170.876 viên đá quý hơn 1 tỷ đồng có ý nghĩa gì?
Báo cáo tài chính kiểm toán năm 2025 của Công ty TNHH MTV Vàng bạc Đá quý Sài Gòn (SJC) cho thấy doanh nghiệp đang theo dõi ngoài bảng cân đối kế toán 170.876 viên đá màu, đá quý và đá bán quý với giá trị ghi sổ 1.045.352.443 đồng.
Ngay sau khi báo cáo được công bố, nhiều ý kiến trên mạng xã hội đã lấy tổng giá trị này chia cho số lượng viên đá và cho rằng bình quân mỗi viên chỉ có giá khoảng 6.100 đồng. Thông tin càng thu hút sự chú ý trong bối cảnh cơ quan điều tra đang làm rõ vụ án liên quan đến hoạt động nhập lậu kim cương vào hệ thống SJC.
Tuy nhiên, cách hiểu trên có thể chưa phản ánh đúng bản chất của khoản mục được trình bày trong báo cáo tài chính.
Thực tế, 170.876 viên đá được ghi nhận trong mục "Các khoản mục ngoài bảng cân đối kế toán". Đây là phần dùng để theo dõi các tài sản, vật tư, hàng hóa hoặc nghĩa vụ mà doanh nghiệp vẫn cần quản lý, kiểm kê nhưng chưa được phản ánh trên bảng cân đối kế toán theo quy định kế toán.
Nói cách khác, đây chủ yếu là các khoản được theo dõi nhằm phục vụ công tác quản lý, kiểm kê, đối chiếu hiện vật chứ không nhằm phản ánh giá trị tài sản của doanh nghiệp.
Khoản tiền hơn 1,045 tỷ đồng là giá trị được SJC sử dụng để theo dõi trên sổ kế toán ngoài bảng. Con số này không đủ căn cứ để xác định giá trị thị trường hoặc giá trị có thể thu được nếu số đá được bán.
Trong kế toán, giá trị ghi nhận ngoài bảng có thể là giá gốc lịch sử, giá quy ước hoặc giá trị dùng để theo dõi hiện vật. Vì vậy, việc lấy 1,045 tỷ đồng chia cho 170.876 viên để kết luận mỗi viên đá của SJC chỉ đáng khoảng 6.000 đồng là đúng về mặt số học nhưng không phản ánh đúng bản chất kế toán.
Quan trọng hơn, báo cáo tài chính cũng không công bố chủng loại, kích cỡ, trọng lượng, chất lượng hay phương pháp định giá của từng viên đá. Vì vậy, không thể căn cứ vào hai con số trên để đánh giá giá trị thực tế của số đá quý mà doanh nghiệp đang quản lý.
Vì sao SJC theo dõi số đá này ngoài bảng cân đối kế toán?
SJC là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và kinh doanh vàng, nữ trang, kim cương và đá quý với lịch sử hoạt động hàng chục năm. Trong quá trình sản xuất, sửa chữa và kinh doanh, doanh nghiệp có thể phát sinh nhiều loại đá khác nhau.
Theo đặc thù hoạt động kinh doanh vàng bạc, đá quý, khoản mục này có thể bao gồm nhiều loại đá phục vụ sản xuất, chế tác, sửa chữa, kiểm kê hoặc quản lý nội bộ. Tuy nhiên, báo cáo tài chính không công bố chi tiết nguồn gốc và tình trạng của từng viên đá.
Báo cáo tài chính không thuyết minh cụ thể nguồn gốc, tình trạng, chất lượng và mục đích sử dụng của số đá trên. Vì vậy, chưa thể xác định đây là đá dùng để chế tác, sửa chữa, nhận giữ hộ, chờ xử lý hay thuộc trường hợp nào khác.
Việc theo dõi ngoài bảng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như đặc điểm sở hữu, mục đích quản lý, tình trạng sử dụng hoặc việc khoản mục chưa được phân loại là tài sản trên bảng cân đối kế toán.
Giá trị hơn 1 tỷ đồng được trình bày ngoài bảng nên không được cộng trực tiếp vào tổng tài sản và vốn chủ sở hữu trên bảng cân đối kế toán tại ngày 31/12/2025. Đây chỉ là chỉ tiêu quản lý được trình bày trong phần thuyết minh báo cáo tài chính.
Từ góc độ kế toán, chỉ có thể khẳng định rằng đến cuối năm 2025, SJC đang quản lý 170.876 viên đá màu, đá quý và đá bán quý với giá trị ghi sổ hơn 1 tỷ đồng. Không thể kết luận mỗi viên đá chỉ có giá khoảng 6.000 đồng, toàn bộ số đá chỉ đáng giá hơn 1 tỷ đồng hay giá trị ghi sổ này phản ánh giá trị thị trường của số đá.
Bởi giá trị của đá quý không phụ thuộc vào số lượng viên mà phụ thuộc vào chủng loại, carat, màu sắc, độ tinh khiết, nguồn gốc và tình trạng kiểm định.
Đáng chú ý, nhiều người cũng đặt câu hỏi liệu việc đưa một khoản mục ra ngoài bảng cân đối kế toán có phải nhằm che giấu tài sản hoặc nợ hay không. Trên thực tế, không hẳn như vậy.
Việc theo dõi, trình bày một khoản mục ngoài bảng cân đối kế toán không mặc nhiên là sai phạm. Tính phù hợp phải được xem xét dựa trên bản chất khoản mục, chế độ kế toán áp dụng và hồ sơ liên quan. Chúng không được ghi nhận trên bảng cân đối kế toán vì chưa đáp ứng điều kiện ghi nhận là tài sản hoặc nợ phải trả tại thời điểm lập báo cáo.
Việc một khoản mục được trình bày ngoài bảng không đồng nghĩa với sai phạm, mà cần xem xét bản chất, hồ sơ và kết luận của cơ quan chức năng.
Đối với trường hợp của SJC, khoản mục ngoài bảng này đã được doanh nghiệp công khai trình bày trong báo cáo tài chính. Vì vậy, chỉ từ việc theo dõi 170.876 viên đá ngoài bảng cân đối kế toán chưa thể kết luận doanh nghiệp che giấu tài sản, che giấu nghĩa vụ tài chính hoặc khoản mục này có liên quan trực tiếp đến các vụ việc đang được cơ quan điều tra làm rõ. Việc xác định bản chất của các vấn đề liên quan cần dựa trên kết luận của cơ quan có thẩm quyền.
.svg){kind=icon}
