Ai là người từng 7 lần thi trượt trước khi đỗ tiến sĩ?

Theo thông tin trên Tạp chí Người Hà Nội online, thi hào Nguyễn Khuyến, tên hồi nhỏ là Thắng, sinh ngày 15/2/1835, mất ngày 5/2/1909. Quê mẹ của ông ở Ý Yên, Nam Ðịnh cũ, còn quê cha là làng Và (Vị Hạ), Yên Ðổ, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam trước đây.

Ông có nhiều năm long đong về thi cử: Trượt liền bốn khoa thi Hương 1852, 1855, 1858, 1861 và ba khoa thi Hội 1865, 1868, 1869 (ân khoa).

Sau gần 20 năm theo đuổi khoa cử, ông đỗ đầu kỳ thi Hương (Giải nguyên) năm 1864, thi Hội (Hội nguyên) và thi Đình (Đình nguyên) năm 1871.

Theo hệ thống học vị dưới triều Nguyễn, thi Đình đỗ thì được gọi chung là Tiến sĩ; đỗ thủ khoa kỳ thi này được gọi là Đình nguyên.

Theo ghi chép trong Kể chuyện danh nhân Việt Nam, chuyện đổi tên từ Nguyễn Thắng thành Nguyễn Khuyến bắt đầu từ việc thi trượt.

Sau khi thi Hội không đỗ, Nguyễn Thắng buồn phiền nghĩ lại cảnh đời mình, phần do cảnh nhà túng bấn, phải chạy vạy lo toan cuộc sống nên không đủ thời gian học, phần do sau những lúc vật lộn kiếm ăn, chân tay mệt mỏi, đầu óc rã rời, sự nỗ lực còn chưa cao.

Nguyễn Thắng viết đi viết lại tên mình ra giấy và bỗng thấy sự trùng lặp giữa ý nghĩ vừa rồi với việc chiết tự tên mình. Ông nhận thấy chữ Thắng có chữ "lực" nhưng là chữ "lực" nhỏ, gọi là "tiểu lực". Mà tiểu lực, nỗ lực chưa cao thì đỗ làm sao được. Phải nỗ lực hơn nữa, phải "đại lực".

Nghĩ vậy, Nguyễn Thắng nghĩ lại xem chữ nào có chữ "lực" lớn. Ông thấy ngay chữ "Khuyến" và nghĩ sẽ đổi tên thành Nguyễn Khuyến, quyết chí nỗ lực học tập sao cho thành đạt mới thôi.

Sau khi đạt được đỉnh cao khoa bảng và bước vào con đường làm quan, ông Nguyễn Khuyến sống trong giai đoạn lịch sử đầy biến động khi thực dân Pháp từng bước xâm lược và triều đình nhà Nguyễn dần đánh mất chủ quyền. 

Nhận rõ sự bất lực của triều đình cũng như những mâu thuẫn trong lòng người trí thức yêu nước, ông chủ động xin từ quan, lui về quê.

Trong bài thơ Di chúc, điều đầu tiên ông muốn con cháu ghi lại trên bia mộ là: "Rằng quan nhà Nguyễn cáo về đã lâu".

Quyết định từ bỏ quyền lực và danh vọng được nhiều nhà nghiên cứu đánh giá là biểu hiện của khí tiết và nhân cách của một trí thức chân chính.

Trong những năm ở ẩn, ông tiếp tục lên tiếng chống thực dân bằng thơ ca đậm tinh thần yêu nước và sự tỉnh táo thời cuộc.

Ba bài thơ nổi tiếng của Nguyễn Khuyến gồm: Thu điếu (Câu cá mùa thu); Thu vịnh (Vịnh mùa thu) và Thu ẩm (Uống rượu mùa thu).

Đây được xem là những tác phẩm tiêu biểu nhất viết về mùa thu của văn học Việt Nam, khắc họa vẻ đẹp thanh bình của làng quê Bắc Bộ bằng ngôn ngữ giản dị nhưng tinh tế. Nhà thơ Xuân Diệu từng gọi Nguyễn Khuyến là "nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam".

Thi hào Nguyễn Khuyến sáng tác bằng cả chữ Hán và chữ Nôm, để lại khoảng 800 tác phẩm, gồm thơ, câu đối, hát nói...

Ông đặc biệt thành công trong việc đưa ngôn ngữ dân dã, lời ăn tiếng nói hằng ngày vào thơ Đường luật vốn mang tính bác học, tạo nên phong vị rất riêng.

Sau khi cáo quan về quê, thơ Nguyễn Khuyến càng đậm chất trữ tình, phản ánh cuộc sống nông thôn, tình làng nghĩa xóm, đồng thời bộc lộ nỗi đau trước cảnh nước mất, dân khổ. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng chính 25 năm cuối đời ở quê đã tạo nên những tác phẩm sâu sắc và thâm trầm nhất của ông.