Chương trình môn Toán sau năm 2017 sẽ đổi mới thế nào?

GS Đỗ Đức Thái, Chủ biên chương trình môn Toán cho biết triết lý xây dựng chương trình giáo dục Toán học mới ở phổ thông thể hiện ở 4 yếu tố: tinh giảm, thiết thực, hiện đại và phải sáng tạo.

- GS Đỗ Đức Thái, Thành viên Ban phát triển Chương trình Giáo dục phổ thông tổng thể, Chủ biên chương trình môn Toán cho biết triết lý xây dựng chương trình giáo dục Toán học mới ở phổ thông thể hiện ở 4 yếu tố: tinh giảm, thiết thực, hiện đại và sáng tạo.

Tinh giảm nhiều kiến thức không cần thiết

Tại hội thảo "Toán học không xa cách" trong khuôn khổ Ngày hội Toán học mở 2017 do Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán (VISAM) tổ chức sáng 13/8, nói về chương trình môn Toán ở bậc phổ thông tới đây, ông Thái cho hay một trong những điểm mới là sự tinh giảm rõ rệt.

{keywords}
GS Đỗ Đức Thái, Thành viên Ban phát triển Chương trình GDPT tổng thể, Chủ biên chương trình môn Toán cho biết sẽ có sự tinh giảm kiến thức và nâng cao năng lực sáng tạo của học sinh với môn học này. Ảnh minh họa: Thanh Hùng.

“Có thể hình dung đơn giản như chúng ta cố gắng đi đến cũng một đích đấy bằng một con đường ngắn nhất, đơn giản nhất và phù hợp với sự phát triển tâm sinh lý của học sinh. Chúng ta phải biết rõ đơn vị kiến thức đó có vai trò gì trên con đường đi đến cái đích mà chúng ta muốn. Một đơn vị kiến thức đưa vào thì dứt khoát phải trả lời được câu hỏi rằng để làm gì và nếu nó ra thì có ảnh hưởng gì không. Và nếu không ảnh hưởng thì dứt khoát nên bỏ”, ông Thái nói.

Theo ông Thái, trong bối cảnh bùng nổ về thông tin thì nhiều đơn vị kiến thức trong chương trình cũ là không cần thiết và cần được tinh giảm.

“Chúng ta đừng kiến thiết Toán học theo hướng mà dành cho những người mà họ sẽ làm những nghề trực tiếp liên quan đến Toán hoặc trở thành nhà Toán học. Thế nhưng tinh giảm không có nghĩa là thấy kiến thức khó quá thì bỏ béng đi không dạy nữa mà nằm ở chỗ dạy để làm gì và dạy như thế nào?”

Ông Thái cho hay, chương trình giáo dục Toán học phổ thông mới thay cách tiếp cận nội dung trước đây là quan tâm nhiều đến chuyện được học những đơn vị kiến thức nào, giải được bao nhiêu dạng bài tập, đi thi được bao nhiêu điểm sang cách tiếp cận mới là tăng tính sáng tạo của người học. “Đỉnh cao nhất của sáng tạo là khả năng giải quyết vấn đề, phải nhìn thấy và hình dung được thành vấn đề rồi giải quyết được nó. Đó mới là quan trọng nhất”.

Ông Thái cho rằng sáng tạo cũng là khả năng quan trọng nhất trong việc khởi nghiệp. 

“Trong vô vàn các lĩnh vực của xã hội, cái nào cũng có hàng trăm hàng nghìn người làm, chỉ sáng tạo thì mới nhìn ra cái gì là của riêng mình”.

Tuy nhiên, theo ông Thái, chương trình phổ thông mới về Toán nếu muốn tạo ra năng lực cho người học, cần phải có một không gian và thời gian vật chất nhất định để tự học, tự chuyển hóa những điều đó thành của mình.

“Muốn vậy thì phải học ít thôi, học nhiều quá sẽ không có thời giờ để dạy. Tôi rất kinh ngạc khi nhìn vào đề thi tuyển sinh đại học, các em phải giải những bất phương trình, phương trình mũ logarit, tích phân hay lượng giác,.... mà không biết về sau cuộc đời các em cần gì đến những phương trình đó. Các em đang tính những cái mà không hề ai dùng đến và tôi nghĩ sau này cuộc đời các em cũng không bao giờ dùng đến”.

Ông Thái chia sẻ: “Tôi hay nói đùa với các đồng nghiệp cùng biên soạn rằng tôi đòi hỏi ăn gì phải bổ nấy, không chứng minh được điều đó là cần thiết thì nên bỏ ra, chứ không phải tư tưởng không bổ dọc thì bổ ngang”.

Chương trình hiện nay vì triết lý xây dựng theo tiến trình logic của phát triển Toán học mà có xu hướng dồn từ lớp trên xuống lớp dưới mà lẽ ra cần ngược lại.

{keywords}
Chương trình mới hứa hẹn sẽ giảm tải kiến thức cho học sinh.
Ảnh minh họa: Thanh Hùng.

Ông Thái lấy ví dụ có những bài tập khó ở sách giáo khoa lớp 4, trong khi đó ở các nước khác cũng bài tập đó được dạy ở chương trình lớp 6 hoặc 7.

“Tôi có một đứa cháu khi 12 tháng thì phát âm tên tôi vô cùng khó khăn và không thể đúng nhưng chỉ sau đó 2 tháng thì cháu có thể nói rất dễ dàng. Có nghĩa nhiều việc với hôm nay là khó đối với trẻ nhưng ngày mai là việc hiển nhiên. Vậy cái gì hiển nhiên với đứa trẻ vào ngày mai thì phải dạy ở ngày mai chứ sao lại bắt học vào hôm nay. Vậy cần phải theo nguyên tắc đẩy lên, kiến thức từ lớp 1 đẩy lên các lớp trên, cái gì lên lớp 12 hết chỗ thì có nghĩa nó vượt khỏi chương trình phổ thông. Chúng ta không thể đem khoa học Toán học ép vào nhà trường phổ thông mà trước khi vào phải được lọc qua một tầng lọc là lăng kính sư phạm. Ngay bản thân tôi không thể đem những hiểu biết của mình để bắt học sinh học được”.

Học không chỉ nhằm mục đích thi cử

GS Thái cho rằng điểm mới nhất của chương trình Toán mới chính là chuyển từ việc tiếp cận nội dung sang phát triển năng lực của người học, đặc biệt việc học phải chỉ nhằm mục đích để phục vụ đi thi.

“Việt Nam chúng ta có một điểm mà đã thành truyền thống là học sinh thi gì cũng giỏi. Thường chỉ một 2 năm đầu kém thôi còn sau thì kết quả rất cao". 

{keywords}
Ảnh: Thanh Hùng.

Theo ông Thái đó là do việc luyện thi và không đâu xa, ngay chính bản thân ông cũng từng bỏ công ra luyện học sinh tới hơn chục buổi.

“Gần đây tôi có dẫn học sinh Việt Nam đi thi toán quốc tế cấp Tiểu học. Mấy năm đầu tiên thì chả được giải nào, điểm kém lắm, thậm chí có năm điểm không hết, nhưng năm ngoái cả thế giới có 26 giải Nhất thì học sinh Việt Nam chiếm tới 11”, ông Thái kể.

Tuy vậy, ông Thái cũng thẳng thắn nhìn nhận thực tế: “Thi gì cũng giỏi, nhưng dân tộc ta không để lại một dấu ấn nào trong cái đỉnh cao trí tuệ về Toán học hay Khoa học kỹ thuật của thế giới trong nhiều năm. Chỉ cho đến khi dấu ấn đầu tiên của GS Ngô Bảo Châu, và sau đó thì không biết bao lâu sẽ có nữa”.

Ông Thái đánh giá mặt bằng chung học sinh chúng ta học tốt, thi gì cũng tốt nhưng lại không sáng tạo. “Mà không sáng tạo thì chỉ có thể đi làm thuê mà thôi”, ông Thái nói.

Những kiến thưc và kỹ năng không hướng đến chuyện đi thi mà sẽ hướng đến thực tiễn cuộc sống. “Toán học như một cái cần câu để cho phép mỗi con người tìm ra hướng mưu sinh trong cuộc đời mình”.

Chính vì vậy, điểm mới quan trọng nhất, quyết định nhất ở chương trình phổ thông mới về Toán mà Ban phát triển chương trình Giáo dục phổ thông tổng thể cố gắng thực hiện gồm 4 mục tiêu: tinh giảm, thiết thực, hiện đại, sáng tạo.

“Đừng hy vọng chương trình mới sẽ đưa ra những đơn vị kiến thức rất mới, chuyện hay ho này khác, sẽ không như vậy mà sẽ bớt đi nhiều so với hiện nay. Cái thay đổi là chúng ta hướng giáo dục toán học đến sự mưu sinh của mỗi một con người sau này”, ông Thái khẳng định.

Thanh Hùng

tin nổi bật

GS giải Nobel Vật lý: Ranh giới giữa tài năng xuất chúng và 'kẻ ngốc'

'... Ranh giới giữa chuyện tôi là một tài năng xuất chúng và một kẻ ngốc trong khoa học nhiều khi cũng phụ thuộc vào may mắn'.

Người phụ nữ thứ hai giành giải Fields nói về toán học và máy tính

Ngày 5/7 tại Helsinki (Phần Lan), GS Maryna Viazovska (người Ukraine) và 3 nhà toán học khác đã cùng được trao giải Fields - giải thưởng được ví là “Nobel Toán học” năm 2022.

Sinh viên tham gia hơn 80 công bố quốc tế của ĐH Bách khoa Hà Nội

Đó là thông tin được đưa ra tại hội nghị tổng kết hoạt động sinh viên nghiên cứu khoa học và sáng tạo của Trường ĐH Bách khoa Hà Nội năm học 2021-2022.

Mũ bảo hiểm độc đáo làm từ… sợi nấm

Một Studio ở Hà Lan đã thiết kế ra một loại mũ bảo hiểm xe đạp thân thiện với môi trường làm từ sợi nấm và cây gai dầu.

Sự nghiệp vĩ đại của nhà Vật lý từng 84 lần trượt giải Nobel

Là một trong những nhà vật lý học lỗi lạc nhất trong lịch sử nhưng Arnold Sommerfeld lại chưa một lần giành được giải thưởng Nobel danh giá, dù ông được đề cử tới tận 84 lần trong hơn 30 năm.

Học sinh trung học chế tạo thiết bị lọc nước giá chỉ 23.000 đồng

Các học sinh tại trường trung học Barrie (Mỹ) đã tạo ra một thiết bị lọc chì ra khỏi nước với mức giá chỉ vỏn vẹn 23.000 đồng (1 USD).

'Dư địa tài nguyên không còn nhiều, cần sự giúp sức của khoa học công nghệ'

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho rằng khi mà dư địa tài nguyên không còn, để phát triển ngành lâm nghiệp và kinh tế lâm nghiệp rất cần sự giúp sức của khoa học công nghệ.

4 bài giảng đại chúng trong Ngày Khoa học Công nghệ 2022

Ngày Khoa học Công nghệ: Khoa học Công nghệ bảo vệ môi trường do Trung tâm Quốc tế Đào tạo và Nghiên cứu Toán học UNESCO, Viện Toán học và Trung tâm Vật lý Quốc tế UNESCO - Viện Vật lý đồng tổ chức ngày 14/5.

GS Nguyễn Hữu Việt Hưng: Cần tĩnh tâm xây dựng một nền đại học tử tế

“Mục tiêu cơ bản là tĩnh tâm và kiên định xây dựng một nền đại học tử tế, trong đó tiến sĩ phải ra tiến sĩ. Những phát kiến, đóng góp của mỗi luận án tiến sĩ phải có tính nguyên thủy/độc đáo và có ý nghĩa” - GS Nguyễn Hữu Việt Hưng nói

GS Ngô Việt Trung: Cho tự chủ đào tạo tiến sĩ giúp các 'lò ấp' hồi sinh

Nếu chấp nhận tiêu chuẩn thấp như Quy chế đào tạo tiến sĩ hiện hành thì chất lượng giảng dạy và nghiên cứu khoa học của chúng ta sẽ suy yếu chỉ sau vài thế hệ.

Hai nhà khoa học nhận giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2022

GS.TSKH Ngô Việt Trung và PGS.TS Nguyễn Thị Lệ Thu là hai nhà khoa học được Bộ Khoa học và Công nghệ trao tặng giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2022 do có các công trình nghiên cứu cơ bản xuất sắc.

Tiến sĩ nghiên cứu về cầu lông từng công bố tại 'hội thảo quốc tế'

Ngoài luận án tiến sĩ nghiên cứu giải pháp phát triển môn cầu lông cho công chức viên chức thành phố Sơn La đang gây xôn xao mạng xã hội, tác giả Đặng Hoàng Anh còn có 2 công bố khác cũng về cầu lông.

Luận án tiến sĩ 'phát triển môn cầu lông cho công chức...' là có thật

Luận án tiến sĩ giáo dục học nghiên cứu giải pháp phát triển môn cầu lông cho công chức viên chức thành phố Sơn La đang gây xôn xao mạng xã hội

Nam sinh chế hàng trăm 'siêu máy bay', vận tốc hơn 180km/h

Võ Hoàng Hiếu (2002, Hoàng Mai) đã chế tạo ra hàng trăm chiếc máy bay mô hình điều khiển từ xa. Hơn hết, cậu bạn được sự ủng hộ nhiệt tình của bố mẹ và đam mê đã giúp cậu “cai nghiện game”.

Nhóm học sinh, sinh viên công bố quốc tế trên tạp chí Q1

Tháng 2 vừa qua, một nhóm gồm 2 sinh viên, 2 học sinh đã có nghiên cứu được đăng trên tạp chí Patient Preference and Adherence của NXB Dove Medical Press (nay thuộc Taylor & Francis  Group). Đây là tạp chí thuộc nhóm Q1.