Bốn giai thoại ít biết về danh tướng giỏi ngoại ngữ nhất sử Việt

 - Sinh thời, Trần Nhật Duật là người rất giỏi ngoại ngữ, biết nhiều thứ tiếng khác nhau, kể cả của các dân tộc thiểu số trong nước, lẫn tiếng của các nước láng giềng. Chính nhờ biệt tài này, ông đã lập được nhiều chiến công trên nhiều lĩnh vực.

"Hoàng tử con nhà trời"

Chiêu Văn vương Trần Nhật Duật (1255-1330) là con trai thứ sáu của vua Trần Thái Tông. Theo Đại Việt sử ký toàn thư, vào năm Kỷ Hợi (1239), vua Trần đi tuần du qua phủ Thiên Trường đã gặp một cô gái trẻ tên là Vũ Thị Vượng, nhan sắc tuyệt trần, giỏi nghề canh cửi, chăm việc ruộng đồng, nổi tiếng cả vùng vừa đẹp người lại đẹp nết.

Thấy cô gái ứng đối thông minh mẫn tiệp, hiểu biết sâu rộng, giỏi nghề nông nên vua rất quý mến. Trần Thái Tông cho làm lễ, đón Vũ Thị Vượng về cung, lập Cung phi thứ năm, hiệu là Vũ phi. Bà Vũ phi chính là mẹ của Chiêu Văn vương Trần Nhật Duật.

Xung quanh sự ra đời của Trần Nhật Duật có rất nhiều câu chuyện truyền thuyết, cũng theo Đại Việt sử ký toàn thư, “một đêm Vũ phi nằm mộng thấy ngôi sao lớn từ trên không rơi xuống giường nằm của mình, từ đấy bà có mang. Đến giờ Ngọ ngày 10 tháng 4 năm Ất Mão (1255) sinh một hoàng tử, dung mạo khác thường, trên tay Trần Nhật Duật có bốn chữ "Chiêu Văn đồng tử". Vua Trần Thái Tông lấy đó mà đặt tên là Trần Nhật Duật, lại phong hiệu cho ông là Chiêu Văn Vương”.

Hiện thân của người phiên lạc

Ngay từ khi còn nhỏ, Trần Nhật Duật đã nổi tiếng thông minh, hiếu học, hiểu sâu, biết rộng, rất tôn sùng Đạo giáo, thâm sâu kinh điển Đạo gia, thông thạo nhiều ngoại ngữ và phong tục, tập quán các nước láng giềng.

Học tiếng Tống và tiếng Chiêm Thành, Nhật Duật chẳng những sử dụng thành thạo các ngôn ngữ ấy mà còn am hiểu nhiều mặt của các nước đó, kể cả phong tục tập quán của họ. Ông cũng rất hay giao du, thăm hỏi người Chiêm, người Tống trong nước. Vì vậy, khi mới 20 tuổi, đã được triều đình giao đặc trách những công việc về các dân tộc có liên quan.

Đại Việt sử ký toàn thư chép rằng, có một lần sứ thần nước Sách Mã Tích (tên cổ của nước Singapore) sang cống, nhưng triều đình không tìm được người phiên dịch.

Trần Nhật Duật biết chuyện liền đến gặp sứ thần và nói chuyện trôi chảy bằng thứ ngôn ngữ lạ trong sự thán phục của những người có mặt.

Sau chuyện này, có người hỏi ông vì sao biết được tiếng nước Sách Ma Tích? Ông trả lời “thời vua Thái Tông, sứ nước ấy sang, nhân có giao du với họ, nên hiểu được đôi chút tiếng nước họ”.

Lúc bấy giờ, theo thông lệ, khi sứ phương Bắc sang thì triều đình phải sai phiên dịch viên làm trung gian, tể tướng không được người trực tiếp đối thoại, đề phòng việc xảy ra sai sót gì thì còn có thể đổ lỗi cho người phiên dịch. Nhưng tể tướng Trần Nhật Duật, khi tiếp sứ nhà Nguyên ông thường nói chuyện trực tiếp với họ, khi sứ về nơi nghỉ thì dắt tay cùng vào, ngồi uống rượu vui vẻ như bạn vẫn quen biết.

Chính tiếng Hán lưu loát và sự am hiểu văn hóa Hán đã khiến sứ nhà Nguyên tưởng Trần Nhật Duật là người Hán di cư sang Đại Việt. Vua Trần Nhân Tông cũng đã có lần nói với ông rằng “chú Chiêu Văn (Trần Nhật Duật là chú ruột của vua Trần Nhân Tông) có lẽ là kiếp sau của người phiên lạc nên mới giỏi tiếng các nước đó”.

Thu phục quân nổi loạn nhờ giỏi ngoại ngữ

Năm 1280, Trịnh Giác Mật, một tù trưởng địa phương ở Đà Giang (Hòa Bình ngày nay) nổi lên chống lại triều đình.

 

Trần Nhật Duật được lệnh đem quân dẹp loạn. Khi đến Đà Giang, Trịnh Giác Mật sai người đưa thư nói: “Giác Mật không dám trái lệnh triều đình, nếu ân chúa dám một mình một ngựa mà đi đến thì Giác Mật xin hàng ngay”. Bất chấp các tướng can ngăn, Trần Nhật Duật nhận lời rồi đem các tiểu đồng cùng đi.

Khi tới đại bản doanh của những kẻ nổi loạn, ông thản nhiên đi giữa hàng lính mặc sắc phục kì dị, lăm lăm gươm giáo được bày ra để dọa dẫm.

Trần Nhật Duật nói với chuyện Giác Mật bằng chính ngôn ngữ và theo đúng phong tục của dân tộc vùng Đà Giang.

Thậm chí, ông còn “ăn bằng tay, uống bằng mũi” như phong tục của họ.

Chính sự hiểu biết về văn hóa của Trần Nhật Duật khiến Trịnh Giác Mật kinh ngạc thốt lên “Chiêu Văn Vương là anh em với ta”.

Sau buổi gặp gỡ, Trịnh Giác Mật đã đem cả gia thuộc đến doanh trại Trần Nhật Duật xin hàng phục triều đình.

Nhờ vâỵ, cả miền Đà Giang đã được Trần Nhật Duật thu phục chỉ bằng sự tinh thông ngôn ngữ và văn hóa dân tộc, không phải đổ một giọt máu nào. Nhà quân sự tài ba Ngoài tài năng nổi bật về vốn kiến thức ngoại ngữ phong phú của mình, Chiêu Văn vương Trần Nhật Duật còn là một nhà quân sự đại tài, một nhà ngoại giao lỗi lạc, một nhà văn hóa uyên bác trong lịch sử dân tộc.

Ông chính là người chỉ huy quân đội nhà Trần đánh tan đội quân của Toa Đô ở cửa Hàm Tử vào năm vào cuối tháng 4 năm 1285.

Sách Đại việt sử ký toàn thư từng chép rằng “công đánh giặc Nguyên, Nhật Duật lập được nhiều hơn cả”.

Dưới triều vua Trần Minh Tông, Trần Nhật Duật được phong làm Tá Thánh thái sư, đời vua Trần Hiến Tông, ông được phong tước hiệu Chiêu Văn đại vương.

Dù nắm giữ chức vị tể tướng triều Trần, làm quan trải qua 4 triều vua, có công lớn trong đánh giặc, nhưng Trần Nhật Duật luôn giữ được tiết táo thanh cao, nhã nhặn của mình.

Với mọi việc ông đều suy xét kỹ càng, chu toàn, không dựa vào chức tước trong tay để uy hiếp người khác.

Năm 1330, Chiêu Văn đại vương Nhật Duật qua đời, hưởng thọ 75 tuổi.

Tên tuổi và sự nghiệp của ông gắn liền với giai đoạn vinh quang nhất của nhà Trần. Tài năng, đức độ, sự nghiêm minh, ngay thẳng của ông cũng như các tướng văn, võ trong thân tộc nhà Trần góp phần không nhỏ vào sự tồn tại và hưng thịnh của Đại Việt thời kỳ này.

Tiểu Uyên

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Kết cục bi thảm của những kẻ bán nước nhà Trần
Kết cục bi thảm của những kẻ bán nước nhà Trần
Trắc nghiệmicon  02/09/2018 

Dù theo những cách khác nhau, nhưng cuối cùng, những kẻ bán nước luôn phải đón nhận kết cục bi thảm.

 
Vị vua có tới 142 người con, xử tử cả bố vợ vì tham nhũng
Vị vua có tới 142 người con, xử tử cả bố vợ vì tham nhũng
Trắc nghiệmicon  30/08/2018 

Đây chính là vị vua có nhiều con nhất trong lịch sử phong kiến Việt Nam với 142 công chúa và hoàng tử. Xung quanh vị vua này vẫn còn nhiều giai thoại ly kỳ ít biết.

 
Vua Quang Trung bắt ai như bắt một đứa trẻ?
Vua Quang Trung bắt ai như bắt một đứa trẻ?
Trắc nghiệmicon  28/08/2018 

Quang Trung – vị hoàng đế vĩ đại bậc nhất trong lịch sử, sinh thời không chỉ khiến những đội quân xâm lược kinh hồn bạt vía mà còn khiến những kẻ nội phản trong nước khiếp đảm.

 
Giai thoại lạ lùng về vị vua hiếu thảo và hay chữ bậc nhất nước Việt
Giai thoại lạ lùng về vị vua hiếu thảo và hay chữ bậc nhất nước Việt
Trắc nghiệmicon  27/08/2018 

Vua Tự Đức (1829-1883) tên thật là Nguyễn Phúc Ưng Thì, ông là con của vua Thiệu Trị và thái hậu Từ Dũ. Ngay từ khi còn nhỏ, ông đã tỏ ra là người cực kỳ hiếu thảo, ham học, được vua cha rất yếu quý.

 
4 câu hỏi về đội quân “tình báo ăn mày” độc nhất sử Việt
4 câu hỏi về đội quân “tình báo ăn mày” độc nhất sử Việt
Trắc nghiệmicon  26/08/2018 

Tình báo ăn mày là đội quân có một không hai trong sử Việt. Để đánh lạc hướng kẻ thù, những tình báo đặc biệt này đã cải trang thành những người hành khất, thu thập thông tin kẻ địch.

 
Bạn biết gì về Bahrain, đối thủ của U23 Việt Nam tối nay?
Bạn biết gì về Bahrain, đối thủ của U23 Việt Nam tối nay?
Trắc nghiệmicon  23/08/2018 

Mặc dù có diện tích nhỏ hơn thủ đô Hà Nội gần 4,35 lần nhưng quốc gia này lại có nền kinh tế rất phát triển. Thu nhập bình quân đầu người lên tới hơn 50.000 USD/năm.

Ai bị phạt đánh 100 roi sau khi qua đời?
Ai bị phạt đánh 100 roi sau khi qua đời?
Trắc nghiệmicon  21/08/2018 

Sử Việt từng xuất hiện những bản án kỳ lạ, nhưng đã chết rồi vẫn bị xử phạt, bị đánh 100 roi vào quan tài thì đó là trường hợp độc nhất vô nhị.

Liễu Thăng mất đầu ở trận nào?
Liễu Thăng mất đầu ở trận nào?
Trắc nghiệmicon  20/08/2018 

Trong suốt quá trình dựng nước và giữ nước, tổ tiên chúng ta đã lập nên những chiến công hiển hách, đánh bại nhiều kẻ thù hùng mạnh. Nhiều tướng lĩnh của kẻ thù xâm lược phải bỏ mạng khi mang quân xâm lược nước ta.

Ai là thầy giáo của hai hoàng đế nổi tiếng nhất sử Việt?
Ai là thầy giáo của hai hoàng đế nổi tiếng nhất sử Việt?
Trắc nghiệmicon  19/08/2018 

Có tới hai học trò về sau trở thành hoàng đế, một người xưng vương, cùng nhiều danh tướng khác. Ông là nhà giáo văn võ song toàn bậc nhất sử Việt.

Thầy giáo nào có tới 74 học trò đỗ trạng nguyên, tiến sĩ?
Thầy giáo nào có tới 74 học trò đỗ trạng nguyên, tiến sĩ?
Trắc nghiệmicon  16/08/2018 

Bằng phương pháp dạy học độc đáo, ông đã đào tạo được tới 74 học trò đỗ đại khoa, trở thành thầy giáo có nhiều học trò đỗ đạt cao nhất trong gần 1.000 năm khoa bảng nước nhà.

Tráng sĩ nào gắn liền với giai thoại “mài gươm dưới bóng trăng”?
Tráng sĩ nào gắn liền với giai thoại “mài gươm dưới bóng trăng”?
Trắc nghiệmicon  02/04/2018 

Ông là một trong những danh tướng nổi danh trong sử Việt, trước khi qua đời đã để lại giai thoại “mài gươm dưới bóng trăng” được lưu truyền đến hôm nay.

Trần Khánh Dư bị đuổi về quê vì tội gì?
Trần Khánh Dư bị đuổi về quê vì tội gì?
Trắc nghiệmicon  29/04/2018 

Trần Khánh Dư được đánh giá là một vị tướng tài nhờ nhiều lần đánh bại quân Nguyên Mông, nhưng ông cũng có không ít tật xấu được sử sách ghi lại.

Những điều ít biết về bảy vị tướng lừng danh của nhà Tây Sơn
Những điều ít biết về bảy vị tướng lừng danh của nhà Tây Sơn
Trắc nghiệmicon  22/03/2018 

“Tây Sơn thất hổ tướng” là danh hiệu người đời dùng để chỉ bảy danh tướng của nhà Tây Sơn, từng cùng vua Quang Trung lập nên những chiến công hiển hách trên chiến trường.

Dũng tướng nào trong sử Việt bỏ mạng chỉ bởi một miếng dưa hấu?
Dũng tướng nào trong sử Việt bỏ mạng chỉ bởi một miếng dưa hấu?
Trắc nghiệmicon  19/03/2018 

Là danh tướng “đánh đông, dẹp bắc”, lập nên nhiều chiến công, khiến kẻ thù kinh sợ, nhưng cuối cùng vị tướng này lại bị giết chết chỉ bởi một miếng dưa hấu.

Gạc Ma: Những người nằm lại phía chân trời
Gạc Ma: Những người nằm lại phía chân trời
Trắc nghiệmicon  14/03/2018 

30 năm đã trôi qua kể từ sự kiện Gạc Ma. Bạn đã biết những gì về trang sử bi tráng này của dân tộc?

Vị lưỡng quốc trạng nguyên nào hiện còn hậu duệ ở Hàn Quốc?
Vị lưỡng quốc trạng nguyên nào hiện còn hậu duệ ở Hàn Quốc?
Trắc nghiệmicon  13/03/2018 

Ông là một trong số những vị trạng nguyên kiệt xuất nhất sử Việt. Sinh thời, khi đi sứ đã lấy một người vợ người Cao Ly, hiện vẫn còn hậu duệ ở Hàn Quốc.

Trạng nguyên nào được vua vẽ chân dung đặt cạnh ngai vàng?
Trạng nguyên nào được vua vẽ chân dung đặt cạnh ngai vàng?
Trắc nghiệmicon  12/03/2018 

Theo sách Những người thầy trong sử Việt, Nguyễn Trực rất được các đời vua Lê yêu quý. Trong thời gian ông về quê chịu tang, vua Lê Nhân Tông đã sai người vẽ chân dung ông đặt bên cạnh ngai vàng để bớt nhớ nhung.

Ai là nữ quan đầu tiên trong sử Việt?
Ai là nữ quan đầu tiên trong sử Việt?
Trắc nghiệmicon  02/03/2018 

Dưới chế độ phong kiến trọng nam khinh nữ, vẫn có những người phụ nữ vượt lên tất cả, khẳng định được trí tuệ không hề thua kém những bậc nam giới.

Ai là tác giả bộ sách toán học lớn nhất của nước ta thời phong kiến?
Ai là tác giả bộ sách toán học lớn nhất của nước ta thời phong kiến?
Trắc nghiệmicon  01/03/2018 

Bên cạnh những thành tựu về văn học, cách đây hàng thế kỷ, cha ông chúng ta cũng đạt được những thành tựu toán học có giá trị đến mai sau.

Ai từng nói “ta thà làm quỷ nước Nam chứ không thèm làm vương đất Bắc”?
Ai từng nói “ta thà làm quỷ nước Nam chứ không thèm làm vương đất Bắc”?
Trắc nghiệmicon  28/02/2018 

Ông là danh tướng lừng lẫy trong sử Việt, trước những lời dụ dỗ của giặc Mông - Nguyên, ông đã khảng khái trả lời “ta thà làm quỷ nước Nam chứ không thèm làm vương đất Bắc”.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN