“Cách đây hơn một tháng, tôi đã chi 42 triệu đồng để lắp thêm một cục pin lưu trữ công suất 16 kWh, đề phòng tình huống khi cần điện thì không có và khi có lại không dùng hết”, anh Nguyễn Công Toàn ở phường Bắc Giang (Bắc Ninh) chia sẻ với VietNamNet.
Anh Toàn cho biết, tháng 10/2024, anh đã đầu tư 210 triệu đồng để lắp đặt điện mặt trời mái nhà kèm pin lưu trữ. Trong đó, công suất tấm pin mặt trời là 18 kWp và bộ lưu trữ có công suất 16,1 kWh. Hệ thống được đưa vào vận hành từ tháng 11/2024 đến nay.
“Quyết định lắp điện mặt trời mái nhà kèm BESS khi đó là bởi nhu cầu sử dụng điện của gia đình rất lớn”, anh nói. Hiện tại, gần như toàn bộ thiết bị của gia đình đều phải dùng điện.
Trong đó, có 8 điều hòa được lắp đặt ở phòng khách, phòng bếp và các phòng ngủ. Ngoài ra, nhà anh còn sử dụng 2 tủ lạnh cỡ lớn, thang máy, máy giặt, máy sấy, điện chiếu sáng, quạt điện. Đồ gia dụng như lò nướng, lò vi sóng, máy rửa bát, bếp từ... cũng đều dùng điện.
Thực tế cho thấy, sau hơn một năm rưỡi lắp điện mặt trời kèm BESS, hóa đơn tiền điện của gia đình anh giảm mạnh. Cụ thể, vào mùa hè trời nhiều nắng, hệ thống điện mặt trời phát điện tốt nên tiền điện chỉ dao động từ 800.000-900.000 đồng/tháng, bất chấp các thiết bị điện của gia đình anh gần như hoạt động hết công suất.
Mùa đông, hóa đơn tiền điện của gia đình giảm còn 300.000-500.000 đồng/tháng. Không chỉ vậy, gia đình anh đỡ thấp thỏm lo sự cố mất điện hay cắt điện luân phiên.
Tuy nhiên, anh Toàn cũng thừa nhận, điện mặt trời không phải lúc nào cũng phát điện tốt để đủ điện cho gia đình anh sử dụng.
Theo đó, vào mùa đông hiệu suất phát điện của các tấm pin giảm, điện chỉ đủ dùng ban ngày và sạc được khoảng 50% pin lưu trữ. Điều này đồng nghĩa, buổi tối và đêm gia đình vẫn phải dùng điện lưới. Cũng may, mùa đông trời lạnh không dùng tới điều hòa nên hóa đơn tiền điện chỉ dừng ở vài trăm nghìn mỗi tháng.
Những ngày trời nhiều mây, sản lượng điện thu được vẫn đủ cho gia đình anh dùng ban ngày, nhưng pin lưu trữ chỉ sạc được 1/3 công suất định mức.
Vào những ngày mưa cộng với trời âm u nhiều mây, hiệu suất phát điện của các tấm pin sụt giảm mạnh. Điện thiếu, gia đình anh phải dùng lượng lớn điện mua từ lưới.
Ngay cả mùa hè, điện ban ngày đủ dùng, thậm chí dư thừa. Tuy nhiên, do pin lưu trữ lúc đầu lắp công suất chỉ 16 kWh nên ban đêm vẫn thiếu điện. Đây cũng là lý do anh Toàn phải đầu tư thêm tiền lắp một bộ pin lưu trữ 16 kWh để có đủ điện dùng 24/24.
Theo anh Toàn, nếu tính toán kỹ ngay từ đầu khi thiết kế hệ thống điện mặt trời mái nhà, chi phí đầu tư cho BESS có thể tối ưu hơn, đồng thời lượng điện sử dụng cũng đạt hiệu quả cao hơn. Bởi, pin lưu trữ dù sạc đầy 100% nhưng khi xả thực tế chỉ khai thác được khoảng 80% dung lượng.
Do đó, việc lắp hai bộ pin lưu trữ với tổng dung lượng 32 kWh không chỉ làm tăng chi phí đầu tư, mà lượng điện sử dụng thực tế cũng thấp hơn so với phương án lắp một bộ pin lưu trữ 32 kWh ngay từ đầu, anh cho hay.
Một số gia đình ở miền Bắc khi sử dụng điện mặt trời cũng cho biết, vào mùa đông hiệu suất phát điện của các tấm pin giảm, chỉ còn khoảng 40-50% so với công suất định mức.
Trao đổi với PV VietNamNet, ông Nguyễn Hữu Khoa, giảng viên Trường Cao đẳng Điện lực TPHCM, thành viên Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam, cho biết hệ thống điện mặt trời tại Việt Nam thường phát điện từ khoảng 8h đến 16h hằng ngày. Tuy nhiên, thời gian phát điện hiệu quả nhất chỉ kéo dài khoảng 4 giờ, từ 10h đến 14h.
Theo ông Khoa, điều kiện tiêu chuẩn để hệ thống đạt hiệu suất tối ưu là nhiệt độ môi trường khoảng 24-25 độ C, bầu trời quang đãng và cường độ bức xạ mặt trời 1.000 W/m2.
Điều này đồng nghĩa thời tiết quá nắng nóng chưa chắc điện mặt trời phát điện tốt. Vì nhiệt độ tăng cao, dòng điện chỉ tăng nhẹ trong khi điện áp giảm đáng kể, khiến công suất phát điện suy giảm. Chẳng hạn, nếu nhiệt độ bề mặt tấm pin mặt trời (tấm quang điện) ở mức 60 độ C, điện áp có thể giảm tới khoảng 50%, làm hiệu suất phát điện giảm theo.
Hiệu suất của hệ thống cũng giảm khi trời nhiều mây và gần như không thể phát điện trong điều kiện mưa lớn, mây đen dày đặc.
Dựa trên chỉ số PVout (sản lượng điện tạo ra trên mỗi kWp công suất lắp đặt), ông Khoa cho hay miền Nam là khu vực có điều kiện phát điện mặt trời thuận lợi nhất, tiếp đến là miền Trung. Tại miền Bắc, ngoại trừ Điện Biên, Lai Châu và Sơn La có cường độ bức xạ tương đương miền Trung, phần lớn các địa phương còn lại đều có hiệu suất phát điện thấp hơn.
Ông cũng lưu ý, điện mặt trời mái nhà có những yêu cầu kỹ thuật khắt khe, đặc biệt liên quan đến chất lượng thiết bị và sóng hài trên lưới điện. Vì vậy, người dân nên lựa chọn nhà cung cấp uy tín và thuê đơn vị độc lập kiểm định sau khi lắp đặt để bảo đảm hệ thống đáp ứng đúng các tiêu chuẩn kỹ thuật.
Đối với hệ thống pin lưu trữ (BESS), dung lượng sẽ suy giảm theo thời gian, trung bình khoảng 2% mỗi năm. Bên cạnh đó, ngay cả khi sạc đầy 100%, lượng điện năng thực tế có thể xả dùng chỉ 80-85% dung lượng danh định. Do đó, khi đầu tư hệ thống lưu trữ, các hộ gia đình cần tính toán kỹ nhu cầu sử dụng điện và mức suy hao theo thời gian để lựa chọn dung lượng phù hợp.
.svg){kind=icon}
