20 năm Việt-Mỹ: Điều người trong cuộc không ngờ

Đại sứ VN đầu tiên tại Mỹ chia sẻ điều xảy ra trong quan hệ Việt -Mỹ 20 năm qua mà chính ông là người trong cuộc cũng không ngờ tới.

 - Đại sứ VN đầu tiên tại Mỹ chia sẻ điều xảy ra trong quan hệ Việt -Mỹ 20 năm qua mà chính ông là người trong cuộc cũng không dám ngờ tới.

Trao đổi với báo chí bên hành lang hội thảo "Việt Nam - Hoa Kỳ: Thêm 20 năm thành công nữa" tại Hà Nội, nguyên Thứ trưởng Ngoại giao, Đại sứ VN đầu tiên tại Mỹ Lê Văn Bàng chia sẻ quan hệ hai nước có những điều mà chính ông là người trong cuộc cũng không ngờ tới.

'Một rừng khó khăn'

20 năm qua, có những mốc quan trọng nào trong quan hệ hai nước, thưa ông?

Mốc đầu tiên là năm 1991, khi Tổng thống George H. W. Bush cho phép các công ty Mỹ đặt văn phòng đại diện ở VN. Mốc thứ hai là khi Tổng thống Bill Clinton ngày 3/2/1994 quyết định bãi bỏ lệnh cấm vận đối với VN. 

Mốc thứ ba quan trọng hơn là năm 1997 khi hai nước chính thức trao đổi đại sứ. Mốc tiếp theo là năm 2000, hai nước ký kết Hiệp định thương mại song phương. Tất nhiên sau đó còn nhiều mốc quan trọng khác trong quá trình hai nước phát triển quan hệ.

{keywords}

Để đạt được kết quả bình thường hóa quan hệ năm 1995, hai nước đã trải qua những khó khăn thử thách gì?

Đó là một rừng khó khăn. Đầu tiên là sau chiến tranh, VN thực hiện tìm kiếm người Mỹ mất tích (MIA), trao trả tiền, tài sản mà người Mỹ để lại... 

Rồi hội chứng chiến tranh VN ở Mỹ. Họ yêu cầu VN giúp họ vượt qua... Tất cả những việc đó đều rất khó, chúng ta rất cố gắng. Nhưng chúng tôi đều nghĩ truyền thống của VN là hòa hiếu sau chiến tranh.

Vai trò MIA thúc đẩy quan hệ

Vấn đề tìm kiếm người Mỹ mất tích sau chiến tranh (MIA) trở thành yếu tố thúc đẩy quan hệ hai nước như thế nào?

Khi Mỹ thi hành chính sách không thân thiện với VN, những năm 1980-1985, gia đình những người Mỹ mất tích đòi hỏi phải có sự tìm kiếm. 

Sau năm 1986, Mỹ thay đổi chính sách, nhưng những gia đình này biến vấn đề tìm kiếm người Mỹ mất tích thành ưu tiên quốc gia, yêu cầu Chính phủ nước họ giải quyết xong, tìm hết tù binh, hài cốt, thông tin của những người mất tích thì mới bình thường hóa quan hệ. 

Việc đó đã mất 20 năm, từ 1975 đến 1995, và tiếp tục đến nay vẫn chưa thể hết được, nhưng yêu cầu này hiện đã giảm bớt đi.

Tại sao lại có sự giảm bớt đó, thưa ông?

Có thể thấy chúng ta đã làm hết sức mình. Có những lúc, trong căn phòng này đây (nhà khách Chính phủ - PV), họ sang đàm phán và nói rằng sẽ tự tìm thông tin để tìm kiếm người Mỹ mất tích, không yêu cầu phía VN cho biết địa chỉ trước mà chỉ cần cung cấp trực thăng. 

Họ lên máy bay rồi mới chỉ địa điểm, nhưng đến nơi không tìm thấy gì. Những việc như thế chứng minh cho họ thấy rằng thông tin của họ sai và VN vô cùng chân thành. Họ thừa nhận vấn đề đã được giải quyết.

Nhắc đến vấn đề MIA không thể không nhắc đến một vấn đề hậu chiến tranh khác đó là tiến trình giải quyết dioxin. Điều này diễn ra trong quan hệ giữa hai nước ra sao?

Tôi nghĩ đây là vấn đề rất khó khăn với Mỹ. Tôi nhớ khi ở Mỹ, những năm 1990 mà nói đến vấn đề này, họ không nghe, coi như không biết, hoặc trốn tránh. Chúng ta đấu tranh mãi Mỹ mới bắt đầu nghe và dần đi đến cung cấp tài chính cho VN. Đây là vấn đề khó ở phía Mỹ, nhưng là vấn đề chính đáng ở phía VN. 

Chúng ta có hàng vạn người chịu hậu quả của chất độc đó. Đến giờ, Mỹ đã cung cấp tài chính để giúp đỡ đã là một vấn đề khá lớn trong nội bộ của họ. Đây cũng là điểm họ đánh giá rất tích cực.

Bất ngờ 16 nghìn du học sinh VN

Là Đại sứ đầu tiên tại Mỹ, sau 20 năm, ông đánh giá thế nào về quan hệ hai nước?

Trong 20 năm qua, tôi là người trong cuộc mà cũng có những điều tôi không ngờ. Ví dụ việc Mỹ gỡ bỏ một phần cấm bán vũ khí cho VN.

Kim ngạch thương mại hai nước hiện nay là 30 tỷ USD, hồi tôi ở đó thời gian đầu chỉ khoảng 1 tỷ thôi. Hay việc có đến 15-16 nghìn học sinh VN đang học tại Mỹ. Nhưng quan trọng hai nước đã thiết lập quan hệ đối tác toàn diện.

Có những điểm nào hai bên đã đặt ra, mong đợi, mà đến giờ vẫn chưa đạt được?

Có nhiều vấn đề nhưng tôi có thể nhắc đến hai việc. Thứ nhất là hội chứng chiến tranh VN. Phía Mỹ hàng năm vẫn đưa ra nghị quyết về dân chủ nhân quyền VN, đòi trừng phạt VN, đưa quan hệ với VN tụt xuống chứ không nâng lên tiếp. 

Ở VN cũng có hội chứng Mỹ, vẫn còn những người nghĩ rằng quan hệ với Mỹ chưa chắc đã tốt. Đây là những hội chứng mà tôi cho rằng cần vượt qua để hai nước tiến lại gần nhau hơn nữa, có lợi cho nhân dân cả hai nước.

Theo ông đâu là bài học rút ra sau 20 năm? Còn vấn đề gì trong quan hệ kinh tế giữa hai nước?

Có 3 bài học. Thứ nhất, hai nước đều có những lợi ích chiến lược của nhau. Có những lúc khác nhau về lợi ích chiến lược nên đấu tranh kịch liệt, nhưng đến giờ các lợi ích chiến lược đã thống nhất nên xích lại gần nhau.

Thứ hai là vượt qua hội chứng chiến tranh VN, thứ ba là vượt qua hội chứng Mỹ. Nếu ba việc này chúng ta làm tốt, quan hệ hai nước sẽ còn tiến xa hơn nữa.

Như tôi vừa nói, 30 tỷ USD kim ngạch thương mại song phương là một con số đáng mừng. Nhưng cũng có những điểm Mỹ cần làm tốt hơn, như cá basa, tôm. 

Phía Mỹ cứ hay nêu ra để đánh thuế nhưng không thấy rằng đó là lợi thế của người nông dân VN chứ không phải Chính phủ VN hỗ trợ doanh nghiệp. 

Như thế là người Mỹ chưa thông cảm với người VN, từ đó làm quan hệ hai nước chưa tốt lắm. Trong quan hệ kinh tế, tôi cho rằng những việc nhỏ nhỏ như thế phía Mỹ cũng nên nghĩ cho kỹ trước khi đưa ra các lệnh áp giá và trừng phạt.

Chung Hoàng (ghi)

tin nổi bật

Điều tra thủ phạm đốn hạ gần 400 cây thông trong rừng phòng hộ ở Đà Lạt

Công an vào cuộc điều tra gần 400 cây thông ba lá cao 5-10 m bị đốn hạ, nằm la liệt trong rừng phòng hộ ở TP Đà Lạt (Lâm Đồng).

Vụ luật sư ‘tố’ điều tra viên hành hung, công an nói… trượt ngã

Luật sư tố cáo điều tra viên của phòng Cảnh sát hình sự - Công an TP.HCM hành hung mình. Ngay sau đó Công an TP.HCM đã có thông tin chính thức về vụ việc.

Tìm thấy thi thể bé 6 tuổi bị cha ôm nhảy cầu Cửa Đại tự vẫn

Bé L. được phát hiện cách vị trí gặp nạn khoảng 400m, gần Đồn Biên phòng Cửa Đại.

Chuyển đổi số nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước

Bộ Nội vụ ngày 18/5 tổ chức tập huấn, toạ đàm “Vai trò của chuyển đổi số đối với việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước của Bộ Nội vụ.

Bộ Công an ban hành Đề thi tham khảo bài thi đánh giá tuyển sinh năm 2022

Ngày 18/5/2022, Bộ Công an đã Ban hành Đề thi tham khảo bài thi đánh giá sử dụng trong tuyển sinh Đại học Công an nhân dân năm 2022.

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đón, hội đàm với Chủ tịch Quốc hội Singapore

Chiều 18/5, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chủ trì lễ đón và có buổi hội đàm với Chủ tịch Quốc hội Singapore Tan Chuan-Jin nhân chuyến thăm chính thức Việt Nam.

Từ 1/7 tăng lương tối thiểu vùng, người lao động bớt chút khó khăn

Việc tăng lương tối thiểu vùng có thể được thực hiện từ 1/7 tới. Việc tăng lương sẽ giúp người lao động bớt chút khó khăn.

Hà Nội cấm mang chó mèo, loa công suất lớn vào phố đi bộ hồ Gươm

Hà Nội yêu cầu người đến phố đi bộ hồ Gươm không mang vật nuôi; không sử dụng các thiết bị, dụng cụ như loa, đài, kèn, trống để phát tán âm thanh công suất lớn ra môi trường.

Giám đốc CDC Bến Tre nộp khắc phục hậu quả 3,4 tỷ đồng

Giám đốc CDC Bến Tre đã khắc phục hậu quả, nộp hơn 3,4 tỷ đồng vào tài khoản tạm giữ chờ xử lý của Thanh tra tỉnh.

Chủ tịch Bình Dương yêu cầu kiểm tra vụ dân bỗng dưng mất lối đi

Sau phản ánh của VietNamNet về việc người dân bỗng dưng mất lối đi, Chủ tịch UBND tỉnh Bình Dương đã có văn bản chỉ đạo kiểm tra, xử lý.

Hiện trường phòng trọ 3 người trong 1 gia đình tử vong do ngạt khí

Căn phòng 4 người gặp nạn là phòng kín. Trước căn phòng là nơi mà gia đình này nướng, kho cá để bán ở chợ vào ban ngày.

Đề nghị Ban Bí thư kỷ luật Phó Chủ tịch HĐND Đà Nẵng Lê Minh Trung

Ông Lê Minh Trung được xác định đã thiếu tu dưỡng, rèn luyện, giữ gìn phẩm chất đạo đức, lối sống; vi phạm quy định về những điều đảng viên không được làm, trách nhiệm nêu gương; vi phạm Luật Hôn nhân và Gia đình, gây dư luận xấu trong xã hội.

Thông cáo báo chí Kỳ họp thứ 15 của Ủy ban Kiểm tra Trung ương

Trong hai ngày 16 và 17-5, tại Hà Nội, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã họp Kỳ thứ 15.

Khai trừ Đảng Tổng Giám đốc Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM Lê Hải Trà

Ủy ban Kiểm tra Trung ương quyết định khai trừ ra khỏi Đảng ông Lê Hải Trà, Bí thư Đảng ủy, Tổng Giám đốc Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM.

Đề nghị Bộ Chính trị xem xét kỷ luật ông Chu Ngọc Anh và ông Nguyễn Thanh Long

Trong hai ngày 16 và 17/5, tại Hà Nội, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã họp Kỳ thứ 15. Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Cẩm Tú chủ trì kỳ họp.