"Chuyện tình" Hy Lạp-Euro sứt mẻ vì đâu?

"Chuyện tình" của Hy Lạp với đồng Euro bắt đầu bằng những niềm hy vọng tràn trề.

"Chuyện tình" của Hy Lạp với đồng Euro bắt đầu bằng những niềm hy vọng tràn trề. Đất nước này chấp nhận Euro từ năm 2001, là một trong số những quốc gia đầu tiên sử dụng đồng tiền mới.

TIN BÀI KHÁC:

{keywords}

Theo hãng tin CNN, lúc đầu, nỗ lực tham vọng lớn nhất nhằm tạo ra một đồng tiền quốc tế mới dường như diễn ra rất suôn sẻ. Các vấn đề dự đoán với các ngân hàng và tổ chức thương nghiệp đã không xảy ra. Đồng Euro vượt trội USD về giá trị. Việc đưa vào sử dụng đồng Euro được ca ngợi là một thành công.

Tuy nhiên, với Hy Lạp, mọi thứ dường như đã vỡ tan. Làm sao nước này lại đến nông nỗi đó?

Năm 2001, Hy Lạp trở thành nước thứ 12 tham gia Khu vực các quốc gia sử dụng đồng tiền chung châu Âu (Eurozone), trước khi đồng tiền này bắt đầu lưu hành đầu năm 2002.

Để được tham gia, một nước phải chứng tỏ họ đạt được "sự hội nhập kinh tế" với các thành viên Eurozone khác - một yêu cầu nhằm đảm bảo các quốc gia khác nhau sẽ không gây nguy hiểm cho đồng tiền chung.

Khi Hy Lạp được chấp nhận, Bộ trưởng Tài chính Yannos Papantoniou ca ngợi đó là ngày đặt Hy Lạp nằm chắc trong trái tim châu Âu.

Ngay cả khi đó vẫn xuất hiện những lời cảnh báo. Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu Wim Duisenberg nói rằng, Hy Lạp còn rất nhiều việc phải làm về khía cạnh cải thiện kinh tế và kiểm soát lạm phát.

Nhưng các số liệu ảo đã giấu nhẹm mức độ thâm hụt ngân sách thực sự của Hy Lạp. Năm 2002, tất cả mọi người giờ đây đều nhất trí rằng Hy Lạp đã gian lận sổ sách.

Một trong những yêu cầu hội nhập kinh tế là một nước không có thâm hụt ngân sách quá 3% GDP (Tổng sản phẩm quốc nội). Yêu cầu này áp với tất cả các quốc gia, nhưng lại không được tất cả thành viên Eurozone tuân thủ trong nhiều năm.

Tuy nhiên, mức độ mà Hy Lạp giấu giếm các vấn đề kinh tế là rất nghiêm trọng.

Tháng 3/2004, chính phủ trung hữu của Thủ tướng  Konstantinos Karamanlis lên nắm quyền, và bắt đầu xem xét lại sổ sách. Những gì được phát hiện thực sự gây sốc. Thâm hụt ngân sách không phải là 1,5% như báo cáo, mà là 8,3%.

Chính phủ Karamanlis đối mặt với một tình thế tiến thoái lưỡng nan: Họ phải làm gì với thông tin gây sốc này?  Tuy nhiên, vì kỳ Olympics đã đến, họ đành che giấu các số liệu.

Tháng 8/2004, Thế vận hội Olympic trở về với "chiếc nôi" của mình. Đây là dịp để Hy Lạp tỏa sáng trên trường quốc tế. Chính phủ khi đó nghĩ rằng không cần thiết phải khiến mọi người, cả ở trong và ngoài Hy Lạp, phải thất vọng. Thay vì công bố sự thực về thâm hụt ngân sách và giải quyết vấn đề thì họ tiếp tục che giấu.

Năm 2007, khủng hoảng tài chính có gốc rễ không phải ở Hy Lạp mà là ở Mỹ. Từ đó, nó lan ra khắp thế giới, tác động đến các nước ở các mức độ khác nhau.

Các quốc gia Liên minh châu Âu (EU) bị ảnh hưởng nặng nề -  nhất là Tây Ban Nha và Ai Len. Và Hy Lạp bị tác động mạnh hơn nhiều nước khác.

Năm 2008, không có mấy quốc gia chuẩn bị đối phó suy thoái kinh tế yếu kém như Hy Lạp. Với một khoảng chênh lệch lớn giữa thu nhập và chi tiêu, nước này rơi vào tình trạng hết sức mong manh.

Năm 2008, việc thu thuế đổ vỡ. Khoảng trống trong ngân sách phình to đến mức không giấu được nữa. Hy Lạp cần sự giúp đỡ.

Các nước Eurozone khác - lo sợ bị ảnh hưởng nếu Hy Lạp vỡ nợ thì chi phí vay mượn của các nước khác trong Eurozone sẽ lên tới mức không trụ được - cảm thấy họ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc ra tay cứu giúp.

Trong năm 2009, các nhà đầu tư quốc tế khi biết được số nợ và thâm hụt ngân sách như báo cáo trước kia của Hy Lạp là không chính xác, đã bắt đầu lo lắng về khả năng thanh toán nợ của Athens. Chỉ số tín nhiệm của nước này giảm mạnh.

Khi lòng tin của các nhà đầu tư "bốc hơi", chi phí vay mượn của Hy Lạp tăng vọt và tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát. Vì vậy, bộ ba, gồm Ủy ban châu Âu, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) và Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), đã đứng ra làm chỗ dựa.

Tháng 5/2010, các lãnh đạo khối Eurozone và Chính phủ Hy Lạp nhất trí về các điều kiện vay cứu trợ 110 tỷ Euro. Tuy nhiên, gói cứu trợ này gắn với nhiều điều kiện khắt khe, gồm việc chính phủ phải cải thiện hệ thống thu thuế và tiết kiệm để cân bằng ngân sách.

Tuy nhiên, tiết kiệm chi tiêu công đồng nghĩa với việc phải sa thải các nhân viên chính phủ. Cũng có nghĩa là các nhân viên đó có ít tiền hơn để chi tiêu, vì vậy các doanh nghiệp cũng phải hứng chịu và sa thải lao động.

Thất nghiệp tăng, gây tổn hại cho doanh thu từ thuế của chính phủ.

Năm 2010-2012, biểu tình lan rộng. Hy Lạp từ  bỏ chính phủ của Thủ tướng George Papandreou và trải qua hai đời Thủ tướng tạm quyền chỉ trong năm 2011 trước khi hưởng ứng đảng bảo thủ của Antonis Samaras.

Tuy vậy, liều thuốc cứu trợ vẫn không có tác dụng. Vào tháng 2/2012, chính phủ chấp nhận một khoản vay khác. Tất nhiên, một kế hoạch thắt lưng buộc bụng mới được nhất trí.

Tổng số tiền Hy Lạp vay của các chủ nợ quốc tế đã lên tới 135% GDP của đất nước. Và mọi thứ bắt đầu tồi tệ hơn.  Thất nghiệp tăng gần 30%, đặc biệt cao ở giới trẻ (50%).

Hy Lạp lại tiếp tục "cháy túi".

Năm 2015, ngân sách vẫn không thể về trạng thái cân bằng. Hy Lạp cần thêm nhiều tiền hơn – và cần cả được xóa nợ - thì nước này mới có thể tự đứng trên đôi chân của mình.

Hy Lạp vận hành dưới sự chỉ đạo của chính phủ cánh tả Alexis Tsipras. Quan hệ giữa các đại diện của chủ nợ quốc tế với Thủ tướng Tsipras và Bộ trưởng Tài chính Yanis Varoufakis rất tồi tệ và đàm phán giữa họ không đi đến đâu.

Tháng 6 vừa qua, đàm phán đổ vỡ, với mỗi bên dường như thách thức nhau là căn nguyên khiến Hy Lạp có nguy cơ rời khỏi Eurozone (Grexit). Và thực tế này dẫn đến cuộc khủng hoảng hiện tại.

Vào cuối tháng 6, Hy Lạp không thanh toán nổi nợ cho IMF. Các ngân hàng hết tiền. Một số biện pháp kiểm soát vốn được thực thi, hạn chế mức tiền mà mỗi người dân có thể rút mỗi ngày.

Giờ đây, sau nhiều tuần bên "miệng hố chiến tranh", trong đó có việc từ chối thương lượng và tổ chức trưng cầu dân ý (với kết quả Hy Lạp nói Không với các biện pháp khắc khổ mà chủ nợ gắn với cứu trợ), một thỏa thuận cho nước này vay thêm tiền và xóa một phần nợ trước kia đang gấp rút được cần đến, để tránh cho Athens rời khỏi Eurozone.

Nó sẽ để lại những hậu quả chưa biết trước – cho Hy Lạp, Eurozone và kinh tế toàn cầu.

Bộ trưởng Tài chính Varoufakis đã từ chức, viện dẫn ông là một trở ngại cho đàm phán.

Cả Hy Lạp và các chủ nợ đều cam kết sẽ nối lại thương lượng, như họ đã từng làm nhiều lần trước đó.

Thanh Hảo

tin nổi bật

Giẫm đạp ở nhà thờ Nigeria, hàng chục người thiệt mạng

Ít nhất 31 người đã thiệt mạng trong một vụ giẫm đạp lẫn nhau tại nhà thờ ở thành phố Port Harcourt, Nigeria hôm nay (28/5).

Ukraine nhận thêm vũ khí, Nga cảnh báo Mỹ về leo thang chiến sự

Giới chức quốc phòng Ukraine cho biết, nước này đã bắt đầu nhận được một số vũ khí từ Đan Mạch và Mỹ.

Lật thuyền chở hàng chục người ở Indonesia

Các đội cứu hộ Indonesia đang tìm kiếm 26 người mất tích sau khi một con thuyền chở 43 người bị lật ở ngoài khơi đảo Sulawesi.

Nga phóng thành công tên lửa hành trình siêu vượt âm

Bộ Quốc phòng Nga hôm nay (28/5) cho biết, nước này đã phóng thử thành công một tên lửa hành trình siêu vượt âm Zircon. Tên lửa bay xa được 1.000km.

Ukraine nói một vạn quân Nga ở Luhansk, Kherson đóng chặt biên giới

Thống đốc vùng Luhansk của Ukraine là Serhiy Gaidai sáng sớm nay (28/5) cho biết, có khoảng 10.000 quân Nga đang hiện diện ở khu vực này.

Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt mới với Triều Tiên và Nga

Mỹ hôm qua (27/5) đã áp đặt trừng phạt với hai ngân hàng Nga, một công ty và một cá nhân của Triều Tiên với cáo buộc hỗ trợ chương trình vũ khí hủy diệt hàng loạt của Triều Tiên.

Ông Trump ủng hộ quyền mang súng sau thảm kịch ở trường học

Cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump và nhiều diễn giả khác tại hội nghị của Hiệp hội súng trường quốc gia đã kiên quyết bảo vệ quyền sử dụng súng sau vụ thảm sát tại trường tiểu học ở Uvalde, Texas.

Cách tỷ phú Nga bảo vệ tài sản khỏi lệnh trừng phạt của EU

Tỷ phú Nga Andrey Melnichenko đã nhượng quyền sở hữu hai trong số các công ty than và phân bón lớn nhất thế giới cho vợ, một ngày trước khi ông bị Liên minh châu Âu (EU) trừng phạt.

Xe chở lính Ấn Độ gặp nạn gần biên giới Trung Quốc, hơn 20 người thương vong

Quân đội Ấn Độ cho biết, 7 binh sĩ đã tử nạn và 19 lính khác bị thương khi chiếc xe chở họ bị trượt khỏi đường và lao xuống sông Shyok ở vùng Ladakh, gần biên giới với Trung Quốc.

Ukraine kêu gọi viện binh cứu Donbass, Nga tuyên bố tăng doanh thu từ dầu khí

Các quan chức Ukraine đang kêu gọi phương Tây viện trợ thêm, với lí do vùng Donbass, miền đông nước này đang có nguy cơ rơi vào thảm cảnh như thành phố cảng Mariupol mấy tháng gần đây.

Nga tiến công nhanh, Ukraine tiết lộ có thể rút quân khỏi miền đông

Ukraine cho biết, binh lính nước này có thể phải rút khỏi nơi kháng cự cuối cùng ở Luhansk để tránh bị quân Nga bắt giữ trong chiến dịch tiến công nhanh chóng ở miền đông đất nước.

'Gót chân Asin' của dầu mỏ Nga

Nga đến nay đã giảm bớt được phần lớn tác động của các lệnh trừng phạt với việc kinh doanh dầu mỏ. Song, ngành bảo hiểm đe dọa sẽ giáng đòn vào hoạt động, trừ khi Moscow có thể lấp đầy khoảng trống do các công ty phương Tây để lại.

Thế giới 7 ngày: Triều Tiên phóng 3 tên lửa liên tiếp, xả súng đẫm máu ở trường học Mỹ

Thế giới 7 ngày tuần qua chứng kiến những sự kiện nóng như Triều Tiên phóng liên tiếp 3 tên lửa trong 1 buổi sáng, vụ xả súng đẫm máu tại một trường tiểu học ở Mỹ, những diễn biến mới trong chiến sự Nga - Ukraine hay đại dịch Covid-19.

Nga sa thải vệ binh từ chối đến Ukraine, Anh kêu gọi gửi vũ khí tầm xa cho Kiev

Hồ sơ tòa án cho thấy, 115 vệ binh quốc gia Nga (lực lượng Rosgvardia) đã bị sa thải vì từ chối tham gia chiến dịch tấn công quân sự ở Ukraine.

Moscow cáo buộc phương Tây tuyên chiến toàn diện với Nga

Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov tuyên bố, động thái hiện tại của các nước phương Tây tương đương với việc phát động một "cuộc chiến toàn diện chống lại Nga".