Bản dịch tiếng Anh của Truyện Kiều khiến giới trẻ thích thú

Vài ngày gần đây, bản dịch tiếng Anh Truyện Kiều của Huỳnh Minh Quân (hay còn được biết đến với tên Mica Huỳnh) xuất hiện trở lại và được chia sẻ khá nhiều trên mạng xã hội.

Nhiều người cho rằng điều khiến phần dịch thơ này “gây sốt” với các bạn trẻ là được chuyển ngữ sang tiếng Anh một cách giản dị, và đặc biệt vẫn giữ thể thơ truyền thống của Việt Nam là lục bát. 

Một số nhà khoa học cũng bày tỏ sự thích thú với bản dịch thú vị này. Tuy nhiên, cũng có nhiều đánh giá khác nhau về phần dịch.

Cô Lưu Nguyệt Ánh, giáo viên tiếng Anh Trường ĐH Mở Hà Nội nhận xét: “Mặc dù, có thể do đã quá quen thuộc với Truyện Kiều, nên tôi thấy bản chuyển ngữ tiếng Anh này chưa được nhuần nhuyễn lắm, đôi chỗ còn trúc trắc, nhưng về tổng thể bạn Quân làm được như vậy là tốt.

Việc chuyển ngữ Truyện Kiều là rất khó, bản dịch này thể hiện vốn từ vựng khá phong phú của người dịch. Bản này để người nước ngoài đọc, để họ có khái niệm ban đầu về Truyện Kiều cũng như một thể thơ của Việt Nam là ổn”.

Trong khi đó, chị Kim Ngân, cựu giảng viên tiếng Anh, hiện đang sống và làm việc tại Úc, lại có cách nhìn nhận khác.

Chị Ngân không đánh giá cao phần dịch này. Theo chị Ngân, nhìn vào phần dịch thì thấy người dịch có nắm được ý chính, như là nhà Kiều có 3 anh em, không giàu lắm… Nhưng tất cả những cái làm Truyện Kiều hay và đẹp thì mất đi.

“Đây là thứ tiếng Anh đơn giản, không có hình ảnh. Phần dịch này có điểm cộng là gieo được vần lục bát bằng Tiếng Anh - tất nhiên đây có là điểm cộng hay không thì cũng còn tùy quan điểm của người đọc. Nhưng phần dịch này cũng chỉ để đọc chơi chứ không phải là một bản dịch cần nghiêm túc chú ý” – chị Ngân nhìn nhận.  

Được biết, người dịch là Huỳnh Minh Quân - cựu học sinh chuyên Lý, Trường Phổ thông Năng khiếu (ĐH Quốc gia TP.HCM). Quân từng du học ngành Điện - Điện tử tại ĐH Công nghệ Nanyang (NTU) và hiện đang làm việc ở Singapore.

Phần dịch Truyện Kiều đầu tiên của Quân xuất hiện từ đầu năm 2020. Khi đó, anh Quân cho biết trong vòng 3h anh đã ngẫu hứng dịch đoạn thơ đầu tiên trong Truyện Kiều, đoạn từ “Trăm năm trong cõi người ta… tới Kiều càng sắc sảo mặn mà/ So bề tài sắc lại là phần hơn” từ Tiếng Việt sang Tiếng Anh.

Những bản dịch tiếng Anh của Truyện Kiều

Truyện Kiều là tác phẩm lớn của văn học cổ điển Việt Nam, vậy thì việc giới thiệu Truyện Kiều sang các ngôn ngữ khác, đặc biệt là tiếng Anh từ trước tới nay như thế nào?

Đã có một số bài viết bàn về vấn đề này, ví dụ như bài viết của GS. Nguyễn Văn Hoàn “Những bản dịch Truyện Kiều sang tiếng Anh”, và đặc biệt là bài viết của dịch giả Thúy Toàn “Dịch Văn học Việt Nam: Những người dịch Truyện Kiều (Nguyễn Du) và những người dịch Nhật ký trong tù (Hồ Chí Minh)”...

Còn theo Tạp chí Nghiên cứu văn học (số tháng 1/2016) có tất cả 12 bản dịch Kiều sang tiếng Anh của 12 dịch giả, trong đó có 5 bản dịch của người nước ngoài, 7 bản dịch của người Việt. Có một số bản dịch được đánh giá tốt là bản dịch của Lê Xuân Thủy, Huỳnh Sanh Thông, Michael Counsell, Zhukov và Timothy Allen. 

Cụ thể 12 bản dịch này là:

1/ Bản dịch của Lê Xuân Thủy, dịch đầu tiên năm 1963, đến năm 2010, được chính ông hiệu đính lại, in tại Mỹ, lấy tựa là “The Soul of Poetry inside Kim Van Kieu”. Rất ít tư liệu về giáo sư Lê Xuân Thủy, chỉ biết ông làm việc tại Bộ giáo dục miền Nam Việt Nam trước 1975.

2/ Bản dịch của Huỳnh Sanh Thông, nhà xuất bản Random House in lần đầu tiên năm 1973, với tên “The Tale of Kieu”. 10 năm sau, ông hiệu đính, in lại, từ đó về sau, các bản tái bản đều có tên “The Tale of Kiều”, chỉ 1 thay đổi nhỏ tên Kiều, nhưng như chính dịch giả nói, là 1 bước tiến trong việc nghiên cứu của người Mỹ về Việt Nam học.

3/ Bản dịch của Michael Counsell, lần đầu tiên xuất bản năm 1994, tái bản 2011 bởi NXB Thế Giới (Hà Nội, Việt Nam). Bản dịch của Michael Counsell có tên: “Kieu, The Tale of a Beautiful and Talented Girl”(Kiều, Câu chuyện về một người con gái xinh đẹp và tài năng).

4/ Bản dịch của Vladislav V. Zhukov, xuất bản lần đầu tiên năm 2004 với tên gọi “The Kim Van Kieu of Nguyen Du”. Zhukov là một nhà dân tộc học người Úc sinh năm 1941, đã từng ở Việt Nam hai năm rưỡi. Cũng được gợi cảm hứng từ hai bản dịch của Lê Xuân Thủy và Huỳnh Sanh Thông, Zhukov đã dịch Truyện Kiều và xuất bản năm 2004. Bản dịch của ông được đánh giá rất cao.

5/ Bản dịch của nhóm Mary Cowan, Carolyn Swetland, Đặng Thế Bính, Paddy Farrington, Elizabeth Hodgkin và Hữu Ngọc, NXB Ngoại văn, Hà Nội, dày 1043 trang với tên “The Tale of Kiều (Truyện Kiều)”[8].

6/ Bản dịch của Bạch Vân Bùi Trọng Hợp, dịch giả tự xuất bản tại San Diego, Hoa Kỳ với tên gọi “The Story of Kim-Van-Kieu”. Bùi Trọng Hợp là một nhà thơ, dịch giả tại Hoa Kỳ, hay dịch thơ tiếng Pháp, tiếng Anh sang tiếng Việt và ngược lại, sang Mỹ từ năm 1975, từng là giáo sư ĐH Waco, Texas.

7/ Bản dịch của Phan Huy Mạc Phi Hoàng, đăng trên web riêng của dịch giả với tên gọi “The Tale of Kiều”.

8/ Một bản dịch chúng tôi nghĩ là tóm tắt vì chỉ có 148 trang, có tên “Kieu: An English Version Adapted from Nguyen Khac Vien’s French Translation” do Arno Abbey dịch và tự xuất bản năm 2008. Arno Abbey là 1 dịch giả không nổi tiếng mấy, chỉ xuất bản 2 cuốn, 1 là dịch Kiều từ bản tiếng Pháp của Nguyễn Khắc Viện, 1 là 1 cuốn sách về văn phạm tiếng Anh (“ABC to Abacus, an Introduction to Graphemics”).

9/ Bản dịch của Ngô Đình Chương, có tên “My version of Kieu”, dịch giả tự xuất bản tại San Jose, Hoa Kỳ năm 1993, 165 trang.

10/ Bản dịch của Timothy Allen có tên “Kieu, The New Lament for a Broken Heart” (Tiếng kêu mới của một trái tim tan vỡ). Năm 2008, ông đạt giải thưởng Stephen Spender khi dịch Truyện Kiều dưới tên gọi: “Kiều: A New Lament for a Broken Heart” (dịch thoát nghĩa của tựa “Đoạn trường tân thanh” của Nguyễn Du), sau đó tiếp tục nhận được học bổng Hawthornden giúp ông trở thành một nhà thơ.

Timothy Allen đánh giá Truyện Kiều rất cao: “Mọi người Việt Nam đều biết bài thơ. Bạn có thể tìm thấy nông dân ở các ruộng lúa cũng có thể đọc thuộc lòng toàn bộ Kiều bằng cả trái tim. Đó là một câu chuyện tình yêu và một bộ phim kinh dị, đầy ma, nhà thổ, đàn ông và phong cách Robin Hood ngoài vòng pháp luật. Kiều, người phụ nữ xinh đẹp đã đi qua một loạt các tai ương và biến chúng thành thứ âm nhạc đẹp đẽ, đã trở thành một biểu tượng cho chính Việt Nam. Nhiều quốc gia hùng mạnh đã cố xâm lược Việt Nam, nhưng bản thân người dân đã tự sống sót, dù bị đánh đập nhưng không bị trói buộc, và với những bài hát của Kiều trên môi và trong trái tim của họ."

11/ Bản dịch của Thùy Dương, với tên gọi “Kim Vân Kiều”.

12/ Bản dịch của Thái Hùng Tâm, với tên gọi “The Story of Kieu, The New Cry of Painfulness” xuất bản năm 1996, song ngữ. Do Nhà xuất bản Viet Moon ấn hành.

Gần đây nhất, năm 2020, dịch giả Dương Tường công bố bản dịch Truyện Kiều sang tiếng Anh. Ông lấy tên dịch phẩm là "Kiều in Duong Tuong’s version".

Phương Chi

4 cô gái của loạt blog văn học đình đám 'hút hồn' Gen Z

4 cô gái của loạt blog văn học đình đám 'hút hồn' Gen Z

Cùng là những người có niềm yêu thích đặc biệt với văn chương, các bạn trẻ này đã lập nên những cộng đồng học văn với mục tiêu có thể chia sẻ kiến thức bổ ích và lan tỏa niềm đam mê văn học tới nhiều bạn học sinh.

tin nổi bật

Lịch nghỉ hè mới nhất của 61/63 tỉnh, thành

Theo khung kế hoạch thời gian năm học 2021-2022 do Bộ GD-ĐT ban hành đối với giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên, thời gian hoàn thành kế hoạch giáo dục học kỳ II là trước ngày 25/5 và kết thúc năm học trước ngày 31/5.

'Bất thường' thi học sinh giỏi quốc gia tại TP.HCM

Có 5 phòng thi môn Tiếng Anh và Tin học trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia tại hội đồng TP.HCM nhưng chỉ có 2 túi đề thi. Vì thế, có việc mở đề thi tại phòng hội đồng trước hiệu lệnh 25 phút.

Kiểm điểm Sở GD-ĐT TP.HCM về sai phạm thi học sinh giỏi quốc gia

UBND TP.HCM yêu cầu kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của Sở GD-ĐT TP.HCM liên quan đến Kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp quốc gia THPT năm học 2021-2022.

Dân tố phó chủ tịch xã cho con học trái tuyến để hưởng trợ cấp

Ngày 23/5, bà Từ Thị Hà, Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú (PTDTBT) Tiểu học Trường Sơn, huyện Quảng Ninh, Quảng Bình xác nhận việc con của Phó Chủ tịch UBND xã Trường Sơn đang học tại trường và được hưởng trợ cấp bán trú.

Hà Nội chi hơn 61 tỷ đồng cho công chức học thạc sĩ, tiến sĩ

Theo Đề án về nâng cao chất lượng nhân lực mới ban hành, Hà Nội dự kiến chi hơn 61 tỷ đồng để cử cán bộ, công chức, viên chức đi học tiến sĩ, thạc sĩ trong và ngoài nước.

KDI hợp tác Đại học Vinh phát triển phương pháp giáo dục STEM

Ngày 18/5 Công ty Cổ phần Giáo dục KDI và Trường Đại học Vinh ký kết thỏa thuận hợp tác nhằm phát triển các ngành đào tạo giáo viên tích hợp giáo dục STEM, đưa giáo dục STEM vào Trường THPT Chuyên, Trường Thực hành Sư phạm (Trường Đại học Vinh).

Vinschool - ‘bệ phóng’ giúp học sinh vươn ra thế giới

Ngoại ngữ tốt, khả năng tự học tốt, có tư duy phản biện, có trách nhiệm với cộng đồng… là những tố chất tạo nên một công dân toàn cầu mà học sinh Vinschool được trau dồi hàng ngày, hàng giờ với mục tiêu vươn ra biển lớn.

Nữ giáo viên đạt doanh thu hàng tỷ đồng mỗi năm từ lá bồ đề

Tạo ra những sản phẩm độc đáo từ lá bồ đề, nữ giáo viên xứ Quảng có thể đạt doanh thu hàng trăm triệu đồng mỗi tháng.

Sửa quy định bổ nhiệm và xếp lương, giáo viên trót 'tụt hạng' sẽ ra sao?

Những giáo viên bị tụt hạng vì thiếu bằng thạc sĩ hoặc bất cứ lý do gì theo chùm thông tư 01,02,03,04, liệu có được phục hồi hạng cũ khi thông tư mới mà Bộ GD-ĐT đang xây dựng được thông qua?

Con trai Hiệu trưởng làm lộ đề thi vì ‘thương bạn’

Thấy màn hình máy tính của Hiệu trưởng có đề kiểm tra học kỳ, con của vị này chụp lại rồi gửi cho các bạn xem trước khiến hàng trăm học sinh phải thi lại.

Đề nghị Bộ Giáo dục tiếp thu ý kiến, quy định Lịch sử là môn bắt buộc

Thảo luận tại Phiên họp toàn thể lần thứ 3 vào sáng nay (22/5), Ủy ban Văn hóa Giáo dục của Quốc hội đề nghị Bộ GD-ĐT tiếp thu ý kiến theo hướng quy định môn học Lịch sử là bắt buộc ở cấp THPT trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Hiệu trưởng Sư phạm bật mí kết quả học tập của đội trưởng Huỳnh Như

GS.TS Huỳnh Văn Sơn cho hay, Huỳnh Như, hiện là đội trưởng đội tuyển bóng đã nữ Việt Nam sẽ tốt nghiệp đại học trong năm 2022 với điểm tích luỹ 3,16.

Gần 4.000 thí sinh tranh suất vào lớp 10 Chuyên Ngoại ngữ

Gần 4.000 thí sinh đăng ký dự thi vào lớp 10 Trường THPT Chuyên Ngoại ngữ (thuộc ĐH Ngoại ngữ - ĐH Quốc gia Hà Nội), nhưng sẽ chỉ có 360 suất trúng tuyển.

Từ nữ sinh 'nổi loạn' đến đại học danh tiếng thế giới

Hàng năm, có rất nhiều tài năng xuất chúng nhận được những lời mời tuyển thẳng tới từ những đại học danh giá nhất trên thế giới. Không ít người trong số đó có những câu chuyển riêng vô cùng thú vị.

Những người đẹp sinh viên Ngoại thương giờ ra sao?

Trường ĐH Ngoại thương Hà Nội thường được mệnh danh là “lò đào tạo hoa hậu” bởi nhiều người đẹp xuất thân từ đây đã giành những ngôi vị cao tại các cuộc thi sắc đẹp nổi tiếng.