Việc giảm nghèo thôngtin pháp luật, quy định về khai thác thủy sản đến từng chủ tàu, ngư dân đang được An Giang xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giảm nguy cơ vi phạm IUU, góp phần cùng cả nước thực hiện hiệu quả các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC), hướng tới sớm gỡ “thẻ vàng” đối với thủy sản Việt Nam.

Quản lý đội tàu gắn với nâng cao nhận thức
Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Lê Văn Phước, quản lý đội tàu cá là khâu then chốt trong chuỗi giải pháp chống khai thác IUU. Cùng với kiểm soát phương tiện, địa phương chú trọng đưa quy định pháp luật, hướng dẫn thủ tục đến từng chủ tàu, giúp ngư dân chủ động hoàn thiện hồ sơ, hạn chế vi phạm do thiếu thông tin.

Thay vì chỉ thống kê số lượng tàu, An Giang chuyển sang quản lý theo từng nhóm đối tượng, từng phương tiện và từng chủ tàu. Với tàu hết hạn giấy phép, đăng kiểm nhưng vẫn đủ điều kiện hoạt động, cơ quan chuyên môn hướng dẫn chủ tàu hoàn thiện thủ tục. Những tàu thuộc diện phải xóa đăng ký được thông báo theo quy định; danh sách tàu đang hoàn thiện hồ sơ được cập nhật hằng tuần để chính quyền cơ sở theo dõi.

505109953 3339163396248506 6672925390389486288 n 708.jpg
An Giang đã xây dựng 23 khu neo đậu tập trung dành cho tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, với tổng kinh phí 6,9 tỷ đồng. 

Toàn tỉnh hiện có 10.912 tàu cá đăng ký. Trong đó, 902 tàu hết hạn đăng kiểm, giấy phép khai thác hoặc giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm; 988 tàu thuộc diện “3 không”. Qua rà soát, An Giang còn 327 tàu không đủ điều kiện hoạt động khai thác thủy sản thuộc 26 xã, phường, đặc khu.

Đối với tàu “3 không”, địa phương phân loại theo chiều dài để quản lý. Tàu dưới 12m, chủ yếu hoạt động ven bờ, được giao địa phương trực tiếp quản lý; tàu từ 12m trở lên được kiểm soát chặt hơn do nguy cơ vi phạm IUU cao.

Một điểm đáng chú ý là An Giang đã xây dựng 23 khu neo đậu tập trung dành cho tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, với tổng kinh phí 6,9 tỷ đồng. Chính quyền cơ sở phân công cán bộ phụ trách từng tàu, định kỳ kiểm tra hiện trạng, cập nhật biến động và chịu trách nhiệm nếu để tàu không đủ điều kiện quay lại khai thác.

Đến tháng 7/2026, có 256 tàu cá từ 12m trở lên được đưa vào quản lý tại các khu neo đậu tập trung, gồm 15 tàu không đủ điều kiện hoạt động và 241 tàu chưa đăng ký.

Với tàu chưa lắp thiết bị giám sát hành trình (VMS) nhưng không còn khai thác, địa phương lập danh sách, chụp ảnh, xác định tọa độ nơi neo đậu và cập nhật lên Google Maps để thường xuyên theo dõi. Công nghệ số giúp lực lượng chức năng đối chiếu với thực tế, kịp thời phát hiện trường hợp tàu được đưa vào hoạt động trái quy định.

Cùng với đó, Bộ đội Biên phòng tỉnh tăng cường kiểm soát tại cửa biển, cửa sông, bến bãi và kiên quyết không cho xuất bến đối với tàu không đủ điều kiện. Từ đầu năm 2026 đến nay, 15 tàu cá đã bị từ chối xuất bến do không đáp ứng quy định.

Đưa thông tin đến ngư dân để giảm vi phạm
Dù nhiều giải pháp đang được triển khai, An Giang vẫn đối mặt với nguy cơ vi phạm IUU. Ngày 7/7, tàu KG-93682-TS bị phát hiện hoạt động trái phép gần khu vực giáp ranh Malaysia - Indonesia.

Ngày 27/7, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4 phát hiện tàu cá vẽ số hiệu KG 94862-TS tại vùng biển cách Đông Nam cửa Bồ Đề, tỉnh Cà Mau khoảng 25 hải lý. Trên tàu có 4 thuyền viên, do ông Huỳnh Văn Thương, sinh năm 1977, trú tại xã Tây Yên, tỉnh An Giang, làm thuyền trưởng.

Tàu vận chuyển khoảng 50 tấn thủy sản nhưng không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp pháp, không có nhật ký chuyển tải. Qua kiểm tra, thuyền trưởng khai nhận tàu thực tế mang số hiệu KG 95407-TS, sử dụng số hiệu giả và VMS của tàu KG 94862-TS để vận chuyển thủy sản trái phép. Những vụ việc trên cho thấy, bên cạnh kiểm tra, xử lý, việc cung cấp thông tin đầy đủ, dễ tiếp cận cho ngư dân có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Theo Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng, sau đợt thanh tra mới đây, EC ghi nhận những nỗ lực của Việt Nam trong chống khai thác IUU, đồng thời tiếp tục đưa ra 38 khuyến nghị thuộc 5 nhóm vấn đề. Trong đó, trọng tâm là nâng cao hiệu quả quản lý đội tàu, theo dõi, giám sát và thực thi pháp luật.

Giai đoạn từ cuối tháng 7 đến cuối tháng 8/2026 được xác định là thời điểm cao điểm để các địa phương hoàn thành nhiệm vụ khắc phục trước khi Việt Nam báo cáo kết quả với EC. Với An Giang, thực hiện các khuyến nghị của EC không chỉ là tăng cường kiểm tra, xử lý mà còn phải giải quyết một nguyên nhân quan trọng dẫn đến vi phạm: thiếu thông tin.

Đánh bắt trái phép, đưa người vượt biên trái phép, xâm phạm vùng biển các nước láng giềng đang là những vấn đề nổi cộm. Trong bối cảnh đó, ngư dân cần được tiếp cận đầy đủ, kịp thời với các quy định về đăng kiểm, cấp phép, lắp đặt VMS, nhật ký khai thác điện tử, truy xuất nguồn gốc và những yêu cầu của thị trường quốc tế.

Khi thông tin pháp luật không còn là “khoảng trống”, ngư dân có thêm khả năng tự bảo vệ mình, chủ động hoàn thiện thủ tục và giảm nguy cơ vi phạm do thiếu hiểu biết. Đây cũng chính là cách “giảm nghèo thông tin” để nâng cao ý thức chấp hành pháp luật từ cơ sở.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Phước cho biết An Giang đang huy động cả hệ thống chính trị từ tỉnh đến cơ sở để khắc phục các tồn tại theo khuyến nghị của EC. Tỉnh sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý đội tàu theo hướng số hóa; đẩy mạnh ứng dụng hệ thống VMS, hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử eCDT và nhật ký khai thác điện tử; kiểm soát chặt tàu cá không đủ điều kiện và nâng cao năng lực cho lực lượng thực thi pháp luật ở cơ sở.

Trong hành trình chống IUU, “giảm nghèo thông tin” tại An Giang không chỉ giúp ngư dân biết mình phải làm gì, mà còn giúp họ hiểu vì sao phải tuân thủ. Khi mỗi chủ tàu, mỗi thuyền trưởng nắm rõ quy định và chủ động thực hiện, hiệu quả chống khai thác bất hợp pháp sẽ được nâng lên, góp phần cùng cả nước hướng tới mục tiêu sớm gỡ “thẻ vàng” IUU.