Biển Đông, Hoa Đông - vùng nóng 2013

 Trung Quốc trỗi dậy sức mạnh biển, liên tiếp thử khả năng và ảnh hưởng của họ với láng giềng tại các vùng biển lân cận, khiến Hoa Đông, Biển Đông trong năm nay liên tục nổi sóng.

- Trung Quốc trỗi dậy sức mạnh biển, liên tiếp thử khả năng và ảnh hưởng của họ với láng giềng tại các vùng biển lân cận, đẩy tranh chấp lên cao, có nguy cơ trở thành khủng hoảng khu vực khiến Hoa Đông, Biển Đông trong năm nay liên tục nổi sóng.

"Bắp cải" Biển Đông

{keywords}
Tàu chiến TQ tập trận ở Biển Đông. Ảnh: THX

Chiến lược "bắp cải" được nhiều tướng lĩnh Trung Quốc nhắc đến trong năm nay khi nước này ngày càng mạnh tay và quyết đoán trong khẳng định chủ quyền ở Biển Đông. Chiến lược này triển khai theo kiểu các tàu chính phủ (như ngư chính, hải giám) được điều đến những khu vực tranh chấp, bao vây và kiểm soát, hiện diện lâu dài, rồi tàu chiến được điều động để "răn đe".

Tướng quân đội Trung Quốc Trương Triệu Trung giải thích: “Chiến lược thỏa đáng này nhằm đảm bảo cho ngư dân Trung Quốc có thể đánh bắt an toàn, quyền hàng hải, lợi ích và chủ quyền của Trung Quốc được đảm bảo. Chúng ta đã có kinh nghiệm làm theo cách này để lấy các đảo, bãi đá ngầm. Bước tiếp theo là củng cố sức mạnh và thẩm quyền, phát triển kinh tế, du lịch, ngư nghiệp, bảo vệ hàng hải”.

Đầu tháng 1, chính phủ Trung Quốc đã phê chuẩn việc dành 1,6 tỉ USD để củng cố các đảo ở Biển Đông mà nước này có tranh chấp chủ quyền với nhiều quốc gia Đông Nam Á. Kế hoạch củng cố các đảo bao gồm xây dựng sân bay, cầu cảng và các cơ sở khác có thể sử dụng được cho cả mục đích dân sự và quân sự. Vài ngày sau, Cơ quan Đo đạc, Bản đồ và Thông tin địa chất quốc gia Trung Quốc (NASMG) đã công bố bản đồ mới, thể hiện rõ các đảo ở Biển Đông trên các bản đồ chính thức.

Đặc biệt vào cuối tháng 3, lực lượng đặc nhiệm đổ bộ của hải quân Trung Quốc được trang bị đầy đủ đã tới vùng cực nam mà Bắc Kinh lớn tiếng tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông. Động thái bất ngờ này đã khiến khu vực lo ngại. Một đội tàu 4 chiếc, dẫn đầu là tàu đổ bộ Tỉnh Cương Sơn đã tới bãi đá James - cách Malaysia khoảng 80km, cách Brunei chưa đầy 200km và cách bờ biển Trung Quốc tới 1.800km, vượt ra cả ngoài giới hạn "bản đồ 9 đoạn" mà Trung Quốc tự đưa ra với yêu sách bao trùm hầu hết Biển Đông.

Hành động này được coi là biểu hiện của chiến lược "chuyển từ cường quốc đất liền sang cường quốc hàng hải" và dùng hải quân để "đánh dấu lãnh thổ".

Vào tháng 8, theo hãng tin Kyodo (Nhật Bản) thì hải quân Trung Quốc đã mở một lộ trình tuần tra giám sát mới bao trùm hầu hết các bãi đá ngầm và đảo tranh chấp ở Biển Đông. Thậm chí gần đây, một trang báo ủng hộ chính phủ của Trung Quốc có tên Weweipo đã đưa ra bài mô tả về "các cuộc chiến tranh Trung Quốc chắc chắn phải đối đầu trong 50 năm tới". Dĩ nhiên, trong đó có Biển Đông.

Vùng phòng không Hoa Đông

{keywords}

Tại Hoa Đông, xung quanh việc tranh chấp quần đảo Senkaku/Điếu Ngư (hiện nằm dưới sự quản lý của Nhật, nhưng Trung Quốc cũng yêu sách chủ quyền), chiến thuật của Trung Quốc khá cao tay, bao gồm cả nỗ lực sử dụng sức mạnh để thay đổi nguyên trạng tranh chấp. Căng thẳng lãnh thổ Trung - Nhật đã âm ỉ nhiều năm qua và lên tới đỉnh điểm vào tháng 9 năm ngoái khi chính phủ Nhật mua ba trong số nhóm đảo tranh chấp tại Hoa Đông từ tay chủ sở hữu tư nhân.

Thậm chí theo một số nguồn tin quân sự, hồi đầu tháng 1, quân đội Trung Quốc đã chuẩn bị cho khả năng chiến tranh với Nhật xung quanh vấn đề Senkaku/Điếu Ngư. Bắc Kinh không ngừng điều động và thường xuyên duy trì sự hiện diện của các tàu chính phủ, máy bay tại vùng tranh chấp. Thậm chí, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã không ngại ngần khẳng định: “Nói tới quần đảo Điếu Ngư là nói về chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ. Dĩ nhiên, nó là lợi ích cốt lõi của Trung Quốc”.

Lưu ý rằng, bất kỳ khi nào Trung Quốc muốn xác định các vấn đề quan trọng đủ để có thể dẫn tới chiến tranh vì nó, họ lại sử dụng cụm từ “lợi ích cốt lõi”.

Đỉnh điểm căng thẳng ở Hoa Đông là vào ngày 23/11 khi Trung Quốc thông báo thiết lập Vùng nhận diện phòng không (ADIZ) ở Hoa Đông, bao trùm quần đảo Điếu Ngư/Senkaku đang tranh chấp với Nhật Bản. Theo đó, mọi máy bay nước ngoài đi vào khu vực này phải thông báo với phía Trung Quốc về kế hoạch bay và tuân theo quy định của nước này.

Cuộc tranh chấp lãnh thổ Nhật - Trung đang ngày càng tiến sát tới bờ vực nguy hiểm. Ranh giới ADIZ mà Trung Quốc đưa ra ở Hoa Đông cũng là nơi máy bay Nhật thường xuyên thực hiện nhiệm vụ tuần tra giám sát vì Tokyo coi đó là không phận của mình. Bởi thế, động thái của Bắc Kinh sẽ tạo cơ hội cho đụng độ, sự cố hay những điều tương tự.

Nhật là nước đã quản lý quần đảo Senkaku/Điếu Ngư hơn 100 năm, và Trung Quốc đang tìm cách đảo lộn nguyên trạng ấy bằng sự hăm dọa. Căng thẳng trở nên nguy hiểm gấp bội vì hiệp ước phòng thủ chung Mỹ - Nhật. Quần đảo không có người ở nay trở thành biểu tượng cạnh tranh của chủ nghĩa dân tộc, của giành giật ảnh hưởng.

Láng giềng ứng phó

{keywords}
Nhật trình làng tàu chiến lớn nhất từ Thế chiến II. Ảnh: Reuters

- ASEAN lấy Biển Đông là trọng tâm: Ngay trong bài phát biểu nhậm chức sáng 9/1 tại Jakarta, Tổng thư ký ASEAN Lê Lương Minh đã đề cập việc ASEAN cần tăng tốc đàm phán với Trung Quốc để sớm đạt được Bộ quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC). Tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 46 (AMM 46) ở Brunei đầu tháng 7, Ngoại trưởng ASEAN tái khẳng định “các cam kết tập thể” trong khuôn khổ DOC để đảm bảo giải pháp cho tranh chấp ở Biển Đông theo luật pháp quốc tế.

- Philippines kiện Trung Quốc ra tòa án quốc tế: Vào tháng 1, Philippines chính thức gửi Thông báo pháp lý và Tuyên bố Yêu sách lên  Liên hợp quốc yêu cầu thành lập một Tòa trọng tài theo UNCLOS. Trung Quốc từ chối tham gia vụ kiện. Tuy nhiên, theo quy định của UNCLOS, Tòa trọng tài có thể tiến hành mà không cần Trung Quốc tham gia. Tòa đã họp phiên đầu tiên vào ngày 11/7 và gửi dự thảo Quy định Tổ tụng để Philippines và Trung Quốc góp ý kiến. Trung Quốc vẫn giữ quan điểm không chấp nhận các hành động pháp lý mà Philippines khởi xướng và sẽ không tham gia quá trình tố tụng.

Ngoài nỗ lực thúc đẩy quá trình xét xử, Manila còn tăng cường hợp tác quốc phòng với nhiều nước trong khu vực bên cạnh siết chặt liên minh với Mỹ nhằm củng cố khả năng phòng thủ trước một Trung Quốc ngày càng quả quyết về tranh chấp chủ quyền lãnh thổ trên biển.

Một số quốc gia Đông Nam Á khác cũng nhanh chóng rào giậu, mua sắm trang thiết bị quân sự, nâng cao khả năng hải quân. Điển hình như Hải quân Hoàng gia Malaysian (RMN) khi thành lập lữ đoàn lính thuỷ đánh bộ mới, đồng thời xúc tiến xây dựng căn cứ hải quân ở Biển Đông gần vùng tranh chấp với Trung Quốc.

- Tại Hoa Đông, Nhật đã thực thi hàng loạt biện pháp củng cố lực lượng, đối phó với Trung Quốc. Lần đầu tiên trong vòng 11 năm, Nhật đã tuyên bố tăng cường chi tiêu quân sự trong năm 2013. Nước này cũng trình làng tàu chiến lớn nhất kể từ Thế chiến II, nhiều đơn vị chuyên trách phòng thủ đảo cũng ra đời.

Thái An

tin nổi bật

Thủ tướng: Hoàn thành dứt điểm, bảo đảm chất lượng tuyến cao tốc Tuyên Quang-Phú Thọ

Chiều 25/1, sau khi kiểm tra, đôn đốc dự án cao tốc Tuyên Quang-Phú Thọ, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã làm việc với tỉnh Tuyên Quang, tỉnh Phú Thọ và các bộ, ngành, liên quan về dự án này.

Mùng 4 Tết: Hơn 1.400 tài xế vi phạm nồng độ cồn bị xử phạt

Trong ngày 25/1 (mùng 4 Tết), lực lượng CSGT toàn quốc đã xử lý 1.414 trường hợp vi phạm nồng độ cồn. Số lượng người vi phạm tăng 1022,2% so với cùng kỳ năm 2022.

Lo sợ ùn tắc sau kỳ nghỉ Tết, người dân trở lại Hà Nội sớm

Còn 1 ngày nữa kỳ nghỉ Tết Nguyên đán mới kết thúc nhưng từ chiều 25/1, người dân đã trở lại thành phố sớm, các tuyến đường cửa ngõ Hà Nội ken đặc phương tiện.

Băng giá phủ trắng nhiều khu vực ở Tây Bắc

Băng giá xuất hiện phủ trắng tại đỉnh Tà Xùa, xã Bản Công và đỉnh Tà Chì Nhù, xã Xà Hồ, huyện Trạm Tấu (Yên Bái) trong ngày 25/1.

Hàng nghìn người tham dự hội rước pháo đầu năm mới

Hai quả pháo dài khoảng 6m, đường kính 60cm, được những người đàn ông to khỏe rước quanh làng với mong ước năm mới làm ăn phát tài, gặp nhiều may mắn. Đây là một thủ tục tại lễ hội làng Đồng Kỵ (Bắc Ninh).

Hà Nội: Cảnh sát giải cứu người phụ nữ leo cột điện cao 25m

Phải mất 2 tiếng, Cảnh sát PCCC&CNCH (Công an TP Hà Nội) mới giải cứu thành công người phụ nữ leo lên cột điện cao 25m.

CSGT huy động 100% quân, không để ùn tắc các cửa ngõ sau Tết

Cục CSGT (Bộ Công an) vừa có công điện chỉ đạo CSGT các địa phương huy động tối đa lực lượng để đảm bảo an toàn giao thông cho người dân trở lại thành phố làm việc, học tập sau Tết.

Biển người chật kín khu du lịch núi Bà Đen ngày mùng 4 Tết

Hàng ngàn người đổ về khu du lịch núi Bà Đen ở Tây Ninh vào ngày mùng 4 Tết, khiến nơi đây chật kín, dòng người phải xếp hàng dài để di chuyển.

Cho gà ăn 'báu vật', nông dân Bắc Giang thu hàng trăm triệu

Nhiều hộ dân ở huyện Tân Yên (tỉnh Bắc Giang) cho đàn gà ăn, uống thức ăn được xem là "báu vật" nên giá trị của vật nuôi này mang lại lợi nhuận rất cao.

CSGT TP.HCM kịp thời ngăn cô gái nhảy cầu tự tử ngày đầu năm

Khi đang làm nhiệm vụ, CSGT TP.HCM phát hiện và kịp thời ngăn cản, động viên một cô gái đang có ý định nhảy cầu Bình Phước 1 tự tử.

Xúc động CSGT Đồng Nai dừng xe tặng nón bảo hiểm, nước mát

Lực lượng CSGT Đồng Nai chốt trực trên các tuyến quốc lộ sau Tết, "tiếp sức" nước mát, khăn lạnh và nón bảo hiểm khiến nhiều người đi đường bất ngờ, xúc động.

7 cây cầu huyết mạch kết nối TP.HCM với Đồng Nai

Ngoài cầu Đồng Nai, Long Thành đang khai thác, kết nối giữa TP.HCM với Đồng Nai còn thêm 5 cầu khác gồm cầu Phước Khánh, Nhơn Trạch, Cát Lái, Đồng Nai 2 và Phú Mỹ 2.

Thuyền trưởng hơn 10 năm vượt sóng cứu nhiều tàu gặp nạn trên biển

Hơn 10 năm qua, mỗi lần nghe tin tàu cá với ngư dân gặp nạn là ông Cao Văn Thơ (TP Nha Trang, Khánh Hòa) liền chỉ huy đội tàu vượt sóng đi ứng cứu.

Hiện trường xe 4 chỗ lao vào giữa nhà dân, tông tử vong người đàn ông

Người đàn ông trú xã Ea K’pam, huyện Cư M’gar (Đắk Lắk) đang ngồi chơi trong phòng khách, bất ngờ bị ô tô tông tử vong tại chỗ. Tài xế vi phạm nồng độ cồn ở mức rất cao.

'Tôi rất vui khi có người gọi mình là nữ bí thư chuyển đổi số’

“Tôi rất vui khi có người gọi mình là 'nữ bí thư chuyển đổi số' và khi người dân trong tỉnh cũng đã bước đầu thích 'chuyển đổi số' cũng như ghi nhận những tiện ích mà chuyển đổi số mang lại".