Trong bài viết trước, tôi đã mô tả sự khác nhau giữa lá phiếu phổ thông và phiếu đại cử tri trong bầu cử Tổng thống Mĩ. Mỗi bang có số đại cử tri tương ứng với số nghị sĩ của bang tại Thượng viện và Hạ viện. Tổng số đại cử tri là 538 và ứng viên sẽ thắng cử nếu giành được đa số trong tổng phiếu đại cử tri, nghĩa là ít nhất 270, để trở thành Tổng thống.
Giành được 270 phiếu đại cử tri này là mục tiêu quan trọng nhất và có lẽ là duy nhất của bất kỳ cuộc vận động tranh cử tổng thống nghiêm túc nào ở nước Mỹ.
Dạo một vòng các trụ sở vận động tranh cử của các ứng viên, bạn sẽ thấy một tấm bản đồ lớn của nước Mỹ, mà các bang được tô màu tương ứng, thể hiện ứng viên nào đang giành thắng lợi, ứng viên nào thất bại ở từng bang. Màu sắc ấy thể hiện bang đó đang ngả về/ chống lại ứng viên nào, hay đó là bang đang ở tình thế lửng lơ, chưa rõ ràng, nơi mà kết quả bỏ phiếu vẫn còn để ngỏ.
Mỗi nhóm vận động tranh cử sở hữu những nguồn lực nhất định. Một trong số đó là thời gian của các ứng viên. Liệu ứng viên này có nên thăm bang này hay không? Một nguồn lực khác là tiền bạc sử dụng vào đội ngũ nhân viên và tổ chức ở một bang để khuyến khích những người ủng hộ ứng viên bỏ phiếu và đảm bảo rằng họ sẽ đi bầu vào ngày đó.
Có lẽ nguồn lực quan trọng nhất là khoản tiền dành cho các quảng cáo vận động tranh cử, nhất là trên truyền hình. Trong các bài viết sắp tới, chúng ta sẽ xem xét kĩ hơn vai trò của tiền bạc trong các cuộc vận động bầu cử ở Mỹ. Ở đây, chúng ta tạm thừa nhận với nhau rằng tiền bạc đóng vai trò quan trọng và một chiến lược vận động tranh cử khôn ngoan chính là tìm cách sử dụng tốt nhất số ngân quỹ của ứng viên.
 |
Hầu hết các ứng viên tránh không sử dụng các nguồn lực của mình cho các bang mà họ chắc chắn sẽ thắng hay bại. Đơn cử như Kansas. Đó là một bang lớn, nơi đảng Cộng hòa chiếm ưu thế từ lâu. Lần cuối cùng Kansas bỏ phiếu ủng hộ một ứng viên Dân chủ là vào năm 1964, và thậm chí kết quả này cũng là bất thường do ứng viên tổng thống của đảng Cộng hòa năm đó quá yếu thế. Năm 2008, John McCain, ứng viên Cộng hòa giành được 57% số phiếu phổ thông ở Kansas và nhờ đó có được 6 phiếu đại cử tri của bang này.
Thường thì các nhà bình luận Mỹ đánh dấu các bang ủng hộ đảng Cộng hòa với màu đỏ và màu xanh dành cho những bang ủng hộ đảng Dân chủ. Kansas là một bang màu đỏ điển hình. Chính bởi khuynh hướng đảng phái rất rõ này, không có vẻ gì là Barack Obama hay đối thủ Cộng hòa của ông, Mitt Romney sẽ dành thời gian ở Kansas từ nay cho tới ngày cầu cử, cũng như không có vẻ gì họ sẽ tiêu tốn một lượng ngân quỹ đáng kể cho các tổ chức vận động tranh cử cũng như hoạt động quảng cáo ở bang này. Kansas sẽ dành cho Mitt Romney và đơn giản sẽ là không khôn ngoan nếu sử dụng phần nguồn lực hạn chế ở một bang mà bạn biết chắc mình sẽ thắng hay bại.
Nhìn qua bản đồ đại cử tri hiện nay có thể thấy hơn 30 trong số 50 bang của Mỹ đã ở trong danh sách an toàn. Hơn 10 bang còn lại đang nghiêng về ứng viên này hoặc ứng viên khác, đồng nghĩa với việc nếu cuộc bầu cử diễn ra ngay hôm nay, chúng ta sẽ biết rõ số phiếu đại cử tri sẽ dành cho ứng viên nào.
Chỉ chưa tới 10 bang nằm ở tình trạng lửng lơ, chưa rõ ràng vào thời điểm này của cuộc vận động tranh cử. Đó là những bang nào?
Nếu bạn theo dõi hành trình của các ứng viên, bạng sẽ thấy họ dành chủ yếu thời gian ở các bang "lửng lơ" này. Chẳng có gì bất thường nếu bạn thấy cả 2 ứng viên ở cùng 1 bang vào cùng 1 thời điểm.
Ngay cả ngân sách quảng cáo trên truyền hình của họ cũng phản ánh chiến lược như vậy. Kể từ tháng 5/2012, phần lớn các quảng cáo truyền hình của hai ứng viên cũng diễn ra ở các bang nơi kết quả vẫn chưa được định đoạt.
Xem xét danh sách các bang ủng hộ hoặc là ngả về một trong những ứng viên cho thấy kết quả tương đối tin cậy rằng Obama đang dẫn trước, với số bang tương ứng với 217 phiếu đại cử tri và Romney là 206 phiếu.
Khoảng cách rất nhỏ này đồng nghĩa với việc lá phiếu quyết định ghế Tổng thống nằm ở các bang "lửng lơ". Một vài trong số các bang này, như Virginia (13), Pennsylvania (20), Florida (29), và Ohio (18) là những nhóm phiếu đại cử tri lớn. Đó là những phần thưởng lớn trong cuộc đua vào Nhà trắng.
Trong vài tháng tới, cử tri của các bang lửng lơ này sẽ bị quá tải với các hoạt động của ứng viên tổng thống và người đại diện của họ. Các đài truyền hình sẽ chiếu hàng nghìn các quảng cáo tranh cử. Điện thoại sẽ reo liên tục với các thông điệp đề nghị bỏ phiếu cho ứng viên này hoặc ứng viên kia.
Còn với cử tri của những bang đỏ hoặc xanh, nói cách khác, là đa phần người Mỹ, cuộc sống vẫn ở nhịp điệu bình thường. Tiếng rống của cuộc bầu cử tổng thống đang tới gần, với họ, vẫn chỉ như tiếng ồn từ xa vọng lại mà thôi.
GS. Calvin Mackenzie*
----
*GS. Calvin Mackenzie là giáo sư chính trị học nổi tiếng của ĐH Colby, Hoa Kỳ. Ông hiện là một học giả của chương trình Fulbright ở Việt Nam.
.svg){kind=icon}
