Tác dụng ngược khi 'cấm tiệt' trẻ dùng mạng xã hội
Làn sóng siết chặt quản lý mạng xã hội đối với người dùng vị thành niên đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu.
Hàng loạt quốc gia như Anh và Australia đã ban hành hoặc thảo luận về những dự luật cấm trẻ em tiếp cận các nền tảng trực tuyến.
Động thái này xuất phát từ mong muốn bảo vệ thanh thiếu niên khỏi những rủi ro về sức khỏe tinh thần và vấn nạn bạo lực mạng.
Tuy nhiên, thực tiễn chứng minh các lệnh cấm triệt để thường không mang lại hiệu quả như kỳ vọng.
Giới trẻ với sự am hiểu công nghệ vượt trội dễ dàng tìm ra các biện pháp lách luật. Trẻ em có thể tải và sử dụng mạng riêng ảo (VPN) để che giấu vị trí địa lý, hoặc khai gian độ tuổi để đăng nhập các tài khoản dành cho người lớn.
Hệ lụy của việc "vượt rào" là các em tự đưa mình vào không gian trực tuyến hoàn toàn không có màng lọc bảo vệ, phơi nhiễm trực tiếp với các nội dung độc hại.
Bà Malina Enlund, Quản lý Chính sách và An toàn khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Meta, cho biết: "Việc ngăn cấm các nền tảng mạng xã hội không bao giờ là câu trả lời. Thông thường, khi bị cấm đoán, trẻ sẽ có cách để ‘đi đường vòng’ và nếu điều đó xảy ra, chúng ta sẽ không biết được chúng làm gì và chúng cũng không được bảo vệ”.
Thay vì dựng lên những hàng rào cứng nhắc, giải pháp bền vững nằm ở việc giáo dục nhận thức. Bà Ngô Minh Trang, Giám đốc Vietnet-ICT ví việc sử dụng mạng xã hội như tham gia giao thông.
Chúng ta không thể cấm trẻ ra đường để tránh những tình huống nguy hiểm mà cần cung cấp kiến thức, kỹ năng để tự bảo vệ. Chuyên gia cho rằng vai trò của phụ huynh là đồng hành cùng con thông qua các cuộc trao đổi.
Một vấn đề khác được đưa ra là trẻ tạo tài khoản mạng xã hội nhưng không cho phụ huynh biết. Từ kinh nghiệm làm việc với các nhà trường và phụ huynh suốt 5 năm qua, bà Nguyễn Như Quỳnh, Giám đốc vận hành Doanh nghiệp xã hội Chống lừa đảo chỉ ra gốc rễ của hiện tượng này là “con không muốn thêm bố mẹ vào vòng tròn xã hội trên không gian mạng” vì không đủ tin tưởng, gắn kết.
Sự tin tưởng chỉ có được từ những việc làm hàng ngày, khi bố mẹ dành nhiều thời gian tương tác với con hơn, tìm hiểu về cuộc sống của con. Theo bà Quỳnh, chỉ khi đã xây dựng niềm tin trong gia đình, lúc đó mới có thể nói đến chuyện dùng các dịch vụ trên mạng sao cho an toàn.
Hàng rào kỹ thuật và bộ tiêu chuẩn 13+
Song song với nền tảng giáo dục từ gia đình, các công ty công nghệ cũng đang ráo riết nâng cấp hệ thống phòng thủ.
Ngày 28/5, Meta chính thức triển khai phiên bản cải tiến của tính năng Tài khoản Thanh thiếu niên trên Facebook, Instagram và Messenger tại Việt Nam.
Đây được đánh giá là đợt nâng cấp toàn diện nhất từ khi ra mắt vào năm 2025 nhằm củng cố mạng lưới bảo vệ tự động cho người dùng trẻ.
Cốt lõi của hệ thống này là việc đối chiếu các chính sách nội dung với tiêu chí phân loại phim dành cho khán giả từ 13 tuổi trở lên (13+).
Dựa trên thiết lập này, nền tảng thắt chặt kiểm duyệt, ẩn hoặc chặn hoàn toàn các đề xuất chứa nội dung gợi dục, hình ảnh bạo lực, ghê rợn, hoặc các sản phẩm mua bán dành cho người lớn như rượu bia, thuốc lá.
Thêm vào đó, các bài đăng có ngôn từ kích động, thử thách mạo hiểm hay cổ xúy hành vi rủi ro như hiển thị dụng cụ sử dụng cần sa cũng bị tự động loại bỏ khỏi trải nghiệm của trẻ.
Nền tảng này đồng thời thu hẹp phạm vi tương tác để hạn chế rủi ro rình rập trực tuyến bằng hàng loạt công cụ như kiểm soát tài khoản, thanh lọc tìm kiếm.
Cụ thể, thanh thiếu niên sẽ không thể theo dõi, gửi tin nhắn trực tiếp hoặc nhìn thấy bình luận từ các tài khoản thường xuyên chia sẻ nội dung không phù hợp.
Lớp bảo vệ này hoạt động hai chiều, chặn đứng các tài khoản vi phạm tiếp cận hoặc tương tác với người dùng trẻ.
Phạm vi kiểm duyệt từ khóa được mở rộng sang các cụm từ nhạy cảm như "tự tử", "tự hại", "rối loạn ăn uống", "rượu bia" hay "bạo lực". Hệ thống đang được hoàn thiện để chặn chính xác ngay cả khi người dùng cố tình viết sai chính tả.
Ngoài ra, trí tuệ nhân tạo (AI) được tinh chỉnh để không đưa ra các phản hồi đi chệch khỏi giới hạn của một bộ phim dán nhãn 13+.
Các nội dung vi phạm bị quét sạch khỏi mục Khám phá, Reels, Bảng tin, Tin (Stories) và các liên kết độc hại gửi qua tin nhắn cũng sẽ bị vô hiệu hóa.
Nhằm trao thêm quyền lực cho phụ huynh có tiêu chuẩn khắt khe hơn, nền tảng ra mắt một thiết lập mới mang tên "Giới hạn Nội dung".
Chế độ kiểm soát nghiêm ngặt này chặn hoàn toàn khả năng xem, viết hoặc nhận bình luận của trẻ, dự kiến chính thức khả dụng vào cuối năm 2026.
Hiện tại, các tài khoản người dùng trẻ trên hệ sinh thái của hãng tại Việt Nam đã tự động chuyển sang chế độ 13+.
.svg){kind=icon}
