Ông Hà Đăng Sơn, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu năng lượng và tăng trưởng xanh, nêu rõ thực trạng về nhận thức trong vấn đề tiết kiệm điện ở khu vực sinh hoạt hộ gia đình tại tọa đàm "Tiết kiệm điện mùa cao điểm: Trách nhiệm và giải pháp", sáng 22/6 do Cổng Thông tin điện tử Chính phủ tổ chức.
Ông Sơn cho biết, Bộ Công Thương cũng như Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã có rất nhiều chương trình truyền thông, nâng cao nhận thức cho cộng đồng, doanh nghiệp về tiết kiệm năng lượng nói chung và tiết kiệm điện nói riêng. Hằng năm, Thủ tướng Chính phủ luôn có những chỉ thị liên quan đến tiết kiệm điện.
Theo đó, hiện nay hầu hết các doanh nghiệp đều có tư duy và nhận thức tốt về vấn đề tiết kiệm điện, bởi đó là vấn đề tác động trực tiếp đến chi phí và lợi nhuận của doanh nghiệp, tới rủi ro trong sản xuất. Tức là nếu nguồn cung không tốt, chúng ta không làm chủ được chất lượng điện năng cung ứng thì sẽ ảnh hưởng tới sản phẩm.
Đối với nhóm khách hàng sử dụng điện sinh hoạt (chiếm khoảng 30% nhu cầu tiêu thụ điện), nhận thức ở khu vực này vẫn còn rất nhiều vấn đề. Ông chỉ rõ, vẫn còn tư duy "Tôi có tiền tại sao không được dùng nhiều? Tôi trả được thì tại sao không được dùng nhiều?", dẫn tới tư duy "Tôi kiếm được tiền thì tôi có quyền lãng phí". Họ chưa nhận thức đầy đủ về những tác động của việc sử dụng điện lãng phí.
Theo ông, ở một mức độ nào đó, chi phí điện năng là phù hợp. Nhưng khi chúng ta dùng vượt quá một ngưỡng công suất nào đó, sẽ dẫn tới việc chi phí để huy động các thiết bị trong hệ thống đắt đỏ hơn, gây ra chi phí đầu tư rất lớn.
Trong khi đó, những người sử dụng điện lãng phí chưa phải gánh đầy đủ chi phí mà hành vi này gây ra cho toàn hệ thống điện. Bởi giá điện bán lẻ hiện nay vẫn là giá được kiểm soát, vẫn còn bù chéo và chưa thể hiện được yếu tố chi phí công suất ở trong đó.
Song song đó, nhiều người dân thường băn khoăn vì sao với hầu hết hàng hóa, mua hoặc sử dụng càng nhiều thì giá càng rẻ, trong khi điện dùng càng nhiều thì giá càng đắt. Theo ông, đây là vấn đề không dễ giải thích bởi phần lớn người tiêu dùng chưa hiểu hết những đặc thù của ngành điện.
Điện năng là loại hàng hóa đặc biệt, đòi hỏi hệ thống phải luôn sẵn sàng đáp ứng nhu cầu ở mọi thời điểm. Do đó, mỗi kWh điện tiết kiệm được không chỉ giúp giảm chi phí tiêu dùng mà còn góp phần giảm áp lực đầu tư và vận hành đối với toàn bộ hệ thống điện.
Chuyên gia Hà Đăng Sơn cũng lưu ý đến vấn đề đầu tư các thiết bị điện. Bởi từ doanh nghiệp đến người dân, nếu không có nhận thức đủ sâu thì cách tiếp cận đầu tiên là mua thiết bị giá rẻ. Thế nhưng, thiết bị giá rẻ thường có hiệu suất năng lượng không cao, thậm chí trong quá trình vận hành sẽ có rất nhiều sự cố về cháy nổ, đồng thời không bảo đảm được yêu cầu về tiết kiệm điện.
Cuối cùng, chúng ta chưa có thói quen đo đếm và xem xét các số liệu. EVN đã xây dựng những công cụ giúp người tiêu dùng kiểm tra hằng ngày xem mình tiêu dùng bao nhiêu, nhưng không nhiều người dân hay doanh nghiệp theo dõi các con số này.
“Ngày xưa khi chúng tôi đi học, thầy giáo dạy rằng: ‘Bạn không thể quản lý được cái mà bạn không đo đạc được’. Nhất định phải đo đạc, phải đánh giá, phải theo dõi số liệu thì mới biết việc tiêu dùng và tiết kiệm của mình như thế nào cho đúng”, ông Sơn nói thêm.
Theo Phó Tổng Giám đốc EVN Ngô Sơn Hải, tiết kiệm điện không đơn thuần là giảm chi phí tiền điện mà còn mang ý nghĩa lớn hơn rất nhiều, đó là góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững.
Với tốc độ tăng trưởng nhu cầu điện hiện nay, mỗi năm hệ thống điện quốc gia cần bổ sung khoảng 4.000-5.000 MW công suất mới. Trong bối cảnh đó, tiết kiệm điện có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giảm áp lực đầu tư cho ngành điện.
Ông dẫn chứng, để bổ sung 1.000 MW từ các dự án điện gió ngoài khơi hoặc điện khí LNG, sau khi hoàn tất các thủ tục cũng phải mất 3-4 năm để đưa vào vận hành. Trong khi đó, nếu tiết kiệm được khoảng 2% công suất tiêu thụ đã tương đương với việc giảm nhu cầu đầu tư khoảng 1.000 MW. Điều này cho thấy tiết kiệm điện là giải pháp nhanh chóng, hiệu quả và ít tốn kém hơn rất nhiều.
Đối với mỗi hộ gia đình và doanh nghiệp, hiệu quả kinh tế luôn là yếu tố quan trọng. Tuy nhiên, cần thấy rằng 1 kWh điện tiết kiệm được không chỉ giúp giảm chi phí cho người sử dụng mà còn góp phần giảm chi phí chung của toàn xã hội.
Hiện nay, đơn vị vận hành hệ thống điện phải huy động các nguồn điện theo thứ tự từ chi phí thấp đến chi phí cao để đáp ứng nhu cầu phụ tải. Khi nhu cầu sử dụng điện tăng lên, hệ thống buộc phải huy động thêm các nguồn điện có giá thành cao hơn. Vì vậy, tiết kiệm điện sẽ góp phần hạn chế việc huy động các nguồn điện đắt đỏ, qua đó giảm chi phí vận hành chung của toàn hệ thống.
.svg){kind=icon}
