Báo chí không được thay quan tòa

Nhà báo Mai Phan Lợi ủng hộ quy định nghiêm cấm thông tin trên báo chí việc quy kết tội danh khi chưa có bản án của tòa.

- Trao đổi với VietNamNet về dự thảo luật Báo chí, nhà báo Mai Phan Lợi, Chủ tịch Hội đồng Khoa học Trung tâm truyền thông giáo dục cộng đồng (MEC) ủng hộ quy định nghiêm cấm thông tin trên báo chí việc quy kết tội danh khi chưa có bản án của tòa.

Vụ thảm sát ở Bình Phước đang gây bức xúc dư luận về việc tòa chưa xét xử, chưa tuyên án nhưng nhiều báo đã gọi nghi phạm là hung thủ. Ông có nhận xét gì khi dự thảo luật Báo chí quy định “nghiêm cấm thông tin trên báo chí việc quy kết tội danh khi chưa có bản án có hiệu lực của tòa”?

Theo tôi, bổ sung quy định như vậy là cần thiết. Trong luật cũ không có điều này nhưng trong quy chế Đảng về xử lí các thông tin phức tạp của các cơ quan báo chí có đề cập đến vấn đề này.

Thực tế trong vụ thảm sát ở Bình Phước và nhiều vụ án khác, nhiều báo cứ làm thay tòa, nghi phạm vừa bắt đã gọi người ta là hung thủ, truy xét thân nhân, bố mẹ người ta ra.

Những bản án pháp luật có ngày người ta còn xóa án tích được nhưng bản án dư luận cứ đóng đinh mãi.

{keywords}

Nhà báo Mai Phan Lợi. Ảnh: Thu Hằng

Tình trạng này không chỉ gây áp lực với cơ quan tố tụng mà gây ảnh hưởng gia đình, thân nhân của người bị bắt. Ở một số quốc gia thậm chí còn không cho báo đài chụp ảnh nghi phạm, bị can, bị cáo.  

Trong vụ này, dường như làng báo đang có một cuộc chạy đua câu view (câu khách), kể cả một số báo có tiếng là đàng hoàng. Phải chăng báo chí đang vì áp lực câu view mà nhiều khi chấp nhận đánh đổi danh  tiếng của mình? Theo ông, vấn đề này có nên đưa vào luật Báo chí?

Việc câu view có liên quan đến lợi nhuận của các cơ quan báo chí. Nhiều báo bất chấp dư luận bức xúc vẫn cứ đưa lên những bài báo moi móc đời tư, giật gân, câu khách.

Tuy nhiên, Nhà nước không thể nào với tay đến tất cả tin bài báo chí đăng tải mà chỉ liệt kê những hành vi bị nghiêm cấm. Với góc nhìn nghiên cứu của chúng tôi, nên trao quyền cho các tổ chức xã hội giám sát như nhiều nước đã làm.

Như việc bầu giải Kền kền hàng tháng trên diễn đàn Nhà báo trẻ là một cách thức. Qua giải này, khá nhiều báo sợ, cảm thấy xấu hổ với đồng nghiệp và bị  cơ quan nhà nước xem xét.

Cản trở nhà báo tác nghiệp phải bị chế tài

Thời gian vừa qua xảy ra không ít vụ nhà báo bị hành hung trong khi tác nghiệp. Ông đánh giá thế nào về việc bảo hộ quyền tác nghiệp của nhà báo giữa dự thảo mới và luật hiện hành?

Luật Báo chí năm 1989 sửa đổi năm 1999 cam kết bảo hộ quyền tác nghiệp báo chí quy định ngay điều 2. Sang dự thảo mới, nội dung này đánh tụt xuống điều 12. Điều này khiến tôi có cảm giác mức độ quan trọng trong việc bảo hộ quyền tác nghiệp của nhà báo và bảo đảm quyền tự do báo chí của công dân giảm xuống.

Luật Báo chí không chỉ khẳng định không ai được cản trở quyền tự do báo chí mà phải nói luôn những hành vi, những người cản trở quyền tự do báo chí phải bị xử lý hình sự tương xứng với hậu quả. Theo các nghiên cứu của chúng tôi, 75% người trả lời cho rằng xã hội thiệt hại khi nhà báo bị cản trở chứ không phải riêng nhà báo. Chỉ có 17% bạn đọc cho rằng nhà báo, cơ quan báo chí bị thiệt hại.

Còn về xử lí hành chính, trong luật xử lý vi phạm hành chính cũng như  các nghị định từ trước nay đều nêu chế tài xử phạt đối với các hành vi cản trở, hành hung, lăng mạ, sỉ nhục, phá hoại tài sản. Tiếc rằng chỉ có năm 2012 xử lý 3 trường hợp do kết quả vận động một số dự án. Trong khi đó, những nhà báo, cơ quan báo chí vi phạm thì bị xử phạt rất nhiều, lên đến hàng tỷ đồng hàng năm.

Là người trực tiếp nghiên cứu việc tiếp nhận và trả lời của các cơ quan chức năng đối với báo chí, ông có nhận xét như thế nào về vấn đề này? Dự thảo luật Báo chí nên quy định như thế nào?

Theo các nghiên cứu của chúng tôi vào năm 2013, có đến 90% ý kiến cho rằng các kiến nghị, phê bình, khiếu nại, tố cáo của công dân do báo chí chuyển đến các cơ quan chức năng không trả lời hoặc chậm trả lời.

Điều này đặt ra câu hỏi rất lớn, Nhà nước luôn luôn đòi hỏi báo chí phải tuân thủ quy định của pháp luật, các tổ chức, cơ quan nhà nước, đối tượng bị cơ quan báo chí phản ánh thì có cần tuân thủ không? Trong luật này cũng chưa thấy quy định rõ ràng cụ thể về điều này.

Theo tôi, dự luật cần quy định  các cơ quan nhà nước tiếp nhận và trả lời các kiến nghị, đơn thư của báo chí trong 10 ngày đối với sự việc phức tạp . Còn sự việc đơn giản, phải trả lời ngay trong ngày theo quy chế phát ngôn.

Nguyên Phương - Hồng Nhì

tin nổi bật

Thời tiết Tết Nguyên đán Quý Mão 2023 có thể rét đậm

Tết Nguyên đán Quý Mão 2023 năm nay ở giai đoạn chính đông. Thời tiết Bắc Bộ rét, một số ngày rét đậm.

Các tập đoàn Hàn Quốc coi sự phát triển của Việt Nam là sự phát triển của chính mình

Gặp Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc, các tập đoàn hàng đầu của Hàn Quốc mong muốn tiếp tục đầu tư, mở rộng kinh doanh tại Việt Nam, coi sự phát triển của Việt Nam là sự phát triển của chính những tập đoàn đó.

Bé trai rơi từ tầng cao chung cư xuống đất tử vong

Công an quận Hoàng Mai (TP Hà Nội) đang khẩn trương làm rõ vụ việc một bé trai rơi từ tầng cao khu chung cư cao cấp trên địa bàn xuống đất, tử vong.

Phó Thủ tướng Hàn Quốc: Hợp tác kinh tế với Việt Nam ngày càng triển vọng

Phó Thủ tướng Hàn Quốc Choo Kyung-ho có kế hoạch thăm Việt Nam để tiếp tục thực hiện những thỏa thuận, mục tiêu hai nước đề ra sau khi nâng cấp quan hệ lên tầm cao mới.

Bồi thường mặt bằng làm Vành đai 3 TP.HCM sẽ căn cứ thêm 4 vị trí đất

TP.HCM sẽ căn cứ vào loại đất cũng như vị trí để xác định giá bồi thường giải phóng mặt bằng cho người dân bị ảnh hưởng bởi dự án Vành đai 3.

Chập điện, cửa hàng tạp hóa bán đồ Tết ở Quảng Trị bị thiêu rụi

Một hàng tạp hóa tại huyện Gio Linh (Quảng Trị) bốc cháy dữ dội, tất cả đồ đạc bị thiêu rụi. Nguyên nhân ban đầu được xác định là do chập điện.

Cách đón xe trung chuyển miễn phí từ bến xe Miền Đông mới về tận nhà

Để được vận chuyển miễn phí từ bến xe Miền Đông mới về tận nhà, hành khách có thể lựa chọn nhiều cách để đăng ký tiếp cận dịch vụ.

Hàng trăm khối đá đổ xuống Quốc lộ 8A, đường lên cửa khẩu Cầu Treo ách tắc

Sáng nay (6/12), những tảng đá lớn tiếp tục sạt lở, chắn ngang Quốc lộ 8A, đường lên cửa khẩu Cầu Treo vẫn đang bị ách tắc.

11 căn nhà rơi xuống sông trong vụ sạt lở nghiêm trọng ở Vĩnh Long

Vụ sạt lở ở Vĩnh Long khiến hơn 11 căn nhà bị “hà bá” nhấn chìm xuống sông, người dân phải bỏ chạy thoát thân.

TP.HCM: 2 thanh niên tông xe container tử vong tại chỗ nghi do đuổi đánh nhau

Sáng 6/12, Công an TP.Thủ Đức, TP.HCM vẫn đang phối hợp cùng các đơn vị liên quan, điều tra làm rõ nguyên nhân vụ tai nạn giữa một xe máy và container khiến 2 thanh niên tử vong xảy ra trên địa bàn.

Kỷ luật một trưởng phòng ở Thanh Hóa vì có con riêng

Ông Phạm Văn Ấn, Trưởng phòng TN-MT huyện Bá Thước (Thanh Hóa) có quan hệ nam nữ bất chính và có hai người con riêng.

HLV Park Hang Seo nhận Huân chương Heungin vì đóng góp cho quan hệ Việt-Hàn

Huấn luyện viên Park Hang Seo đã nhận Huân chương Heungin vì sự nghiệp ngoại giao, có những đóng góp to lớn vào thúc đẩy quan hệ hữu nghị Việt Nam - Hàn Quốc.

Cần chính sách hỗ trợ người lao động mất việc làm

Không chỉ cần chính sách cụ thể hỗ trợ người lao động bị giảm thời gian làm việc, không có việc mà cần thêm những trợ lực đối với doanh nghiệp để họ giữ chân lao động, hy vọng một hai quý tới đơn hàng quay trở lại.

Dự báo thời tiết 6/12: Miền Bắc chuyển rét khô, Trung Bộ mưa lớn liên tiếp

Dự báo thời tiết ngày 6/12, miền Bắc và Bắc Trung Bộ tiếp tục rét đậm, có nơi rét hại, nhưng đến trưa chiều hửng nắng, trời chuyển trạng thái rét khô. Trung và Nam Trung Bộ đang trong những ngày mưa dồn dập kéo dài.

Những khoảnh khắc 'tự hào một dải biên cương'

"Giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt Nam - Lào" và "Vui ngày hội té nước Khmer Nam Bộ" là các tác phẩm đoạt giải vàng tại Cuộc thi và Triển lãm ảnh nghệ thuật “Tự hào một dải biên cương” 2022.