Bức điện mật khi Bác Hồ qua đời trong ký ức nguyên Phó Thủ tướng

 Tôi không bao giờ quên tâm trạng bàng hoàng vào buổi tối 2/9/1969 khi cầm trên tay bức điện mật từ trong nước báo tin dữ.

Trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc bài viết nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan dành riêng cho VietNamNet về tình cảm của lãnh đạo và nhân dân Liên Xô với Bác Hồ. 

Bác Hồ ra đi để lại niềm tiếc thương vô hạn không chỉ trong lòng nhân dân ta mà cả trong trái tim triệu triệu con người khắp năm châu bốn biển, trong đó có nhân dân Liên Xô trước đây.

Cá nhân tôi đã trực tiếp cảm nhận điều đó khi làm việc tại Đại sứ quán nước ta ở Moscow và được phân công phụ trách quan hệ chính trị, bao gồm cả quan hệ giữa hai Đảng.

{keywords}
Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm chính thức Liên Xô, tháng 7/1955. Ảnh tư liệu

Tôi không bao giờ quên tâm trạng bàng hoàng vào buổi tối 2/9/1969 khi cầm trên tay bức điện mật từ trong nước báo tin dữ: Bác Hồ đã qua đời! Bức điện yêu cầu Đại sứ quán (ĐSQ) thông báo ngay cho Trung ương Đảng bạn và đề nghị bạn đưa gấp sang Việt Nam chuyên gia, dụng cụ, vật liệu cần thiết phục vụ cho việc giữ gìn lâu dài thi hài Bác.

Số là, cuối những năm 60 thế kỷ trước, sức khỏe Bác Hồ ngày một giảm sút, Trung ương Đảng đề nghị Liên Xô giúp gìn giữ thi hài Bác một khi Bác qua đời. Bạn đã chân thành đáp ứng yêu cầu của Trung ương Đảng ta và trong 50 năm qua đã hết lòng, hết sức hợp tác với ta trong công việc thiêng liêng này.

Điều dễ hiểu là trong thời điểm ấy, đây là điều tuyệt mật. Trong ĐSQ chỉ có Đại sứ Nguyễn Thọ Chân, đồng chí cơ yếu và tôi biết. Chẳng may đúng lúc đó đồng chí Đại sứ lại đang ở bên Thụy Điển là nơi đồng chí kiêm nhiệm. Vì vậy, tôi phải tức tốc tới Ban đối ngoại Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô để thông báo.

{keywords}
Bác Hồ cùng nhà làm phim nổi tiếng của Liên Xô - Roman Karmen trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954. Ảnh tư liệu

Khi gặp anh E.Glazunov, Vụ trưởng phụ trách quan hệ với Đảng ta, hai anh em chúng tôi cứ nhìn nhau nước mắt chảy ròng ròng, không nói nên lời vì cả hai đều có diễm phúc nhiều lần trực tiếp gặp mặt và phiên dịch cho Bác Hồ. Anh hứa báo cáo ngay cấp trên, song có điều tôi nói là nội dung quá quan trọng nhưng tôi lại là quan chức ở cấp quá thấp nên không biết sẽ báo cáo thế nào. Tôi đành thông báo cho anh biết hoàn cảnh của mình, còn xử lý ra sao thì tùy anh cân nhắc!

Chẳng bao lâu sau khi về tới ĐSQ, tôi nhận được điện thoại của anh Glazunov thông báo ông Iu.Andropov, Bí thư TƯ Đảng, Trưởng Ban đối ngoại (sau này, trong những năm 1982 - 1984 ông từng là Tổng bí thư BCH TƯ Đảng Cộng sản Liên Xô) sẽ trực tiếp đến ĐSQ bàn bạc những việc cụ thể. Đây là một việc vô tiền khoáng hậu vì không bao giờ một quan chức cao cấp như vậy lại đích thân đến cơ quan đại diện ngoại giao nước ngoài để giải quyết công việc như vậy cả!

Đương nhiên tôi không thể đứng ra tiếp đón và làm việc với ông nên quyết định thông báo cho anh Nguyễn Tiến Thông lúc đó là Đại biện lâm thời và ông Đặng Quang Minh là Đại sứ Cộng hòa Miền Nam Việt Nam đứng ra tiếp vì dù sao đi nữa, việc Bác Hồ đã qua đời không còn mang tính cơ mật nữa.

{keywords}
Chủ tịch Hồ Chí Minh tới thăm Trường Đại học Tổng hợp MGU ngày 16/7/1955. Ảnh tư liệu

Tới ĐSQ gần như vào giữa đêm, ông Iu.Andropov thay mặt Trung ương bạn bày tỏ lời chia buồn sâu sắc nhất trước cái tang lớn của nhân dân, của Đảng ta và thông báo bạn sẽ dùng chuyên cơ đưa ngay sang Hà Nội các chuyên gia cũng như thiết bị, dụng cụ, vật liệu cần thiết.

Rạng sáng hôm sau lại xảy ra một việc vô tiền khoán hậu khác. Đó là Liên Xô đã cử tới ĐSQ ta cả một đội chuyên gia, công nhân bài trí lại cơ quan đúng theo nghi thức tang lễ.

Và ngay đầu giờ sáng, toàn thể ban lãnh đạo Đảng và Nhà nước Liên Xô đứng đầu là Tổng bí thư L.Brejnev đã tới ĐSQ viếng Bác. Sau phần nghi lễ, bạn ngồi lại rất lâu, chia sẻ những kỷ niệm không thể nào quên về tình cảm giữa Bác Hồ với lãnh đạo và nhân dân bạn.

Tiếp đó, trong mấy ngày liền, vô vàn người dân Liên Xô thuộc mọi lứa tuổi, tầng lớp, vùng miền nối đuôi nhau vào ĐSQ viếng Bác, trong số đó còn có rất nhiều công dân các nước ngoài đang làm việc, học tập và thăm Liên Xô.

Liên Xô đã cử sang Hà Nội dự lễ tang Bác đoàn đại biểu ở cấp cao hiếm thấy do ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng A.Kosyguine dẫn đầu. Ở đây diễn ra một sự kiện rất quan trọng mà có lẽ không nhiều người còn nhớ, thể hiện lòng mong mỏi chân thành của Bác nêu trong Di chúc về việc góp phần hàn gắn lại mối bất hòa giữa các nước XHCN, trước hết là giữa Liên Xô và Trung Quốc đã gây tác động tức thời.

Tôi còn nhớ vào giữa đêm 8/9/1969, đoàn Liên Xô đề nghị được gặp một nhà lãnh đạo cấp cao của ta để trao đổi một việc hệ trọng. Phía ta đã cử đồng chí Lê Thanh Nghị, ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng gặp bạn.

{keywords}
Chủ tịch Hồ Chí Minh trong buổi tiếp các chuyên gia Liên Xô làm việc tại Việt Nam năm 1960. Ảnh tư liệu

Tại cuộc gặp mà tôi được dự với tư cách phiên dịch, bạn đề nghị ta làm cầu nối thu xếp một cuộc tiếp xúc với Trung Quốc ở cấp người đứng đầu Chính phủ. Ta truyền đạt ngay yêu cầu đó cho phía Trung Quốc và phía Trung Quốc đã chấp thuận.

Cuộc gặp giữa Thủ tướng A.Kossyguine và Thủ tướng Chu Ân Lai diễn ra tại sân bay Bắc Kinh là nơi đoàn Liên Xô rẽ sang trên đường về nước. Tuy quan hệ giữa hai nước XHCN lớn nhất chưa được hàn gắn song dù sao cũng dịu bớt sau cuộc đụng độ quân sự giữa hai nước ở cồn Damansky (Trung Quốc gọi là Trần Bảo) trên sông Amur (Hắc Long Giang) vào cái năm 1969 đó.

Thời gian đã qua đi đúng một nửa thế kỷ song trong tôi không bao giờ phai nhạt những kỷ niệm đầy đau thương nhưng cũng đầy niềm tự hào về lòng yêu quý, kính trọng của nhân dân Liên Xô và nhân dân thế giới đối với Bác Hồ - người đã làm rạng rỡ non sông đất nước ta.

Vũ Khoan (Nguyên Phó Thủ tướng) 

Chuyện về tổ ‘cứu chữa’ Trung Quốc chăm sóc sức khỏe cho Bác

Chuyện về tổ ‘cứu chữa’ Trung Quốc chăm sóc sức khỏe cho Bác

 Các lãnh đạo Trung Quốc đã cử 4 tổ "cứu chữa" trực tiếp sang Việt Nam để chữa bệnh cho Chủ tịch Hồ Chí Minh trong những ngày tháng cuối đời.

tin nổi bật

Quân đội 6 nước khổ luyện thao trường, ngày mai thi đấu 'vùng tai nạn' ở Việt Nam

Ngày mai, cuộc thi các đơn vị cứu hộ khẩn cấp "Vùng tai nạn" (Emergency area) của Army Games lần thứ VIII sẽ khai mạc tại trung tâm huấn luyện quân sự Miếu Môn, với sự tham gia của 6 nước.

Thủ tướng: Giữ gìn lâu dài, bảo vệ tuyệt đối an toàn thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh

Sáng 14/8, Thủ tướng Phạm Minh Chính dự và phát biểu tại Hội nghị tổng kết 30 năm hợp tác trực tiếp giữ gìn lâu dài, bảo vệ tuyệt đối an toàn thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh giữa BQL Lăng và Viện Nghiên cứu khoa học dược liệu và tinh dầu Liên bang Nga.

Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp Đoàn các nhà khoa học Nga

Các chuyên gia y tế của Liên bang Nga sẽ tiếp tục phối hợp hiệu quả, hợp tác chặt chẽ với Ban Quản lý Lăng trong việc giữ gìn thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Nạn nhân người Việt đầu tiên được nhận dạng trong vụ cháy ở Anh

Theo Đại sứ quán Việt Nam tại Anh, ngày 12/8, cảnh sát nước này thông báo đã nhận dạng được nạn nhân đầu tiên trong vụ cháy tại Manchester.

Xây dựng đề án xử lý dự án Đạm Ninh Bình theo hướng tái cơ cấu nợ vay

Chiều 13/8, ngay sau khi làm việc về dự án Đạm Hà Bắc tại Bắc Giang, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã về Ninh Bình, kiểm tra, khảo sát thực địa và làm việc với ngành chức năng về phương án tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc cho dự án Đạm Ninh Bình.

Thủ tướng kiểm tra, khảo sát thực địa dự án Đạm Ninh Bình

Thủ tướng kiểm tra, khảo sát thực địa và làm việc về phương án tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc cho dự án Đạm Ninh Bình.

Thủ tướng: Hoàn thiện đề án xử lý dự án Đạm Hà Bắc trong tháng 8/2022

Sáng 13/8, tại Bắc Giang, Thủ tướng Phạm Minh Chính kiểm tra, khảo sát thực địa và làm việc với các ngành liên quan về phương án tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc cho dự án cải tạo, mở rộng Nhà máy sản xuất đạm Hà Bắc.

Bộ Công an không tổ chức tiếp khách nhân ngày truyền thống 19/8

Bộ Công an không tổ chức tiếp khách, không nhận hoa chúc mừng tại trụ sở cơ quan Bộ và các đơn vị, địa phương vào dịp kỷ niệm 77 năm Ngày truyền thống lực lượng Công an nhân dân.

Thủ tướng kiểm tra dự án đạm Hà Bắc - 1 trong 12 dự án yếu kém ngành công thương

Sáng 13/8, tại Bắc Giang, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã kiểm tra, khảo sát thực địa dự án cải tạo, mở rộng Nhà máy sản xuất đạm Hà Bắc - một trong 12 dự án chậm tiến độ, kém hiệu quả của ngành công thương.

Chủ tịch Quốc hội: Ngành Y tế cần sự đồng hành để tháo gỡ những khó khăn

Chủ tịch Quốc hội bày tỏ: "Ngành y tế cần sự đồng hành, đóng góp chung của xã hội, của Quốc hội, của Chính phủ, các cấp, các ngành để tháo gỡ những khó khăn hiện nay".

Mỹ yêu cầu hộ chiếu mẫu mới của Việt Nam cần có bị chú về nơi sinh

Với công dân có hộ chiếu mẫu mới, Đại sứ quán Mỹ khuyến cáo cần bổ sung thông tin bị chú về nơi sinh trước ngày phỏng vấn xin thị thực.

6.177 cán bộ, công viên chức TP.HCM nghỉ việc trong 6 tháng đầu năm

Theo UBND TP.HCM, các nguyên nhân tác động đến việc cán bộ, công chức, viên chức thôi việc bao gồm thu nhập, chính sách đãi ngộ, cơ hội thăng tiến và áp lực công việc.

Chủ tịch nước quyết định ân giảm án tử hình cho 21 bị án

21 phạm nhân được ân giảm án tử hình xuống tù chung thân, trong đó có 2 bị án là người nước ngoài.​

Việt Nam lần đầu cử sĩ quan công an tham gia gìn giữ hòa bình Liên Hiệp Quốc

4 sĩ quan công an Việt Nam được Liên Hiệp Quốc lựa chọn tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình tại trụ sở Liên Hiệp Quốc và Phái bộ Nam Sudan.

Nghiên cứu hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng của giá xăng, dầu tăng cao

Phó Thủ tướng Lê Văn Thành vừa giao Bộ LĐTB&XH chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan nghiên cứu các kiến nghị về hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng của giá xăng, dầu tăng cao.