Vì sao Việt Nam vẫn phải cố bám biển làm thép?

Mới đây, đại diện Bộ Công Thương khẳng định quan điểm “dứt khoát phải làm thép”. Trong khi đó, nhiều ý kiến cho rằng Việt Nam đã thừa thép, nhiều nhà máy lao đao nên không cần phải làm thêm. Vậy, thực tế ngành thép Việt Nam như thế nào, tại sao chúng ta cứ phải bám biển làm thép?

Vừa thừa vừa thiếu

56 năm đã qua kể từ ngày “cánh chim đầu đàn” của ngành thép Việt Nam là Nhà máy Gang thép Thái Nguyên ra đời, từ bấy đến nay, ngành thép đã tiến một bước dài với sự góp mặt của nhiều tên tuổi lớn như Vnsteel, Hòa Phát, Pomina,... trong đó phần lớn là doanh nghiệp tư nhân.

Hơn chục năm trở lại đây, ngành thép đã thực sự phát triển theo hướng “trăm hoa đua nở”. Thép xây dựng, thép cán nguội, ống thép hàn, tôn mạ và sơn phủ màu đã đáp ứng nhu cầu trong nước, thậm chí có dấu hiệu dư thừa.

Sản xuất thép thành phẩm năm 2015 đạt xấp xỉ 15 triệu tấn, tiêu thụ chỉ hơn 12 triệu tấn. Các sản phẩm sau cán khác như ống thép hàn, tôn mạ kim loại và sơn phủ màu đã xuất khẩu, với 3,5 triệu tấn và kim ngạch xấp xỉ 2,5 tỷ USD (năm 2015).

Vì sao Việt Nam vẫn phải cố bám biển làm thép?
Gang thép Thái Nguyên - "cái nôi" của ngành thép Việt Nam. Ảnh: L.Bằng

Tuy nhiên, sự phát triển ồ ạt số lượng các nhà máy thép lại không đi cùng chất lượng đã gây ra nhiều hệ lụy.

Theo nghiên cứu mới nhất của Viện Khoa học và Công nghệ mỏ - luyện kim, năng lực cạnh tranh ngành thép Việt Nam khá thấp, trong khi Trung Quốc đã cấm các nhà máy có lò cao dưới 1.000 m3 thì lò cao nhất ở Việt Nam mới chỉ 750 m3.

Hầu hết các nhà máy sản xuất thép tại Việt Nam chỉ thực hiện công đoạn cuối cùng là cán thép, tức mua phôi thép về cán ra thép. Đa số các nhà máy đều có quy mô vừa và nhỏ, công nghệ lạc hậu, tiêu hao nhiều năng lượng. Một số nhà máy công nghệ lạc hậu hoạt động không hiệu quả, thua lỗ và gây ô nhiễm môi trường.

Tâm lý làm thép theo hướng ”ăn xổi” ấy đã khiến ngành thép lâm cảnh vừa thừa vừa thiếu.

Thừa những sản phẩm thép thông thường như đã kể trên, thế nhưng lại thiếu hẳn các chủng loại thép chất lượng khác như: thép cuộn cán nóng, thép hợp kim, thép chế tạo cơ khí, thép tấm cán nóng, thép tấm cán nguội,... Những loại thép này trong nước chưa sản xuất được, trong khi đó lại là nguyên liệu đầu vào cần thiết cho nhiều ngành như sản xuất thép cán nguội, tôn mạ, ống thép, đóng tàu, cơ khí chế tạo...

 

Đó là chưa kể, các sản phẩm trong nước sản xuất được như tôn phủ, mạ, tráng; phôi thép,... mỗi năm vẫn nhập khẩu rất lớn từ Trung Quốc.

Số lượng thép nhập khẩu đã tăng từ gần 10 triệu tấn năm 2011 lên 18,6 triệu tấn năm 2015 với kim ngạch tương ứng là 7,5 tỷ USD và 9 tỷ USD. Tính ra, trong giai đoạn 2011-2015, ngành thép đã nhập siêu từ 5,5 tỷ USD (2011) đến 6,57 tỷ USD năm 2015.

10 tháng năm 2016, dù Bộ Công Thương đã áp dụng thuế tự vệ từ tháng 3 năm nay với phôi thép và thép dài, nhưng Việt Nam vẫn nhập hơn 15,8 triệu tấn thép các loại, với tổng kim ngạch nhập khẩu đạt hơn 6,62 tỷ USD.

Nghịch lý thừa - thiếu trong ngành thép, theo các chuyên gia, ngoài do năng lực cạnh tranh kém còn do sự mất cân đối trong các phân khúc sản phẩm thép khác nhau. Việt Nam xuất khẩu chủ yếu là tôn mạ màu và ống thép, trong khi chúng ta dư thừa chủ yếu là thép xây dựng lại hầu như không thể xuất khẩu được.

Vì sao Việt Nam vẫn phải cố bám biển làm thép?
Sản xuất thép cần nâng cao chất lượng và năng lực cạnh tranh.

Làm thép nhưng phải chất lượng cao

Hiện nay, Bộ Công Thương đang lấy ý kiến điều chỉnh quy hoạch hệ thống sản xuất thép đến năm 2025, định hướng đến năm 2035. Bộ này nhận định, đến năm 2020, thép xây dựng vẫn thiếu. Nếu tính cả Formosa bán 50% ở Việt Nam thì vẫn thiếu 9 triệu tấn thép cán nóng và 6 triệu tấn thép xây dựng, nhân ra là 8 tỷ USD.

Ông Trương Thanh Hoài, Vụ trưởng Vụ Công nghiệp nặng (Bộ Công Thương), cho rằng, sản xuất công nghiệp cũng như trồng cây, muốn có cây to phải chấp nhận bẻ cây nhỏ để cây to lớn. Cho nên, quy hoạch thép gần như loại hết nhà máy nhỏ.

“Những nhà máy công suất 500 nghìn tấn chỉ còn một vài ông, là do đang đầu tư dở dang, đang gặp khó khăn. Dự án mới không cái nào dưới 500 nghìn hết. Các dự án thép nhỏ là cắt hết, tối thiếu phải 500 nghìn tấn”, ông Hoài chia sẻ.

“Ở Việt Nam chỉ cần có 3-4 DN thép lớn thôi. Giai đoạn trước địa phương làm không kĩ, dự án 200 nghìn tấn cũng được cấp phép thì không tồn tại được”, ông Hoài cho hay và khẳng định “làm thép dứt khoát phải làm”.

Theo Viện Khoa học và Công nghệ mỏ - luyện kim, so với nhu cầu tiêu thụ, cung thép xây dựng đang vượt cầu nên khả năng cạnh tranh mặt hàng này thấp. Tuy nhiên, thép tấm cán nóng, thép hợp kim, thép chế tạo... là những mặt hàng trong nước chưa sản xuất được, nên tập trung sản xuất vì thị trường tiêu thụ lớn và khả năng cạnh tranh cao.

Dù vậy, đại diện Bộ Công Thương cũng bày tỏ không hy vọng có thể “thay thế hoàn toàn thép nhập khẩu” mà chỉ “cố gắng tận dụng tối đa nguồn lực của mình”.

Một chuyên gia khi nhìn vào bản dự thảo quy hoạch của Bộ Công Thương vẫn băn khoăn khi chưa thấy thể hiện rõ nét được hướng đầu tư vào các dự án thép chất lượng cao, cho dù đã đề cập đến một quy trình làm thép khép kín. Và, môi trường của các dự án thép sự cố Formosa vẫn là vấn đề phải được ưu tiên hàng đầu.

Trong khi đó, bản dự thảo quy hoạch mới, Bộ Công Thương dự kiến sẽ hình thành 4 khu liên hợp thép quy mô lớn. Các khu liên hợp này chủ yếu bám biển miền Trung. Cụ thể là liên hợp thép Vũng Áng giai đoạn 1 (Hà Tĩnh), khu liên hợp luyện cán thép Cà Ná - Ninh Thuận giai đoạn 1, liên hợp gang thép Nghi Sơn giai đoạn 1, Liên hợp thép Quảng Ngãi giai đoạn 1.

Lương Bằng

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Bất ngờ ‘tạm ngừng’, doanh nghiệp đồng loạt kêu khó
Bất ngờ ‘tạm ngừng’, doanh nghiệp đồng loạt kêu khó
Đầu tưicon  19/12/2018 

Hàng loạt dự án đầu tư du lịch, bất động sản ở TP. Nha Trang, Khánh Hòa gần như phải tạm ngừng cả năm nay. Tình huống này khiến cho nhiều DN đang gặp phải khó khăn.

 
Resort 3.000 tỷ nhà chồng Thu Thảo: Bất ngờ người gửi ‘tâm thư’ tới Thủ tướng
Resort 3.000 tỷ nhà chồng Thu Thảo: Bất ngờ người gửi ‘tâm thư’ tới Thủ tướng
Đầu tưicon  19/12/2018 

Trong 18 người ký tên vào “bức tâm thư”, có một người thường trú tỉnh Thừa Thiên Huế, 10 người chưa đến tuổi thành niên, thậm chí có một người là học sinh mới 9 tuổi.

 
Người Trung Quốc mua nhà đất tăng cao: Lo ngại nhất là việc 'đứng tên hộ'
Người Trung Quốc mua nhà đất tăng cao: Lo ngại nhất là việc 'đứng tên hộ'
Đầu tưicon  18/12/2018 

Nhiều người Trung Quốc đã nhờ người Việt đứng tên hộ cho nhà đất của mình khi mua nhà đất tại Việt Nam. Đây là điều mà các nhà quản lý, chuyên gia khá lo ngại.

 
Khi tư nhân 'xắn tay' đầu tư hạ tầng giao thông
Khi tư nhân 'xắn tay' đầu tư hạ tầng giao thông
Đầu tưicon  09/12/2018 

Phần lớn các dự án giao thông chiến lược, mang tính đột phá cao thời gian gần đây đều ít nhiều ghi dấu ấn của những nhà đầu tư tư nhân có tiềm lực mạnh.

 
Quyết liệt cải cách môi trường kinh doanh:  Xóa bỏ 'trên nóng dưới lạnh'
Quyết liệt cải cách môi trường kinh doanh: Xóa bỏ 'trên nóng dưới lạnh'
Đầu tưicon  19/12/2018 

Những năm gần đây Chính phủ đã chọn xóa bỏ giấy phép con, điều kiện kinh doanh bất hợp lý là một yêu cầu quan trọng trong cải thiện môi trường kinh doanh, tạo điều kiện cho người dân, doanh nghiệp đầu tư kinh doanh.

 
Nissan đổ vỡ liên doanh tại Việt Nam: Toàn thị trường lo lắng
Nissan đổ vỡ liên doanh tại Việt Nam: Toàn thị trường lo lắng
Đầu tưicon  17/12/2018 

Tập đoàn ô tô Nissan Nhật Bản thông báo chấm dứt liên doanh với Tập đoàn TanChong Motor Holdings (Malaysia) tại Việt Nam. Việc này khiến người tiêu dùng cùng các đại lý hoang mang.

Phút 89 của Luật Đặc khu, hốt hoảng đánh thuế nhà 700 triệu
Phút 89 của Luật Đặc khu, hốt hoảng đánh thuế nhà 700 triệu
Đầu tưicon  18/12/2018 

Năm 2018 chứng kiến nhiều tranh cãi pháp lý gay gắt liên quan đến các dự thảo luật, các đề xuất tăng thuế cũng như các vấn đề chưa thống nhất trong chính sách hiện hành.

Đại gia khát tiền: Căn hộ hạng sang 8,5 tỷ, bán chịu lỗ 2,5 tỷ
Đại gia khát tiền: Căn hộ hạng sang 8,5 tỷ, bán chịu lỗ 2,5 tỷ
Đầu tưicon  17/12/2018 

Một căn hộ có diện tích 182 m2 được quảng cáo giảm từ xấp xỉ 8,52 tỷ xuống còn 5,96 tỷ đồng, tức 30%, tương đương giảm 2,5 tỷ đồng.

Nếu ngàn người chết vì nhiệt điện than: Việt Nam phải cảnh báo ngay cho Mỹ
Nếu ngàn người chết vì nhiệt điện than: Việt Nam phải cảnh báo ngay cho Mỹ
Đầu tưicon  13/12/2018 

PGS.TS Trương Duy Nghĩa cho rằng 4.300 người chết yểu ở Việt Nam mỗi năm do nhiệt điện than là suy diễn.

Người Trung Quốc mua nhà TP.HCM tăng đột biến: Thực tế ra sao?
Người Trung Quốc mua nhà TP.HCM tăng đột biến: Thực tế ra sao?
Đầu tưicon  13/12/2018 

CBRE Việt Nam mới đây đưa ra số liệu về tỷ lệ người Trung Quốc mua nhà tăng đột biến trong năm qua, tuy nhiên nhiều ý kiến cho rằng con số này rất khó để kiểm chứng.

Tháp biểu tượng bị siết nợ, đại gia ôm nợ 7.000 tỷ tàn tạ
Tháp biểu tượng bị siết nợ, đại gia ôm nợ 7.000 tỷ tàn tạ
Đầu tưicon  14/12/2018 

Giải phóng cục máu đông cho dòng vốn tín dụng nhưng VAMC và các ngân hàng cũng đang rất vất vả giải quyết một lượng lớn khoản nợ xấu đang còn tồn đọng.

Vụ Grab mua Uber: Kết luận điều tra, có dấu hiệu vi phạm
Vụ Grab mua Uber: Kết luận điều tra, có dấu hiệu vi phạm
Đầu tưicon  12/12/2018 

Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng (Cục CT&BVNTD) ngày 18/11 đã kết thúc quá trình điều tra vụ việc cạnh tranh Grab mua lại Uber tại thị trường Đông Nam Á, trong đó có thị trường Việt Nam (vụ việc cạnh tranh).

Tình hình xấu đi, Trung Quốc gặp khó: Việt Nam vượt lên, top đầu thế giới
Tình hình xấu đi, Trung Quốc gặp khó: Việt Nam vượt lên, top đầu thế giới
Đầu tưicon  13/12/2018 

Kinh tế Việt Nam tăng trưởng vững chắc và có xu hướng tốt lên trong ngắn hạn, trong khi đó Trung Quốc và các nước trong khu vực có xu hướng tăng chậm lại. Tuy nhiên, về trung và dài hạn Việt Nam đối mặt với nguy cơ suy giảm.

Trên 94.000 tỷ đồng cam kết đầu tư vào Hòa Bình
Trên 94.000 tỷ đồng cam kết đầu tư vào Hòa Bình
Đầu tưicon  12/12/2018 

 Các doanh nghiệp ký biên bản cam kết đầu tư tại Hòa Bình với tổng số vốn khoảng 94.000 tỷ đồng, trong đó, trọng tâm đầu tư vào các dự án thế mạnh của Hòa Bình.

Đại gia Xuân Trường muốn làm siêu dự án tâm linh ở Chùa Hương
Đại gia Xuân Trường muốn làm siêu dự án tâm linh ở Chùa Hương
Đầu tưicon  12/12/2018 

Doanh nghiệp xây dựng Xuân Trường vừa đề xuất đầu tư xây dựng Khu du lịch tâm linh có quy mô 1.000 ha ở khu vực chùa Hương, huyện Mỹ Đức, Hà Nội với tổng vốn đầu tư lên đến 15.000 tỷ đồng.

Sẽ xoá bỏ sân golf Tân Sơn Nhất để phục vụ mở rộng sân bay
Sẽ xoá bỏ sân golf Tân Sơn Nhất để phục vụ mở rộng sân bay
Đầu tưicon  12/12/2018 

Theo báo cáo mới nhất của Sở Quy hoạch - Kiến trúc về tình hình triển khai thực hiện quy hoạch sân golf trên địa bàn, sân golf tại sân bay Tân Sơn Nhất là một trong hai sân golf đã bị xóa quy hoạch và điều chỉnh chức năng.

100 triệu dân Việt: 7-8 hãng hàng không chưa gọi là nhiều
100 triệu dân Việt: 7-8 hãng hàng không chưa gọi là nhiều
Đầu tưicon  12/12/2018 

Ngành vận tải hàng không còn dư địa tăng trưởng khi dân số Việt Nam sắp đạt ngưỡng 100 triệu người, còn thực tế tại Việt Nam mới có 3 hãng hàng không. Có ý kiến cho rằng, ở Việt Nam có 7-8 hãng bay là bình thường.

Lượng người Trung Quốc mua nhà ở Sài Gòn tăng đột biến
Lượng người Trung Quốc mua nhà ở Sài Gòn tăng đột biến
Đầu tưicon  11/12/2018 

Chỉ 9 tháng đầu năm 2018, người mua Trung Quốc vươn lên dẫn đầu thị trường người nước ngoài mua nhà tại TP.HCM dù trước đó quốc gia này không nằm trong 5 vị trí đầu tiên.

Phó Thủ tướng: “Số liệu sai lệch sẽ “giết chết” các quyết định”
Phó Thủ tướng: “Số liệu sai lệch sẽ “giết chết” các quyết định”
Đầu tưicon  10/12/2018 

Dẫn lại lời dạy của một Giáo sư “Số liệu sai lệch sẽ “giết chết” các quyết định”, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ khẳng định Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ luôn quan tâm tới công tác thống kê.

Tàu điện ngầm: Gần 200 triệu USD/km, Hà Nội làm sao hoàn vốn?
Tàu điện ngầm: Gần 200 triệu USD/km, Hà Nội làm sao hoàn vốn?
Đầu tưicon  09/12/2018 

Tuyến đường sắt đô thị số 3 Hà Nội có thể đáp ứng 3 mục tiêu: giao thông, thoát nước và dịch vụ thương mại.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN