Theo kinh nghiệm dân gian, rễ và lá phèn đen được sử dụng theo hướng thu liễm, tiêu viêm, thanh nhiệt; thường gặp trong những bài thuốc hỗ trợ đường huyết, kháng khuẩn.
Tiến sĩ, lương y Phùng Tuấn Giang, Chủ tịch Viện Nghiên cứu Phát triển Y dược cổ truyền Việt Nam cho biết, dâm dương hoắc (tên khoa học là Epimedium spp.) là loài cây mọc hoang hoặc được trồng tại các vùng núi cao, ẩm, mát ở Trung Quốc như Tứ Xuyên, Thiểm Tây, Hà Nam, Hồ Bắc. Tại Việt Nam, loại thảo dược này được phát hiện ở một số tỉnh miền núi phía Bắc như Lào Cai, Hà Giang, Yên Bái.
Từ lâu, dâm dương hoắc đã nổi tiếng với công dụng bổ thận tráng dương, tăng cường sinh lực và điều trị các chứng bệnh liên quan đến suy giảm chức năng tình dục. Không chỉ xuất hiện phổ biến trong các đơn thuốc cổ phương của Đông y, cây mọc hoang này còn ngày càng nhận được sự quan tâm lớn trong các nghiên cứu hiện đại về sinh học và dược lý học.
Nhờ sở hữu hoạt chất icariin và flavonoid phong phú, dâm dương hoắc mang lại nhiều giá trị sức khỏe vượt trội. Flavonoid là nhóm hợp chất chủ yếu đóng vai trò quan trọng đối với tác dụng sinh lý và dược lý của vị thuốc.
Trong đó, icariin được coi là hoạt chất đặc trưng và nổi bật nhất. Đây là một glycosid flavonoid có cấu trúc tương tự như các chất có khả năng ức chế men PDE5, loại enzyme tham gia điều hòa cương dương.
Bên cạnh icariin, dâm dương hoắc còn chứa nhiều hợp chất flavonoid khác như epimedin A, epimedin B, epimedin C và baohuoside I. Những thành phần này không chỉ hỗ trợ chức năng sinh lý mà còn sở hữu khả năng chống oxy hóa mạnh, chống viêm, bảo vệ hệ thần kinh và nâng cao hệ miễn dịch.
Ngoài ra, chất polysaccharide có trong cây giúp kích thích các tế bào miễn dịch, đặc biệt là đại thực bào và lympho bào, đồng thời ức chế quá trình oxy hóa lipid nhằm giảm thiểu tình trạng stress oxy hóa trong cơ thể.
Dù hàm lượng không cao bằng flavonoid, các alkaloid trong dâm dương hoắc cũng đóng góp đáng kể vào tác dụng sinh học chung. Một số alkaloid được phát hiện có khả năng an thần, giãn cơ và giảm đau nhẹ, hỗ trợ hiệu quả trong điều trị các chứng đau nhức, mất ngủ do thận hư.
Cuối cùng, các saponin giúp điều hòa nội tiết và hỗ trợ chức năng tuyến sinh dục. Sự kết hợp cùng các axit hữu cơ, tinh dầu, steroid thực vật và các nguyên tố vi lượng như kẽm, mangan giúp tăng cường toàn diện sức khỏe tổng thể và sinh lực cho người sử dụng.
Dù dâm dương hoắc có nhiều lợi ích, nhưng theo lương y Phùng Tuấn Giang người dùng không nên sử dụng quá liều, tránh tình trạng chóng mặt, khô miệng, đánh trống ngực, táo bón, kích thích quá mức.
Ngoài ra, 3 nhóm người không nên sử dụng loại thảo dược này:
- Người âm hư hỏa vượng (nóng trong, sốt nhẹ, miệng khô, táo bón).
- Người có bệnh gan, thận nặng cần tham khảo ý kiến thầy thuốc.
- Phụ nữ mang thai và trẻ em.
Không chỉ được biết đến với công dụng lợi tiểu, hỗ trợ các bệnh lý về đường tiết niệu, cây cối xay còn xuất hiện phổ biến trong nhiều bài thuốc dân gian cải thiện tình trạng ù tai, nghe kém.
Theo y học cổ truyền, lạc tiên có vị ngọt, tính mát, tác dụng chính của cây là thanh nhiệt, dưỡng tâm, an thần và lợi tiểu nhẹ.
.svg){kind=icon}
