Chuyện dân phá nhà, hiến đất xây công viên quốc gia thu hàng trăm triệu đô mỗi năm

Công viên quốc gia Great Smoky Mountains được coi là một điển hình thành công trong việc bảo tồn thiên nhiên cũng như khai thác, phát triển du lịch bền vững tại Mỹ.

Công viên quốc gia Great Smoky Mountains tọa lạc ở vùng núi Nam Appalachian, nằm giữa bang Bắc Carolina và bang Tennessee. Với diện tích gần 2.100km2, đây là khu bảo tồn thiên nhiên lớn nhất ở miền đông Mỹ.

Do tọa lạc trên nhiều ngọn núi cổ nên Great Smoky Mountains gần như có mây mù bao phủ quanh năm. Cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp với những cánh rừng già xanh mướt mát tưởng chừng như kéo dài vô tận, điểm xuyết bằng các thác nước hùng vĩ cùng quần thể động, thực vật đa dạng hiếm có và các di tích lịch sử mang dấu ấn văn hóa địa phương đã khiến công viên trở thành một trong những địa điểm tham quan hấp dẫn nhất nước Mỹ.

Thống kê của Cục Công viên quốc gia (NPS) thuộc Bộ Nội vụ Mỹ cho thấy, Great Smoky Mountains hiện là nơi cư trú của hơn 19.000 loài khác nhau, trong đó có hàng ngàn loài thực vật và động vật hoang dã quý hiếm, kể cả những loài tồn tại từ kỷ Pleistocene cách đây ít nhất 11.700 năm. Trên thế giới hiện không có khu bảo tồn thiên nhiên ở vùng khí hậu ôn đới nào lại sở hữu cùng quy mô và sự đa dạng sinh vật học tương đương công viên này.

Đây là lí do khiến Great Smoky Mountains được xếp vào danh sách số ít khu dự trữ sinh quyển quốc tế của Mỹ vào năm 1976 và được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc (UNESCO) công nhận là di sản thế giới từ năm 1983.

Great Smoky Mountains hiện là công viên quốc gia thu hút đông khách tham quan nhất nước Mỹ, với khoảng 8 - 10 triệu du khách mỗi năm. Chỉ tính riêng trong năm 2016, lượng du khách đến nơi này đạt mức kỷ lục hơn 11,3 triệu người, cao gấp gần 2,5 lần ở Grand Canyon, nơi đông khách tham quan thứ hai trong tổng số 59 công viên quốc gia của Mỹ.

Tuy nhiên, để có được thành công cũng như danh tiếng như ngày nay, công viên này đã trải qua một giai đoạn phát triển lâu dài, vượt qua nhiều khó khăn, thách thức nhờ sự đồng lòng xây dựng và bảo vệ của cả người dân cũng như chính quyền, từ trung ương tới địa phương.

{keywords}
 

Theo tạp chí National Geographic, cuối thế kỷ 19, ngành công nghiệp khai thác gỗ rất phát triển ở các vùng rừng núi phía đông Mỹ. Việc xây dựng tuyến đường sắt Little River phục vụ việc chuyên chở gỗ ra khỏi các vùng khai thác này đã hủy hoại cảnh quan thiên nhiên, tàn phá tới 80% diện tích rừng ở nơi hiện là công viên Great Smoky Mountains.

Trước thực trạng đáng báo động, NPS muốn thiết lập một công viên bảo tồn thiên nhiên quốc gia ở miền đông đất nước nhưng thiếu ngân sách. Mặc dù Quốc hội Mỹ đã phê chuẩn việc thiết lập công viên quốc gia trong khu vực vào năm 1926, nhưng dự án gặp khó khăn trong việc triển khai do phần lớn đất tại đây thuộc sở hữu của 1.200 chủ bất động sản nhỏ.

Đúng lúc bế tắc, ông trùm dầu mỏ John D. Rockefeller đã mạnh tay đóng góp 5 triệu USD cho dự án. Chính phủ liên bang quyết định chi thêm 2 triệu USD đầu tư (động thái đầu tiên kiểu này vì các công viên quốc gia trước đây đều do các chủ tư nhân hoặc chính quyền bang xây dựng và tặng lại cho liên bang). Hưởng ứng lời kêu gọi của nhà chức trách, những nhà hảo tâm giàu có, cư dân thuộc hai bang Tennessee và Bắc Carolina, các tổ chức dân sự cũng bắt đầu góp công, góp của để thâu tóm lại từng tấc đất cho chính quyền xây công viên.

Cứ như vậy, các chủ nhà trên núi, thợ mỏ và công nhân khai thác gỗ dần dần bị trục xuất. Các nông trại và hoạt động khai thác gỗ bị bãi bỏ để thiết lập khu bảo tồn. Quá trình xây dựng công viên Great Smoky Mountains chính thức bắt đầu từ 1934, và đến 1940 thì hoàn tất bằng một buổi lễ khánh thành hoành tráng có sự tham dự của Tổng thống Mỹ khi đó Franklin Roosevelt.

Kể từ khi đi vào hoạt động cho đến nay, Great Smoky Mountains được đặt dưới sự quản lý và khai thác sử dụng của NPS. Ban quản lý đã cho thiết lập 10 khu cắm trại tập trung, 11 khu dã ngoại và 100 địa điểm cắm trại tự do có dịch vụ lưu trú được cấp phép trong công viên.

{keywords}
Tháp quan sát ở Vòm Clingmans, điểm cao nhất trong công viên quốc gia Great Smoky Mountains. Ảnh: Wikimedia

Hai trung tâm chính dành cho các du khách trong khuôn viên Great Smoky Mountains là trung tâm Sugarlands ở gần lối vào công viên tại thị trấn Gatlinburg, bang Tennessee và trung tâm Oconaluftee ở lối vào phía đông gần thị trấn Cherokee, bang Bắc Carolina. Những cơ sở này có triển lãm về thế giới hoang dã, địa chất và lịch sử của công viên. Họ cũng bán sách, tranh ảnh, bản đồ và đồ lưu niệm.

{keywords}
 

Đường cao tốc 441 hay còn gọi là đường Newfound Gap chạy xuyên qua công viên cho phép các xe hơi tiếp cận nhiều tuyến đường mòn và các điểm dừng chân, nơi du khách có thể gửi lại phương tiện cơ giới để đi bộ, leo núi hoặc thuê xe đạp, ngựa để đi thăm quan, chụp ảnh đây đó. Nhà chức trách luôn khuyến khích mọi người hạn chế sử dụng các loại xe chạy bằng xăng, dầu để tránh gây ô nhiễm cho môi trường công viên.

{keywords}
Điểm dừng chân tham quan Newfound Gap. Ảnh: NatGeo

Great Smoky Mountains có một số di tích lịch sử khá thú vị, lưu giữ những gì còn sót lại từ cuộc sống thời xưa của người dân xứ nam Appalachia. Thỏi nam châm hút du khách nhất trong số này là Cades Cove, một thung lũng với nhiều tòa nhà cổ ở tình trạng bảo quản tốt, kể cả các nhà thờ, chòi gỗ và chuồng nuôi nhốt gia súc.

Để đáp ứng nhu cầu tham quan, khám phá và vui chơi, giải trí của các du khách, ban quản lý Great Smoky Mountains cũng cung cấp dịch vụ xe điện, các tour du ngoạn bằng ngựa hoặc xe đạp cũng như tổ chức các hoạt động trượt nước, chèo thuyền và câu cá hồi trên sông.

{keywords}
Các du khách tham gia trò mạo hiểm trèo bè mảng trên sông ở công viên Great Smoky Mountains. Ảnh: NatGeo

Great Smoky Mountains là một trong số ít các công viên quốc gia Mỹ không thu phí vào cửa đối với du khách. Nhờ khai thác đúng tiềm năng, công viên đã trở thành một vùng trọng điểm du lịch của Mỹ, đạt doanh thu "khủng" lên tới hơn 734 triệu USD vào năm 2013, cũng như tạo ra công ăn việc làm cho gần 11.000 lao động ở các cộng đồng xung quanh.

Các thị trấn quanh Great Smoky Mountains như Gatlinburg, Pigeon Forge, Sevierville hay Townsend thuộc bang Tennessee và Cherokee, Sylva, Maggie Valley hay Bryson thuộc bang Bắc Carolina kiếm bộn nhờ các hoạt động du lịch gắn liền với công viên.

{keywords}

Thác Abrams trong công viên Great Smoky Mountains. Ảnh: Twitter

Nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững cho Great Smoky Mountains, chính quyền địa phương đã nhất trí không xây dựng tuyến đường phía bắc, vốn được đề xuất từ lâu để tránh những tác động tiềm ẩn nguy cơ phá vỡ cảnh quan và môi trường sống tự nhiên của các sinh vật nơi đây.

{keywords}
 

Công viên cũng xác định nhiều biện pháp bảo vệ tài nguyên cần được thực hiện như đánh giá môi trường, phân vùng, bảo vệ sự toàn vẹn sinh thái, giám sát hoạt động của các du khách và triển khai các chương trình giáo dục nhằm nâng cao nhận thức của người dân, giải quyết các áp lực phát sinh từ cả trong và ngoài công viên, kể cả vấn đề ô nhiễm không khí và sự xâm lấn của các loài phi bản địa.

Trong đó, chất lượng không khí và nước cùng các dấu hiệu quan trọng khác phản ánh hiện trạng của hệ sinh thái trong công viên (ví dụ như sự phân bố của cá hồi, các động vật có xương sống dưới nước, thảm thực vật, các đặc tính của đất hay sự biến đổi khí hậu) luôn được theo dõi sát sao.

Ngoài những nỗ lực không mệt mỏi của đội ngũ nhân viên làm việc cho công viên, gồm khoảng 240 nhân viên cơ hữu và 80 lao động dịch vụ theo mùa, Great Smoky Mountains phát triển được như ngày nay còn nhờ sự đóng góp không mệt mỏi cả về vật chất và tinh thần của hàng ngàn người tình nguyện hoạt động công ích, các tổ chức dân sự, nhóm hoạt động vì môi trường và các nhà hảo tâm tư nhân.

Tuấn Anh

tin nổi bật

Điểm danh các vũ khí phòng không-không quân Nga dùng ở Ukraine

Khi tiến hành chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine, quân đội Nga đã huy động một lực lượng đông đảo các loại vũ khí trang bị tác chiến phòng không – không quân.

Cuộc sống thấp thỏm ở thành phố biên giới Nga giáp chiến tuyến Ukraine

Các âm thanh của chiến tranh đã trở nên lớn hơn ở Belgorod, thành phố Nga nằm cách biên giới Ukraine chỉ 40 km. Các vụ nổ cũng xảy ra thường xuyên hơn.

Diễn biến căng thẳng của cuộc chiến 5 ngày Nga - Gruzia

Nửa đêm về sáng ngày 8/8/2008, quân đội Gruzia bất ngờ dùng không quân, pháo binh, tên lửa xúc tiến chiến dịch mang tên “Cánh đồng sạch” đánh phá các mục tiêu ở thủ phủ Tskhinvali và nhiều nơi khác tại Nam Ossetia.

Uy lực tàu chiến được Nga chọn làm soái hạm mới cho Hạm đội Biển Đen

Theo nguồn tin giấu tên từ lực lượng an ninh bán đảo Crưm, Hải quân Nga đã chọn được soái hạm mới cho Hạm đội Biển Đen.

Cuộc săn lùng điệp viên Nga gay cấn của an ninh Ukraine

Trong khi các lực lượng vũ trang giao tranh dữ dội ở tiền tuyến, Cơ quan an ninh Ukraine (SBU) phải xúc tiến một cuộc chiến cam go không kém là săn lùng các điệp viên làm việc cho Nga đang trà trộn trong dân.

Hai cơ cấu chỉ huy quan trọng nhất của NATO

Sau vụ 11/9/2001, NATO đã tiến hành cải cách hệ thống chỉ huy nhằm sẵn sàng đối phó có hiệu quả với những đe dọa mới, đồng thời tiếp tục bảo đảm an ninh cho toàn bộ lãnh thổ các nước thành viên.

Bí ẩn dòng sông cản bước cả quân Nga và Ukraine ở khu vực Donbass

Chiến sự giữa Nga và Ukraine đang tập trung vào khu vực miền Đông Ukraine. Tại đây, con sông tự nhiên Siversky Donets đã cản trở bước tiến của cả 2 phe, ảnh hưởng đến chiến thuật của họ.

Hình ảnh thủ đô Ukraine sau hơn hai tháng chiến tranh

Các đường phố ở thủ đô Kiev của Ukraine đã nhộn nhịp trở lại khi cuộc sống quay về trạng thái gần như bình thường sau một thời gian hứng chịu những đợt pháo kích nặng nề của quân Nga.

'Xạ thủ nguy hiểm nhất thế giới' tiết lộ sốc về tình hình ở Ukraine

Wali, người được mệnh danh là 'xạ thủ nguy hiểm nhất thế giới', đã tiết lộ những sự thật gây sốc sau hơn 2 tháng tham chiến tại Ukraine.

Cuộc sống tăm tối trong "hố địa ngục" dưới nhà máy thép Azovstal

Anna Zaitseva, 24 tuổi, trú ẩn trong boongke dưới nhà máy thép Azovstal (Ukraine) kể, mỗi ngày cô chỉ ăn một lần. Tình trạng thiếu hụt thực phẩm nghiêm trọng tới mức nhiều phụ nữ bị rụng răng.

Lỗ hổng 'chết người' của dàn xe tăng Nga ở Ukraine

Nga được tin đã mất hàng trăm xe tăng kể từ đầu chiến dịch tấn công quân sự ở Ukraine hồi cuối tháng 2 vì một lỗi thiết kế nghiêm trọng, tồn tại từ rất lâu.

Căn bệnh bí ẩn có thể cung cấp manh mối về sự kết thúc Covid-19

Với nhiều triệu chứng giống triệu chứng của bệnh Covid-19, dịch Cúm Nga từng xảy ra trong lịch sử có thể cung cấp manh mối về sự kết thúc của đại dịch đang hoành hành hiện nay.

Điều chưa biết về thời khắc cuối cùng của trùm phát xít Hitler

Tổng cục An ninh Liên bang Nga (FSB) mới đây đã công khai các tài liệu hé lộ chi tiết chưa từng được biết đến về thời khắc cuối cùng trong đời của trùm phát xít Adolf Hitler.

Giải mã chiến thuật nhấn chìm làng của Ukraine nhằm cản bước quân Nga

Quân đội Ukraine đã phá đập thủy điện khiến một ngôi làng bị nhấn chìm, góp phần chặn bước tiến của lực lượng Nga vào thủ đô Kiev.

Lý do Thụy Điển tăng cường sức mạnh quân sự

Cuộc khủng hoảng Ukraine được xem là “động lực” để Thụy Điển thông qua học thuyết quốc phòng mới, cho phép tăng ngân sách quốc phòng.