách dành cho việc khuyến đọc và các thư viện. Công dân, phải tích cực chủ động tham gia vào việc phát triển văn hóa đọc bằng những hoạt động cụ thể và hợp tác với nhau, bắt đầu từ thói quen đọc sách của từng gia đình. Và cuối cùng điều rất cần thiết là sự hợp tác giữa nhà nước và công dân.

Từng đi hướng dẫn cách phát triển sách ở nhiều trường phổ thông, PGS. TS Nguyễn Thị Ngọc Minh (giảng viên Khoa Ngữ văn, Trường ĐH Sư phạm Hà Nội)cho hay: “Việc đọc không phải mang tính bản năng và không phải ai sinh ra cũng có thói quen đọc sách”.

TS Minh gợi ý những bước làm cụ thể: Tạo không gian vui vẻ hứng khởi; tạo khoảng thời gian tự do nhất định trong ngày; kỹ thuật bài trí sách bắt mắt và một kinh nghiệm quý nữa là phải có thách thức nhất định. “Tức là phải có hơn trình độ ngôn ngữ và tư duy của người đọc một bậc thì ngoài sự thích thú còn đạt việc hiệu quả tốt cho tư duy”.

Theo bà Vũ Dương Thúy Ngà, Vụ trưởng Vụ Thư viện (Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch), “để phát triển văn hóa đọc, chính phủ xác định quan trọng là do sự chung tay, góp sức của nhiều người, của toàn xã hội. Sự hỗ trợ của nhà nước chỉ mang tính chất định hướng, chủ trương là chính”.

Các mô hình tủ sách không chỉ phát triển văn học đọc mà cũng cho các em cơ hội để tìm được các kiến thức ngoài nhà trường, hình thành thói quen tự học từ nhỏ.

“Để hoạt động có hiệu quả, bền vững thì bên cạnh việc trao sách cho các trường, cũng cần chú ý đến việc nâng cao kiến thức, kỹ năng cho những người phụ trách những tủ sách đó. Bởi có sách là quý nhưng để nhen lên trong học sinh lòng yêu đọc sách mới là điều quan trọng”.

“Thế hệ cúi đầu” và nỗi lo sách giáo khoa thống trị
Chia sẻ thông tin về phát triển thư viện cộng đồng với các thầy cô giáo, tổ chức khuyến học ở nông thôn và miền núi tại hội thảo do Tủ sách Lam Sơn, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Thanh Hóa, Thư viện tỉnh Thanh Hóa phối hợp tổ chức.

Những năm gần đây, phong trào xây dựng tủ sách lớp học, tủ sách phụ huynh, thư viện dòng họ… đang phát triển mạnh. Nhiều người đã dần biết đến các chương trình “khai dân trí” thông qua đọc sách cho trẻ em nông thôn như sáng kiến “sách hóa nông thôn” của anh Nguyễn Quang Thạch – vừa được giải thưởng UNESCO năm 2016; “góp 1 cuốn để đọc 1.000 cuốn” của thư viện tư nhân Hà Duyên Đạt,v.v...

Được khởi xướng vào tháng 10/2016, dự án Tủ sách Lam Sơn là sự kết nối hiệu quả từ các cựu học sinh với tinh thần “đáp đền tiếp nối”. Chưa đầy một năm, dự án đã tiếp nhận sự hỗ trợ, đóng góp và cam kết của các nhà xuất bản, công ty sách, doanh nhân, các cựu học sinh… với tổng số hiện kim và hiện vật là hơn 2 tỷ đồng. Trong đó, đã tặng gần 400 tủ sách cho các trường ở huyện Tĩnh Gia, Hoằng Hóa, Đông Sơn của tỉnh Thanh Hóa. Điểm dừng chân tới đây sẽ là các huyện Mường Lát, Bá Thước, Thọ Xuân, Ngọc Lặc, Quảng Xương, Yên Định, Hậu Lộc, Vĩnh Lộc....

“Thế hệ cúi đầu” và nỗi lo sách giáo khoa thống trị

Dự kiến trong năm 2017, Tủ sách Lam Sơn sẽ tiếp tục sẽ trao tặng khoảng 2.000 tủ sách cho các lớp học miền núi và nông thôn Thanh Hoá.

Một thành viên trong dự án chia sẻ: “Thà thắp lên dù chỉ là một ngọn nến nhỏ, còn hơn là chỉ ngồi đó mà nguyền rủa bóng đêm”. Câu châm ngôn này ngày xưa ai cũng từng phân tích khi ngồi ghế nhà trường, và bây giờ chúng tôi lại lấy làm châm ngôn để nhắc nhở nhau làm việc”.

Dẫu biết phía trước còn bộn bề khó khăn bởi những nỗi lo thường trực như: ngọn lửa đã khơi nhưng ai là người chăm chút lâu dài, các cô giáo cấp 1-2 đã bận bịu vất vả như con mọn rồi, liệu có thêm việc thêm gánh nặng lên vai…. nhưng nhìn thành quả bước đầu, những cựu học sinh của ngôi trường nổi tiếng của xứ Thanh tiếp tục dấn bước cho hành trình thắp lửa theo tinh thần của Voltaire, nhà triết học khai sáng Pháp: “Những gì sách dạy chúng ta cũng giống như lửa. Chúng ta lấy nó từ nhà hàng xóm, thắp nó trong nhà ta, đem nó truyền cho người khác, và nó trở thành tài sản của tất cả mọi người”.

Thanh Hùng

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Cháu tôi sáng ý, thỉnh thoảng được "mượn" vào lớp thi giáo viên giỏi...
Cháu tôi sáng ý, thỉnh thoảng được "mượn" vào lớp thi giáo viên giỏi...
Người thầyicon  20/01/2019 

Thi giáo viên giỏi, chuyện dài nhiều tập âm ỉ theo thời gian cùng ngành giáo dục, bỗng trở nên rôm rả, được dư luận quan tâm như chưa từng được biết.

 
Thầy hiệu trưởng dạy học sinh nhảy trong giờ giải lao
Thầy hiệu trưởng dạy học sinh nhảy trong giờ giải lao
Người thầyicon  20/01/2019 

Thầy hiệu trưởng tên Zhang Pengfei đã tự học nhảy Shuffle để dạy học sinh, giúp các em vận động nhiều hơn thay vì ngồi cả ngày bên máy tính.

 
Thu nhập tăng thêm, giáo viên TP.HCM nhận “thưởng Tết” hàng chục triệu đồng
Thu nhập tăng thêm, giáo viên TP.HCM nhận “thưởng Tết” hàng chục triệu đồng
Người thầyicon  20/01/2019 

So với các năm trước, năm nay giáo viên ở TPHCM sẽ có thêm khoản thu nhập tăng thêm theo Nghị quyết 03 của HĐND TPHCM. 

 
“Không biết thưởng Tết giáo viên thành phố thế nào, chứ chúng tôi thì…”
“Không biết thưởng Tết giáo viên thành phố thế nào, chứ chúng tôi thì…”
Người thầyicon  19/01/2019 

 - “Tết thì năm nào chẳng thế. Nhiều lắm cũng chỉ vài ba trăm. Đó cũng là cả sự cố gắng”.

 
Cấm tuyệt đối đặt thêm hồ sơ sổ sách cho giáo viên
Cấm tuyệt đối đặt thêm hồ sơ sổ sách cho giáo viên
Người thầyicon  21/01/2019 

Bộ GD-ĐT vừa ra chỉ thị cấm các sở, phòng và các trường không được quy định thêm những loại hồ sơ, sổ sách ngoài giáo án, sổ chuyên môn...

 
Giáo viên Sài Gòn được phục vụ bữa sáng miễn phí
Giáo viên Sài Gòn được phục vụ bữa sáng miễn phí
Người thầyicon  18/01/2019 

Bắt đầu từ tháng 2/2019, giáo viên Trung tâm Giáo dục thường xuyên Chu Văn An (TP.HCM) sẽ được phục vụ bữa sáng miễn phí.

Nước nào “hào phóng” số 1 trong đãi ngộ giáo viên?
Nước nào “hào phóng” số 1 trong đãi ngộ giáo viên?
Người thầyicon  18/01/2019 

Trong số các quốc gia trên thế giới, Trung Quốc là nơi giáo viên được cộng đồng tôn trọng nhất.

Làm gì để hết "diễn sâu" thi giáo viên giỏi?
Làm gì để hết "diễn sâu" thi giáo viên giỏi?
Người thầyicon  18/01/2019 

Nhiều nhà giáo, quản lý giáo dục cho rằng kỳ thi giáo viên dạy giỏi còn nhiều bất cập ở cách tổ chức cũng như từ chính tư duy của những người làm lãnh đạo cơ sở.

Không thi giáo viên giỏi, ai phấn đấu làm gì?
Không thi giáo viên giỏi, ai phấn đấu làm gì?
Người thầyicon  17/01/2019 

Có một sự thật là cứ cái gì quản không được là muốn đề nghị bỏ, nhưng chúng ta thấy rất rõ là nếu bỏ hội thi giáo viên giỏi thì tất cả người dạy sẽ bị cào bằng.

Giáo viên thổ lộ “điều ước” giảm áp lực với Bộ trưởng Nhạ
Giáo viên thổ lộ “điều ước” giảm áp lực với Bộ trưởng Nhạ
Người thầyicon  16/01/2019 

- Thầy giáo Đưa nói rằng không nên bỏ thi giáo viên giỏi, nhưng cần thay đổi để đánh giá cho thiết thực.

Đề xuất lương giáo viên ngang lực lượng vũ trang: Hợp lý hay vô lý?
Đề xuất lương giáo viên ngang lực lượng vũ trang: Hợp lý hay vô lý?
Người thầyicon  16/01/2019 

Đề nghị lương giáo viên ngang lực lượng vũ trang của GS Trần Hồng Quân đã làm nổ ra một cuộc tranh luận sôi nổi.

Thầy giáo từng thi giáo viên giỏi: "Chuẩn bị công phu chỉ để diễn đón khách"
Thầy giáo từng thi giáo viên giỏi: "Chuẩn bị công phu chỉ để diễn đón khách"
Người thầyicon  16/01/2019 

Những thứ công phu ở thi giáo viên giỏi chỉ thể hiện ở tiết hội thi vì "nhà có khách". Còn trong tiết dạy bình thường thì khác.

Thi giáo viên giỏi còn "diễn", có nên tiếp tục?
Thi giáo viên giỏi còn "diễn", có nên tiếp tục?
Người thầyicon  15/01/2019 

-Bộ Giáo dục vừa lên tiếng cần chấn chỉnh tình trạng "diễn" trong thi giáo viên giỏi. Nhiều giáo viên cho rằng những tiết thi "diễn" này đã và đang tồn tại nhiều năm qua.

Thi giáo viên giỏi, Hải Phòng sắp xếp sĩ số học sinh chưa đúng
Thi giáo viên giỏi, Hải Phòng sắp xếp sĩ số học sinh chưa đúng
Người thầyicon  15/01/2019 

Khi thao giảng giáo viên giỏi cần phải giữ được nguyên trạng số lượng học sinh của lớp, nhưng Hải Phòng đã bố trí sai sĩ số.

Đề xuất lương giáo viên tương đương lực lượng vũ trang
Đề xuất lương giáo viên tương đương lực lượng vũ trang
Người thầyicon  15/01/2019 

- GS Trần Hồng Quân, Chủ tịch Hiệp hội Các trường ĐH, CĐ Việt Nam đề xuất lương giáo viên phải được xếp ngang với lương của lực lượng vũ trang chứ không chỉ cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp.

Trường ĐH Mỏ - Địa chất có hiệu trưởng mới
Trường ĐH Mỏ - Địa chất có hiệu trưởng mới
Người thầyicon  14/01/2019 

Chiều 14/1, Trường ĐH Mỏ - Địa chất đã công bố quyết định bổ nhiệm hiệu trưởng nhà trường nhiệm kỳ 2018 - 2023 đối với GS.TS Trần Thanh Hải.

Nỗi niềm thi giáo viên giỏi của thầy cô giáo Hải Phòng
Nỗi niềm thi giáo viên giỏi của thầy cô giáo Hải Phòng
Người thầyicon  14/01/2019 

Nhiều thầy cô ở Hải Phòng nói rằng việc cho học sinh nghỉ học trong thời gian thi giáo viên giỏi để thầy cô hoạt động trong 45 phút còn nhiều bất cập.

Bộ Giáo dục lập tổ công tác rà soát thi giáo viên giỏi ở Hải Phòng
Bộ Giáo dục lập tổ công tác rà soát thi giáo viên giỏi ở Hải Phòng
Người thầyicon  12/01/2019 

Bộ Giáo dục vừa lập tổ công tác tiến hành kiểm tra, rà soát sau phản ánh về hiện tượng cho học sinh học lực không tốt nghỉ ở nhà trong thời gian thi giáo viên giỏi ở Hải Phòng.

Chương trình phổ thông mới: Giáo viên bộ môn có thất nghiệp?
Chương trình phổ thông mới: Giáo viên bộ môn có thất nghiệp?
Người thầyicon  14/01/2019 

- Nhiều lãnh đạo địa phương băn khoăn vấn đề thừa - thiếu giáo viên khi áp dụng Chương trình Giáo dục phổ thông mới, với việc học sinh được chọn môn học, xuất hiện một số môn tích hợp...

Học sinh yếu được cho ở nhà trong thời gian thi giáo viên giỏi
Học sinh yếu được cho ở nhà trong thời gian thi giáo viên giỏi
Người thầyicon  11/01/2019 

Những học sinh có học lực không tốt được nhà trường cho nghỉ ở nhà 3 ngày trong thời gian thi giáo viên dạy giỏi cấp thành phố.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN