Bản quyền World Cup 2026: Không đơn thuần là câu chuyện thể thao

 Giữ vị thế “tài sản truyền thông quốc dân”

Trong nhiều thập kỷ, World Cup tại Việt Nam không chỉ là bóng đá. Đó là một “sự kiện quốc dân”, nơi hàng chục triệu người cùng dõi theo trên sóng truyền hình miễn phí – từ quán cà phê vỉa hè đến phòng khách gia đình.

Bản quyền truyền hình World Cup đã từng là con gà đẻ trứng vàng vào thời điểm gần 20 năm về trước. Câu chuyện rõ ràng nhất khi FPT âm thầm đi mua bản quyền World Cup rồi ra tay bất ngờ bán cho các đơn vị truyền hình. Lúc đó, mức giá mua bản quyền đâu đó đồn đoán khoảng 1 triệu USD và FPT đã thu được món hời từ việc bán bản quyền này cho các đài truyền hình. 

Thế nhưng giờ đã khác, mức giá bản quyền World Cup bị đẩy lên rất cao khiến cho việc giành bản quyền World Cup vô cùng khó. Năm 2022, VTV chỉ mua được bản quyền truyền hình 3 tuần trước khi vòng chung kết khai mạc, dựa vào sự tài trợ của các đơn vị đồng hành. 

Mùa giải năm nay, VTV đã có bản quyền World Cup. Cho dù chưa có mức công bố chính thức số tiền mà VTV bỏ ra, nhưng nhiều nguồn thạo tin đồn đoán đâu đó sẽ cộng trừ 10% so với mùa giải trước.

Việc VTV theo đuổi bản quyền không đơn thuần là một thương vụ thương mại, mà mang tính chất giữ gìn một chuẩn mực truyền thông đã hình thành suốt nhiều năm. Nếu World Cup rơi vào tay nền tảng trả phí hoặc doanh nghiệp nước ngoài, kịch bản dễ thấy là người xem bị chia nhỏ, trải nghiệm bị phân mảnh, và một sự kiện vốn mang tính cộng đồng cao trở thành sản phẩm tiêu dùng có điều kiện.

Ở góc độ này, việc VTV “xuống tiền” thực chất là để giữ lại một trong những không gian có giá trị mà toàn xã hội vẫn còn “xem cùng nhau”.

World Cup 2026 là kỳ giải chưa từng có tiền lệ khi mở rộng lên 48 đội, với tổng cộng 104 trận đấu. Quy mô lớn hơn đồng nghĩa chi phí tăng mạnh – từ bản quyền đến sản xuất, nhân sự, kỹ thuật.

Trong khi đó, thị trường quảng cáo truyền hình ở Việt Nam lại không còn ở thời kỳ đỉnh cao khi nguồn thu quảng cáo bị chia sẻ mạnh bởi nền tảng số, hành vi người xem thay đổi, và giá trị mỗi khung giờ không còn “đắt đỏ” như trước. Điều này tạo ra một nghịch lý rõ ràng: càng đầu tư lớn, khả năng hoàn vốn trực tiếp càng thấp.

Nhưng VTV vẫn theo đuổi, bởi mục tiêu không nằm ở bài toán lãi – lỗ ngắn hạn, mà ở việc duy trì lượng khán giả lớn nhất trong năm, độ phủ thương hiệu, và khả năng dẫn dắt thị trường nội dung. Nói cách khác, đây là thương vụ “lỗ tiền nhưng giữ thế”.

Giữ quyền kiểm soát một tài nguyên truyền thông chiến lược

Nếu như trước đây, sở hữu bản quyền gần như đồng nghĩa với sở hữu khán giả, thì World Cup 2026 diễn ra trong một bối cảnh hoàn toàn khác. Người xem giờ đây không chỉ xem trận đấu, mà còn xem highlight trên mạng xã hội, theo dõi clip ngắn, cập nhật diễn biến theo thời gian thực trên nhiều nền tảng. Điều đó khiến truyền hình truyền thống không còn độc quyền trải nghiệm.

Ngay cả khi có bản quyền, VTV vẫn phải cạnh tranh với tốc độ của mạng xã hội, sự linh hoạt của nền tảng số và cả tình trạng vi phạm bản quyền ngày càng phổ biến.

Tuy nhiên, chính áp lực này lại mở ra cơ hội buộc VTV phải thay đổi: phát triển hệ sinh thái đa nền tảng, kết hợp truyền hình với OTT, và tìm kiếm nguồn thu mới ngoài quảng cáo truyền thống. Việc bán được với giá bản quyền World Cup cho các kênh truyền hình trả tiền để bù đắp phần mua bản quyền của VTV vẫn là câu chuyện khó nếu không có các mạnh thường quân đứng đầu sau như mùa giải trước. 

World Cup 2026 vì vậy không chỉ là một sự kiện thể thao, mà là bài kiểm tra năng lực thích nghi của truyền hình Việt Nam.

Nếu không nắm bản quyền, hệ quả không chỉ là mất một giải đấu. VTV có thể đánh mất vai trò trung tâm trong các sự kiện quốc tế khi thị trường rơi vào tay các nền tảng xuyên biên giới hoặc bị chia nhỏ cho nhiều đơn vị.

Ngược lại, nếu sở hữu bản quyền, VTV không chỉ là nhà phát sóng, mà còn trở thành đơn vị điều phối nội dung, trung tâm phân phối và “hạ tầng truyền thông” của một sự kiện mang tầm quốc tế. Đây chính là điểm cốt lõi của thương vụ: không phải mua bóng đá, mà là giữ quyền kiểm soát một tài nguyên truyền thông chiến lược.

Trong nhiều thập kỷ, World Cup đã trở thành một phần ký ức tập thể của người Việt, nơi hàng triệu gia đình cùng thức đêm theo dõi những trận cầu đỉnh cao. Vì vậy, việc VTV nắm bản quyền không chỉ là lựa chọn kinh doanh mà còn mang tính trách nhiệm xã hội. Nếu bản quyền rơi hoàn toàn vào tay các nền tảng trả phí, một bộ phận lớn khán giả sẽ bị loại khỏi “bữa tiệc bóng đá”. Khi đó, World Cup không còn là sự kiện toàn dân mà trở thành sản phẩm dành riêng cho nhóm có khả năng chi trả. Vai trò của VTV, ở góc độ này, chính là đảm bảo tính phổ cập – một dạng “dịch vụ công” trong lĩnh vực truyền thông.

World Cup giúp VTV thu hút lượng người xem khổng lồ, từ đó tăng giá trị quảng cáo, kéo traffic cho các nền tảng số và mở ra cơ hội hợp tác khai thác nội dung với các đối tác khác. Nói cách khác, lợi nhuận không nằm ở một giải đấu, mà ở khả năng củng cố toàn bộ hệ sinh thái truyền thông.

Tuy nhiên, ở một góc độ khác thương vụ World Cup 2026 cho thấy một thực tế: truyền hình truyền thống đang đứng trước áp lực phải tự tái định nghĩa chính mình. VTV, khi theo đuổi bản quyền, đang chấp nhận một thử thách lớn – dùng chi phí để mua thời gian, dùng một sự kiện để giữ khán giả, và dùng vị thế hiện tại để chuẩn bị cho tương lai. Nhưng nếu không kịp chuyển đổi, mỗi kỳ World Cup sẽ tiếp tục là một lần “gồng mình” tài chính.