Trong số những người quan tâm nhất đến sao chổi liên sao 3I/ATLAS có nhà vật lý thiên văn nổi tiếng của Đại học Harvard, Avi Loeb, người từ lâu đã gây tranh cãi với những giả thuyết táo bạo về nguồn gốc của các vật thể đến từ không gian liên sao.
Trong một bài viết gần đây, Loeb cho biết 3I/ATLAS đã giải phóng một lượng khí methane bất thường trong quá trình di chuyển qua khu vực thiên hà của chúng ta.
Theo ông, hiện tượng này có thể là dấu hiệu cho thấy vật thể liên sao đang mang theo những thành phần liên quan đến sự sống và thậm chí có thể góp phần gieo mầm sự sống khắp vũ trụ.
Nhà khoa học Harvard đặt câu hỏi: “Liệu lượng metan (methane) thoát ra từ 3I/ATLAS khi tiến gần Mặt Trời có phải được tạo ra bởi các dạng sống hay không?”
Metan – dấu hiệu sinh học quan trọng trong cuộc tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất
Theo Loeb, lượng metan nói trên được phát hiện nhờ các quan sát của kính thiên văn James Webb vào tháng 12 vừa qua.
Điều khiến ông đặc biệt chú ý là hiện tượng này chỉ xuất hiện khi 3I/ATLAS bay ngang qua Mặt Trời. Khi tiếp cận ngôi sao trung tâm của Hệ Mặt Trời, nhiệt độ tăng cao khiến các lớp băng trên bề mặt vật thể thăng hoa, giải phóng một lượng lớn khí và bụi vào không gian.
Trong khoa học hành tinh hiện đại, metan được xem là một trong những “dấu hiệu sinh học” (biosignature) quan trọng nhất.
Nhiều nghiên cứu gần đây cho rằng sự hiện diện của metan trong môi trường thích hợp có thể là một trong những tín hiệu đầu tiên giúp con người phát hiện sự sống bên ngoài Trái Đất.
Chính vì vậy, việc một vật thể liên sao giải phóng lượng metan đáng kể đã mở ra nhiều câu hỏi hấp dẫn. Dù metan cũng có thể được tạo ra bởi các quá trình địa chất hoặc hóa học tự nhiên, Loeb cho rằng khả năng liên quan đến hoạt động sinh học không nên bị loại trừ quá sớm.
3I/ATLAS có thể đang phát tán “hạt giống sự sống” trong không gian?
Một trong những giả thuyết gây tranh luận nhất mà Loeb đưa ra liên quan đến khái niệm “thuyết phát tán sự sống”.
Theo lý thuyết này, các thành phần cơ bản của sự sống hoặc thậm chí các vi sinh vật có thể được vận chuyển giữa các hệ sao thông qua thiên thạch, sao chổi hoặc những khối băng liên sao.
Thay vì sự sống chỉ xuất hiện độc lập trên từng hành tinh, vũ trụ có thể hoạt động như một mạng lưới trao đổi vật liệu sinh học trên quy mô khổng lồ.
Loeb cho rằng các vật chất bị thổi bay khỏi 3I/ATLAS bởi luồng vật chất hướng về phía Mặt Trời có thể đã mang theo những dạng sống ngoài Hệ Mặt Trời dưới dạng bụi hoặc các mảnh băng nhỏ. Những vật chất này sau đó có khả năng tiếp cận các hành tinh có điều kiện thích hợp trong Hệ Mặt Trời.
Ông ví quá trình này giống như hình ảnh một bông bồ công anh phát tán hạt giống theo gió. Trong trường hợp của 3I/ATLAS, những “hạt giống” đó có thể là các vi sinh vật đang ở trạng thái ngủ đông.
Theo giả thuyết của Loeb, các sinh vật cực nhỏ này có thể đã tồn tại trong khối băng liên sao suốt hàng triệu năm, tương tự cách nhiều vi khuẩn trên Trái Đất có thể sống sót trong lớp băng vĩnh cửu hàng nghìn năm trước khi được đánh thức bởi nhiệt độ phù hợp.
Khi 3I/ATLAS tiến gần Mặt Trời, nhiệt lượng đã làm tan lớp băng bảo vệ, giải phóng những “hành khách” tí hon này vào không gian liên hành tinh.
Loeb thậm chí còn đi xa hơn khi cho rằng quá trình này có thể không hoàn toàn ngẫu nhiên.
Ông đưa ra khả năng tồn tại cái gọi là “phát tán sự sống có chủ đích”. Theo kịch bản này, một nền văn minh ngoài hành tinh tiên tiến có thể đã cố ý gửi những vật thể giống như 3I/ATLAS đi khắp thiên hà nhằm gieo mầm sự sống lên các thế giới có khả năng sinh sống.
Nhà khoa học Harvard mô tả giả thuyết này bằng hình ảnh một “người làm vườn liên sao”, người đã đưa 3I/ATLAS vào một sứ mệnh hướng đến các hành tinh phù hợp trong Hệ Mặt Trời.
Ông cho rằng ý tưởng này có thể giải thích một số đặc điểm bất thường khác mà ông từng nhắc đến trước đây, bao gồm sự sắp xếp đặc biệt giữa quỹ đạo của 3I/ATLAS và vị trí của những hành tinh nằm trong vùng có khả năng hỗ trợ sự sống.
Tuy nhiên, ngay cả Loeb cũng thừa nhận rằng hiện chưa có bằng chứng trực tiếp nào chứng minh giả thuyết trên. Việc các “hạt giống sự sống” ngoài Hệ Mặt Trời có thực sự tìm được môi trường thích hợp để phát triển hay không vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ.
Tương lai của cuộc săn tìm người ngoài hành tinh
Dù nhiều đồng nghiệp trong giới thiên văn học vẫn tỏ ra hoài nghi trước các giả thuyết của Loeb, ông tin rằng những quan sát trong tương lai sẽ giúp kiểm chứng các ý tưởng này.
Nếu các vật thể liên sao khác được phát hiện với đặc điểm tương tự 3I/ATLAS, đặc biệt là về cấu trúc, hướng di chuyển và thành phần hóa học, xác suất đúng của giả thuyết sẽ tăng lên đáng kể.
Loeb cũng cho rằng các cơ quan vũ trụ trong tương lai nên phát triển những sứ mệnh đánh chặn các vật thể liên sao.
Các tàu thăm dò có thể tiếp cận, lấy mẫu và phân tích trực tiếp thành phần của những khối băng lang thang này, từ đó xác định liệu chúng có mang theo các hợp chất hữu cơ phức tạp hoặc dấu vết sinh học hay không.
Nếu điều đó xảy ra, nhân loại có thể tiến gần hơn tới một trong những câu hỏi lớn nhất của khoa học: sự sống trên Trái Đất xuất hiện như thế nào.
“Trong trường hợp các vật thể này thực sự chứa sự sống, câu hỏi quan trọng nhất sẽ là liệu sự sống ngoài Hệ Mặt Trời có giống với sự sống mà chúng ta biết hay không”, Loeb nhận định.
Và nếu câu trả lời là có, một khả năng đầy bất ngờ sẽ xuất hiện: sự sống trên Trái Đất có thể không bắt nguồn hoàn toàn từ chính hành tinh của chúng ta, mà đã được gieo xuống từ một “người làm vườn liên sao” nào đó trong quá khứ xa xôi của vũ trụ.
(Theo NY Post, LiveScience)
.svg){kind=icon}
