Sau một năm triển khai mô hình chính quyền 2 cấp, bộ máy hành chính tại Thanh Hóa từng bước được tinh gọn, hoạt động hiệu quả, phục vụ người dân tốt hơn. Tuy nhiên, quá trình vận hành cũng bộc lộ không ít khó khăn, thách thức.
Lời tòa soạn
Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là một chủ trương lớn, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy quản trị quốc gia, hướng tới bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả và gần dân hơn.
Trong giai đoạn đầu vận hành, nhiều địa phương không tránh khỏi những băn khoăn, áp lực và thách thức khi thực hiện những thay đổi chưa từng có. Tuy nhiên, thực tiễn sau gần một năm triển khai đã ghi nhận những chuyển biến tích cực, rõ nét trong cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.
Từ thực tiễn đó, VietNamNet thực hiện loạt bài “Nhìn lại một năm thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp”, ghi nhận những chuyển động từ cơ sở, những kết quả đã đạt được, những vấn đề còn đặt ra và kỳ vọng về một mô hình quản trị hiện đại, hiệu quả, phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.
Văn Phú là xã miền núi nằm ở phía Tây Thanh Hóa, cách trung tâm tỉnh hơn 100km. Toàn xã có hơn 8.437 nhân khẩu, trong đó, đồng bào dân tộc Thái chiếm trên 97% dân số. Kinh tế địa phương chủ yếu dựa vào sản xuất nông - lâm nghiệp, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo chiếm hơn 46%.
Sau khi thành lập trên cơ sở hợp nhất hai xã Lâm Phú và Tam Văn, chính quyền xã Văn Phú được giao 65 biên chế nhưng hiện mới bố trí được 47 người.
Xã Văn Phú cách trung tâm tỉnh Thanh Hóa hơn 100km. Ảnh: Lê Dương
Sau những ngày đầu nhiều bỡ ngỡ khi thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp, ông Quách Văn Cường (SN 1982), Phó trưởng Phòng Văn hóa xã Văn Phú đã dần thích nghi với áp lực công việc.
Theo ông Cường, khối lượng công việc vẫn là thách thức không nhỏ đối với đội ngũ cán bộ cấp xã. Hiện nay, Phòng Văn hóa xã phải đảm nhiệm khối lượng công việc tương đương 6 phòng chuyên môn trước đây, trong khi cả phòng chỉ có 4 cán bộ trên tổng số 7 biên chế được giao.
“Giai đoạn đầu triển khai mô hình mới là khoảng thời gian đặc biệt khó khăn. Khối lượng công việc tăng đột biến khi không còn cấp huyện, cấp xã phải tự giải quyết nhiều lĩnh vực, trong khi trình độ chuyên môn của cán bộ xã còn hạn chế... Điều đó buộc chúng tôi phải vừa làm vừa nghiên cứu, cập nhật các quy định và văn bản hướng dẫn. Việc làm việc trực tiếp với cấp tỉnh cũng khiến áp lực công việc tăng lên đáng kể.
Để hoàn thành nhiệm vụ được giao, nhiều ngày liền, cán bộ xã phải làm việc từ sáng sớm đến tận khuya mới trở về nhà. Không ít lần, cán bộ còn mang công việc về nhà xử lý. Có thời điểm gần như ngày nào tôi cũng thức khuya để đọc tài liệu, nghiên cứu quy định và giải quyết hồ sơ tồn đọng”, ông Cường chia sẻ.
Ông Quách Văn Cường, Phó trưởng Phòng Văn hóa xã Văn Phú. Ảnh: Lê Dương
Ông Đỗ Xuân Lâm trước đây công tác tại Phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện Lang Chánh (cũ). Sau khi bỏ cấp huyện, ông được điều động về làm chuyên viên Phòng Kinh tế xã Văn Phú. Hiện ông Lâm phụ trách các mảng lâm nghiệp, phòng chống thiên tai, dịch bệnh động vật, trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, xây dựng nông thôn mới.
“Tại khu vực miền núi, chỉ cần một trận mưa lớn là nước tràn qua các đập tràn, cán bộ phải có mặt để kiểm tra, hướng dẫn người dân không đi qua. Xong việc này lại tới việc khác, tôi thường xuyên phải xử lý đến tận nửa đêm”, ông Lâm chia sẻ.
Tình trạng thiếu cán bộ cũng xảy ra tại xã Trung Sơn, địa bàn đặc biệt khó khăn cách trung tâm tỉnh Thanh Hóa khoảng 200km. Đến nay, xã mới đạt 36/58 chỉ tiêu biên chế, nhiều vị trí trưởng phòng vẫn trống.
Ông Trương Đức Vũ, Phó trưởng Phòng Văn hóa xã Trung Sơn. Ảnh: Lê Dương
Ông Trương Đức Vũ, Phó trưởng Phòng Văn hóa xã Trung Sơn cho biết phòng chỉ có 4 cán bộ, mỗi người phải kiêm nhiệm nhiều việc. Do chưa từng làm công tác quản lý nên sau khi được bổ nhiệm làm Phó phòng, ông Vũ vừa làm vừa học hỏi, nghiên cứu văn bản, tài liệu để đáp ứng yêu cầu công việc.
Dần thích nghi với guồng quay mới, ông Vũ đã xử lý công việc nhanh và hiệu quả hơn. Tuy nhiên, số lượng nhiệm vụ lớn khiến ông và đồng nghiệp luôn phải duy trì cường độ làm việc cao để bảo đảm tiến độ và chất lượng.
Đối với các xã khác, mặc dù cơ bản không thiếu cán bộ chuyên môn nhưng áp lực công việc rất lớn do khối lượng hồ sơ, thủ tục hành chính và các nhiệm vụ phát sinh tăng lên. Nhiều cán bộ phải làm việc ngoài giờ hành chính, thậm chí không có ngày nghỉ để bảo đảm tiến độ.
Hơn 1.000 nhiệm vụ được giao cho cấp xã
Theo báo cáo kết quả sau một năm thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp ở Thanh Hóa, toàn tỉnh đã sắp xếp 547 xã, phường, thị trấn thành 166 đơn vị hành chính cấp xã, tạo bước chuyển lớn trong tổ chức bộ máy và phương thức quản lý.
Công tác phân cấp, phân quyền được đẩy mạnh với hơn 1.060 nhiệm vụ được giao cho cấp xã thực hiện, góp phần nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của chính quyền cơ sở.
Cấp xã được giao thực hiện rất nhiều nhiệm vụ. Ảnh: Lê Dương
Về bố trí cán bộ, đội ngũ công chức, viên chức của cấp huyện trước đây không đủ để phân về các xã, phường làm lực lượng nòng cốt. Trong khi đó, những cán bộ cấp xã cũ chưa kịp thích ứng với khối lượng và tính chất công việc mới.
Hiện nay, có 1.520 công chức khối chính quyền cấp xã đang phải đảm nhiệm từ 2 lĩnh vực trở lên, dẫn đến nhiều bất cập, nhất là đối với những lĩnh vực mang tính chuyên môn sâu, đòi hỏi nhiều thời gian nghiên cứu và tham mưu, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra sai sót trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Bên cạnh đó, hầu hết các xã, phường đều thiếu đội ngũ công chức chuyên môn, đặc biệt là công chức có kinh nghiệm trong các lĩnh vực quy hoạch, đầu tư xây dựng, công nghệ thông tin, quản lý giáo dục và y tế. Sự thiếu hụt nhân sự ở các lĩnh vực này đã ảnh hưởng đến chất lượng tổ chức và hoạt động của các phòng chuyên môn, chưa bảo đảm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao.
Ông Lê Đức Tiến, Bí thư Đảng ủy xã Văn Phú cho biết, thời gian đầu sáp nhập, việc bố trí nhân sự gặp không ít khó khăn do cán bộ, công chức, viên chức được điều chuyển về từ nhiều đơn vị khác nhau nên chưa kịp thích nghi với nhiệm vụ mới. Chất lượng đội ngũ chưa đồng đều, một số phòng, ban bố trí nhân sự chưa thực sự hợp lý, một số lĩnh vực còn thiếu cán bộ có chuyên môn phù hợp nên ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.
Ông Lê Đức Tiến, Bí thư Đảng ủy xã Văn Phú. Ảnh: Lê Dương
Đến nay, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định, đặc biệt là về trình độ chuyên môn. Việc sắp xếp, bố trí lại vị trí công tác được thực hiện đúng quy định, góp phần ổn định tổ chức bộ máy.
Bên cạnh những kết quả đạt được, ông Tiến cũng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại, hạn chế sau sắp xếp: khối lượng công việc tăng lên trong khi biên chế bị tinh giản và thiếu hụt cán bộ, gây áp lực lớn đối với đội ngũ công chức; một số cán bộ còn hạn chế về kỹ năng quản trị, ứng dụng công nghệ số và xử lý công việc theo mô hình mới.
Khơi thông điểm nghẽn, chất lượng cán bộ là yếu tố then chốt
Thực hiện Chỉ thị số 18/CT-TTg về nâng cao chất lượng cán bộ, công chức chính quyền địa phương cấp xã đáp ứng yêu cầu tình hình mới, ngày 25/5, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hóa đã ban hành Nghị quyết số 06 về tập trung lãnh đạo nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở giai đoạn 2025-2030.
Chất lượng cán bộ là yếu tố then chốt. Ảnh: Lê Dương
Nghị quyết số 06 nhận định, sau một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đội ngũ cán bộ cơ sở của tỉnh vẫn còn tình trạng “đông nhưng chưa mạnh”, vừa thừa vừa thiếu, cơ cấu chưa hợp lý. Năng lực của một bộ phận cán bộ còn hạn chế, xuất hiện tình trạng đùn đẩy, né tránh, sợ sai, sợ trách nhiệm.
Bên cạnh đó, số lượng cán bộ có chuyên môn về khoa học công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng, tài nguyên và môi trường còn ít; kỹ năng số, kỹ năng xử lý công việc trên môi trường điện tử và khả năng thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số còn hạn chế.
Theo Nghị quyết số 06, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ nhận thức và trách nhiệm của một số cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu cơ quan, đơn vị đối với công tác cán bộ chưa thật sự đầy đủ và sâu sắc. Trong khi đó, khối lượng công việc ngày càng tăng, cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực chuyên môn, áp lực giải quyết thủ tục hành chính và tiếp công dân ngày càng lớn.
Với quan điểm cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng, công tác cán bộ là khâu “then chốt của then chốt”, Thanh Hóa xác định việc chuẩn hóa đội ngũ cán bộ cơ sở theo chức năng, nhiệm vụ mới là nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.
Các xã miền núi còn thiếu nhiều cán bộ chuyên môn. Ảnh: Lê Dương
Theo đó, tỉnh sẽ tiếp tục tăng cường điều động, luân chuyển cán bộ cấp tỉnh về cơ sở hoặc giữa các địa phương; ưu tiên bố trí cán bộ có bản lĩnh, năng lực và kinh nghiệm về công tác tại những địa bàn khó khăn, khối lượng công việc lớn, nhất là các lĩnh vực đất đai, xây dựng, dân tộc, tôn giáo, khiếu nại, tố cáo.
Đồng thời, tỉnh sẽ ưu tiên tuyển dụng những người có năng lực, kinh nghiệm, đáp ứng ngay yêu cầu công việc; tiếp tục rà soát, đánh giá quy hoạch cán bộ theo phương châm "động" và "mở", kịp thời đưa ra khỏi quy hoạch những trường hợp không đáp ứng yêu cầu và bổ sung những nhân tố mới có triển vọng phát triển.
.svg){kind=icon}
