Xây cơ chế để có 7 tập đoàn nhà nước tầm cỡ thế giới

Thế giới đang thay đổi, nhiều cơ hội lớn mở ra cho Việt Nam. Tuy nhiên những doanh nghiệp Nhà nước Việt Nam có tiềm lực cả về tài chính lẫn nguồn nhân lực, lại trong tình trạng không thể vươn ra thế giới chớp lấy những cơ hội này. 

Những doanh nghiệp mở đường

Đề án “Phát triển doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, đặc biệt là tập đoàn kinh tế nhà nước đa sở hữu nhằm phát huy vai trò mở đường, dẫn dắt cho các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác, phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng trong thời kỳ mới”, được Bộ Kế hoạch và Đầu tư soạn thảo, đang trong quá trình lấy ý kiến để hoàn tất, trình Chính phủ.

Theo Đề án, có 7 doanh nghiệp nhà nước thuộc diện này, bao gồm Tập đoàn Công nghiệp, Viễn thông quân đội (Viettel), Tập đoàn Bưu chính viễn thông Việt Nam (VNPT), Tổng công ty Viễn thông MobiFone, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN), Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn và Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank).

{keywords}
 

Tiêu chí để được chọn là những "doanh nghiệp dẫn dắt", theo đề án, là cần có tổng tài sản trên 20.000 tỷ đồng, chiếm thị phần từ 30% trở lên, lợi nhuận trên vốn lớn hơn 6%, được quản trị tốt trên cơ sở thông lệ quốc tế (OECD), có khả năng hấp thụ và làm chủ công nghệ cao, đứng vững trước những “rung lắc” của nền kinh tế...

Đây sẽ là các doanh nghiệp có tính chất mở đường, dẫn dắt hướng tới làm chủ công nghệ số; có vai trò cần thiết trong phát triển, định hướng công nghiệp; cần thiết duy trì sự hiện diện của Nhà nước.

Các Bộ ngành, cơ quan sẽ nghiên cứu xây dựng hệ thống cơ chế, chính sách theo hướng đổi mới quản lý của chủ sở hữu, tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhà nước được hoạt động bình đẳng, chủ động và cạnh tranh với các doanh nghiệp khác. Nhà nước quản lý theo mục tiêu: giao quyền chủ động, tự quyết trong sản xuất kinh doanh, đầu tư cho doanh nghiệp,... Kiểm tra, giám sát theo hướng đánh giá hiệu quả hoạt động đầu tư theo chỉ tiêu tài chính tổng thể, không đi theo từng dự án cụ thể. Giám đốc điều hành doanh nghiệp Nhà nước được thực hện theo cơ chế thị trường, có thể thuê tổng giám đốc nước ngoài.

Các chính sách này phải phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội, tuân thủ các cam kết quốc tế, không làm méo mó các quan hệ trên thị trường, tạo sự cạnh tranh, bình đẳng và tăng cường minh bạch, công khai.

Ông Lê Mạnh Hùng, Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), giải thích, những doanh nghiệp trên được xác định thuộc những ngành có tính chất mở đường và dẫn dắt. “Mở đường” được hiểu là theo nghĩa là hướng đến các ngành, lĩnh vực mới, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước. Còn “dẫn dắt” theo nghĩa là hướng đến các ngành hình thành các chuỗi liên kết, chuỗi giá trị, thúc đẩy đổi mới sáng tạo gắn với sự tham gia của doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế khác. Từ đó, hướng tới xây dựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ, bền vững.

Rào cản cơ chế

Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cho biết, doanh nghiệp nhà nước có số lượng không lớn, chỉ chiếm khoảng 0,07% trong tổng số doanh nghiệp cả nước, nhưng đóng góp tới 7% tổng tài sản, 10% tổng vốn các doanh nghiệp trên thị trường và 30% GDP, chưa kể tới đóng góp về lao động, việc làm và vai trò điều tiết, ổn định thị trường khi có bất ổn, góp phần bảo đảm an sinh xã hội, quốc phòng - an ninh,...

{keywords}
 

Cuộc cách mạng 4.0, chiến tranh thương mại của các nước lớn, vấn đề dịch bệnh đang làm thay đổi cấu trúc, trật tự đầu tư và thương mại thế giới. Việt Nam hiện tham gia rất nhiều hiệp định thương mại tự do. Đây là những cơ hội lớn, nhưng doanh nghiệp Nhà nước Việt Nam đang trong tình trạng không thể vươn ra thế giới chớp lấy những cơ hội này. Cơ hội có nhưng không có cơ chế, nên không tận dụng được.

Mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam trở thành nước phát triển. Chính vì vậy, ngay từ bây giờ cần phải tạo ra đội ngũ doanh nghiệp có tầm vóc, để đón nhận cơ hội mới, hướng vào các lĩnh vực mới, đưa đất nước đi lên.

Ông Lê Đăng Dũng, quyền Chủ tịch Tập đoàn Công nghiệp Viettel, cho rằng, chính cơ chế hiện nay đang là rào cản không cho doanh nghiệp Nhà nước phát triển vươn lên. Từ trước các cơ quan quản lý, cứ ngồi viết văn bản, giấy tờ là nghĩ ngay về quản kiểm, “trói” doanh nghiệp nhà nước.

"Tôi mong các bộ, ngành từ nay hãy coi doanh nghiệp nhà nước gần giống với doanh nghiệp tư nhân. Về cơ chế để phát triển doanh nghiệp nhà nước, phải được giống như doanh nghiệp tư nhân. Phải cho lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước quyền tự quyết, từ tổ chức doanh nghiệp, vay vốn, đầu tư dự án... ", ông Dũng nói.

Phải để cho lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước có trách nhiệm và chịu trách nhiệm rõ ràng những cái họ làm. Vấn đề quan trọng nhất là chính sách, cơ chế và chế tài hậu kiểm. Lãnh đạo doanh nghiệp tư nhân nếu thất bại thì họ chỉ mất tiền thôi, nhưng lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước, nếu thất bại, ngoài tiền còn cả sinh mệnh chính trị.

Ông Dũng lấy ví dụ bất cập: "Việc thu phí không dừng trên cao tốc, chúng tôi phải xin làm thủ tục mất 2 năm. Nếu hôm nay tôi nảy ra ý tưởng kinh doanh một ngành mới, phải làm các thủ tục báo cáo, xin phép đầu tư mất rất nhiều thời gian; hay muốn bỏ một ngành nào đi khi thấy không cần nữa cũng rất khó khăn. Kinh doanh là thời cơ, mất vài năm thì thời cơ đâu? Hay đầu tư nước ngoài cũng vậy. Doanh nghiệp nhà nước mà muốn mua cổ phần của doanh nghiệp nước ngoài, muốn thoái vốn ở nước ngoài không hề dễ dàng. Vậy thì làm sao có thể vươn ra chớp lấy cơ hội được".

Nhiều ý kiến từ các tập đoàn như VNPT, EVN,... cũng cho rằng, muốn để doanh nghiệp nhà nước vươn lên thành những tập đoàn lớn nắm vai trò mở đường và dẫn dắt, có vị trí trên trường quốc tế thì vấn đề chính hiện nay là cơ chế. Cơ chế hiện nay khiến các doanh nghiệp nhà nước không thể nhúc nhích được. Không nhúc nhích được thì làm sao đi trước mở đường và dẫn dắt. Cần có thay đổi cơ bản về cơ chế, mới có thể giúp các doanh nghiệp nhà nước vươn ra biển lớn.

Trần Thủy

tin nổi bật

Doanh nghiệp nước ngoài “ớn” giao thông Việt Nam

Doanh nghiệp nước ngoài cần kết nối giao thông hơn ưu đãi thuế. Thậm chí, họ biết các dự án tại Việt Nam thường chậm tiến độ.

Bị lừa mua đất 2 tỷ đồng để 'lướt sóng', giờ bán 1 tỷ không ai mua

Bỏ hơn 2 tỷ đồng mua 1.000 m2 đất ở Thạch Thất (Hà Nội), anh Đào Anh Quân (Hà Đông) đang rao bán 1 tỷ đồng vẫn chưa ai mua.

Trồng cây 'nữ hoàng' trên đỉnh núi: Hàng không đủ bán, nhà giàu Dubai ngỏ ý làm ăn lớn

Được mệnh danh là “nữ hoàng” của các loại hạt, nông dân trồng mắc ca đang có thu nhập cao bởi loại hạt này luôn trong tình trạng không đủ bán. Thậm chí, một số doanh nghiệp lớn ở Dubai còn ngỏ ý liên kết làm ăn lớn.

Kỷ lục 3 năm xong 3 cao tốc hơn 84.000 tỷ: Kiểm toán nói thật những quan ngại

Kiểm toán Nhà nước vừa góp ý kiến về 3 dự án cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, Biên Hòa - Vũng Tàu, Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng.

Cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột: Từ Tây Nguyên xuống tắm biển về trong ngày

Chính phủ vừa trình Quốc hội báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án xây dựng đường bộ cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột (giai đoạn 1).

Bỏ tiền tỷ mua căn hộ 50 năm, đau lòng lo cắt lỗ

Nhiều người mua căn hộ chung cư có hạn sử dụng 50 năm đang rao bán cắt lỗ vì những vấn đề pháp lý.

Loại đất quy mô lớn ở TP.HCM đắt gấp 2 lần miền Bắc, gấp 6 lần miền Trung

Giá thuê đất công nghiệp tại TP.HCM là 198 USD/m2/kỳ thuê trong khi miền Trung chỉ có 34 USD và miền Bắc là 109 USD.

Ba năm xong cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, thời gian quá gấp phải đổi phương thức đầu tư

Việc chuyển đổi Dự án cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu sang hình thức đầu tư công để phù hợp với tiến độ triển khai dự án cơ bản hoàn thành năm 2025.

Đồng bằng sông Cửu Long có thêm cao tốc dài 188km

Chính phủ vừa trình Quốc hội báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án xây dựng công trình đường bộ cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, giai đoạn 1.

Hai Bộ vào cuộc số hóa, kiểm soát toàn bộ kinh doanh xăng dầu cả nước

Bộ Công Thương đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Thông tin và Truyền thông xây dựng Hệ thống cơ sở dữ liệu quản lý và điều hành xăng dầu quốc gia.

"Giật mình" với giá nhà

Làm thế nào để hạ nhiệt giá nhà đang là câu hỏi nóng nhất trên thị trường hiện nay, bởi giá nhà liên tục tăng cao sẽ xảy ra không ít hệ lụy.

Khánh Hòa muốn lên thành phố trực thuộc TƯ, xin hàng loạt cơ chế đặc thù

Chính phủ vừa có tờ trình gửi Quốc hội về Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Khánh Hòa.

Dừng cấp phép hãng bay mới, hạn chế bổ sung đội tàu bay

Kiểm soát số lượng hãng hàng không mới cho đến khi thị trường phục hồi; trong ngắn hạn, hạn chế cấp phép bổ sung đội tàu bay đến khi khai thác hết số tàu bay hiện có - Ủy ban Quản lý vốn nhà nước kiến nghị.

Thương mại điện tử đạt quy mô trên 16 tỷ USD

Thương mại điện tử tiếp tục duy trì được đà phát triển nhanh và ổn định. Ước tính năm 2021 lĩnh vực này đạt tốc độ tăng trưởng trên 20% và đạt quy mô trên 16 tỷ USD.

Đầu tư 2.600 tỷ làm đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu

Đồng Nai sẽ bố trí nguồn vốn ngân sách tỉnh với hơn 2,6 ngàn tỷ đồng để thực hiện dự án đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu qua địa bàn.