Ngày 23/7/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1382/QĐ-TTg về kế hoạch triển khai thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi). Cùng với nhiệm vụ xây dựng Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật, Bộ Dân tộc và Tôn giáo được giao rà soát các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến tín ngưỡng, tôn giáo; xây dựng cơ sở dữ liệu và đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo…
Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) năm 2026 được Quốc hội thông qua ngày 23/4/2026, có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Vấn đề then chốt hiện nay là cụ thể hóa các nguyên tắc của Luật thành quy định sát thực tiễn, nhất là đối với những vấn đề mới như hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng, sinh hoạt tín ngưỡng ngoài cơ sở tín ngưỡng.
Đơn giản hóa để pháp luật đi vào cuộc sống
Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) năm 2026 được Quốc hội thông qua ngày 23/4/2026, có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Theo Ðại tá Nguyễn Hữu Thiên, Phó Cục trưởng Cục An ninh nội địa (Bộ Công an), để đưa Luật nhanh chóng đi vào cuộc sống, cần tập trung xây dựng các văn bản hướng dẫn, trọng tâm là hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật (gọi tắt là dự thảo Nghị định).
Tại Hội nghị tổng kết công tác xây dựng dự án Luật ngày 13/8/2026, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Hải Trung cho biết, cơ quan soạn thảo đang khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự thảo Nghị định. Theo quy định, văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực sau 45 ngày kể từ ngày ký ban hành, do đó dự thảo Nghị định phải được trình Chính phủ trước ngày 15/10/2026.
Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã xây dựng hồ sơ dự thảo Nghị định và tổ chức tham vấn rộng rãi. Dù lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo đặc thù, nhiều nội dung mới và khó, hồ sơ dự thảo cơ bản nhận được đánh giá tích cực từ các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, chức sắc, chức việc, nhà tu hành.
Một trong những điểm nhấn là cắt giảm thủ tục, lược bỏ thành phần hồ sơ không cần thiết, rút ngắn 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính. Trong đó, 4 thủ tục được chuyển từ hình thức “đề nghị” sang “đăng ký”; một số hoạt động chuyển từ “đăng ký” sang “thông báo”.
Ông Phan Vũ, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Hà Nội đánh giá, các thủ tục hành chính trong dự thảo Nghị định được quy định gọn, rõ; nhiều nội dung thuộc thẩm quyền của ngành đã giảm bớt giấy tờ.
Linh mục Phạm Quang Long - Chánh Văn phòng Tòa Giám mục Giáo phận Vinh, cũng đánh giá cao việc lược bỏ giấy tờ không cần thiết, như phiếu lý lịch tư pháp. Theo ông, quy định pháp luật chỉ phát huy hiệu quả khi rõ ràng, dễ hiểu, thống nhất và có khả năng áp dụng trong thực tế.
Hoàn thiện quy định để bắt kịp xu thế chuyển đổi số
Trong Báo cáo số 3257/BC-BDTTG về tổng kết thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đánh giá chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc cách thức thực hành tín ngưỡng, tôn giáo, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác quản lý.
Nếu trước đây hoạt động chủ yếu được nhận diện theo địa bàn và tổ chức cụ thể, thì nay nội dung tín ngưỡng, tôn giáo có thể lan truyền rộng khắp trong thời gian ngắn, khiến việc quản lý, định hướng thông tin phức tạp hơn.
Giáo sư Thượng Mai Thanh - Ủy viên Ban Thường trực Hội thánh Cao Ðài Ban Chỉnh đạo cho rằng, công nghệ thông tin giúp việc tiếp cận các nội dung tín ngưỡng, tôn giáo thuận tiện, đa dạng hơn. Tuy nhiên, không gian mạng cũng phát sinh những mặt tiêu cực, trong đó có việc lợi dụng nền tảng số để tuyên truyền, xuyên tạc chính sách tín ngưỡng, tôn giáo của Ðảng, Nhà nước.
Trong bối cảnh đó, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) năm 2026 đã bổ sung quy định về hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng. Theo bà Nguyễn Quỳnh Liên (Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội), đây là điểm mới quan trọng, giúp pháp luật bắt kịp xu thế chuyển đổi số.
“Các quy định mới cũng đã kịp thời khắc phục những bất cập sau một thập kỷ thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016. Chúng tôi sẽ tiếp tục đồng hành cùng Bộ Dân tộc và Tôn giáo để cụ thể hóa các điều khoản này vào văn bản hướng dẫn thi hành”, bà Liên cho biết.
Theo Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Hải Trung, để Luật áp dụng hiệu quả, việc xây dựng hướng dẫn chi tiết có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Luật tập trung vào các vấn đề mang tính nguyên tắc, định hướng khung, còn Nghị định phải cụ thể, chi tiết, có thể áp dụng trực tiếp vào thực tiễn, không nhất thiết phải chờ thêm thông tư hướng dẫn.
Ðể đáp ứng yêu cầu này, dự thảo Nghị định được chuẩn bị kỹ lưỡng và tham vấn rộng rãi các chuyên gia, nhà khoa học, cơ quan, tổ chức và đối tượng chịu tác động. Sau các hội thảo, hội nghị tham vấn, dự thảo tiếp tục được nghiên cứu, điều chỉnh nhằm bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành.
Bà Vũ Thị Hiền - Cục Pháp luật hình sự - hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính (Bộ Tư pháp), cho rằng, cơ quan soạn thảo đã có trách nhiệm, tâm huyết trong tiếp thu, chỉnh sửa dự thảo Nghị định. Về cơ bản, dự thảo đã quy định chi tiết biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi), trong đó có hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng.
Bảo đảm hoạt động tín ngưỡng diễn ra đúng bản chất
Một điểm mới của Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) năm 2026 là bổ sung quy định về đăng ký hoạt động tín ngưỡng ngoài cơ sở tín ngưỡng.
Theo bà Nguyễn Thị Ðịnh - Trưởng phòng Tín ngưỡng và tôn giáo khác (Ban Tôn giáo Chính phủ, Bộ Dân tộc và Tôn giáo), quy định này cần thiết trước thực trạng một số nhóm, doanh nghiệp lợi dụng danh nghĩa tâm linh để trục lợi tại các khu du lịch, khu nghỉ dưỡng.
“Việc bổ sung các quy định quản lý nhằm tạo cơ sở pháp lý để cơ quan chức năng nhận diện, phân biệt giữa hoạt động tín ngưỡng hợp pháp với các trường hợp có dấu hiệu lợi dụng tín ngưỡng để trục lợi”, bà Ðịnh cho biết.
6 điểm đột phá của Luật Tín ngưỡng, tôn giáo 2026Luật Tín ngưỡng, tôn giáo số 07/2026/QH16 giải quyết triệt để những bất cập thực tiễn, đồng thời đáp ứng yêu cầu tinh gọn bộ máy chính quyền và đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia.
Theo bà Ðịnh, không phải mọi hoạt động tín ngưỡng ngoài cơ sở tín ngưỡng đều thuộc diện đăng ký, mà chỉ những hoạt động có tính chất phức tạp hoặc quy mô lớn mới phải thực hiện thủ tục này. Dự thảo Nghị định đưa ra các tiêu chí dự kiến để chính quyền địa phương và cơ quan chức năng xác định quy mô, tính chất của hoạt động.
Kế thừa Nghị định 38/2005/NÐ-CP và Thông tư 09/2005/TT-BCA của Bộ Công an, dự thảo Nghị định đưa ra con số định hướng từ 50 người tụ tập trở lên để nhận diện quy mô. Về tính chất phức tạp, dự thảo tập trung vào yếu tố “có khả năng ảnh hưởng đến an ninh, trật tự”.
Ðại tá Nguyễn Hữu Thiên - Phó Cục trưởng Cục An ninh nội địa (Bộ Công an), cho rằng, việc định lượng giúp nhận diện những hoạt động có nguy cơ phát sinh biến tướng, “thương mại hóa” tâm linh quy mô lớn. Ðồng thời, cách hiểu thống nhất về các tiêu chí như “quy mô lớn”, “có khả năng ảnh hưởng đến an ninh, trật tự” sẽ góp phần bảo đảm Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) được thực thi thống nhất trên phạm vi cả nước.
Từ cải cách thủ tục hành chính, quản lý hoạt động tín ngưỡng ngoài cơ sở tín ngưỡng đến thích ứng với xu thế chuyển đổi số, yêu cầu xuyên suốt trong quá trình hoàn thiện dự thảo Nghị định là cụ thể hóa Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) theo hướng rõ hơn, sát thực tiễn hơn và bảo đảm khả năng áp dụng thống nhất.
Khi những nguyên tắc của Luật được cụ thể hóa thành các quy định rõ ràng, dễ hiểu và sát thực tiễn, pháp luật sẽ vừa bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, vừa tạo cơ sở để quản lý thống nhất những vấn đề mới phát sinh. Ðó cũng là cách để hành lang pháp lý theo kịp sự vận động của đời sống tín ngưỡng, tôn giáo, góp phần định hướng đời sống ấy phát triển ổn định, lành mạnh trong bối cảnh mới.
6 điểm đột phá của Luật Tín ngưỡng, tôn giáo 2026Luật Tín ngưỡng, tôn giáo số 07/2026/QH16 giải quyết triệt để những bất cập thực tiễn, đồng thời đáp ứng yêu cầu tinh gọn bộ máy chính quyền và đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia.
.svg){kind=icon}
