Chất bán dẫn là một trong những vật liệu công nghiệp hỗ trợ quan trọng, giữ vai trò nền tảng đối với sự phát triển của nhiều ngành công nghiệp then chốt như điện tử, công nghệ thông tin, viễn thông, ô tô, thiết bị y tế và công nghiệp quốc phòng. 

Trong nhiều năm qua, khi nhắc đến ngành công nghiệp bán dẫn tại Việt Nam, người ta thường nói nhiều đến dòng vốn FDI, những nhà máy hiện đại thuộc về các tập đoàn nước ngoài và vai trò hạn chế của doanh nghiệp nội địa trong chuỗi giá trị. Chính thực tế ấy đã đặt ra một câu hỏi lớn: Bao giờ Việt Nam có một nhà máy chip do chính người Việt đầu tư, vận hành và làm chủ công nghệ?

CT Semiconductor – thành viên của CT Group đang tìm câu trả lời cho câu hỏi đó bằng một lựa chọn đầy thách thức: xây dựng nhà máy sản xuất, đóng gói, kiểm thử và gia công chip bán dẫn (OSAT/ATP) do người Việt làm chủ, từ thiết kế đến vận hành, từ nhân lực đến công nghệ.

Khát vọng bước ra khỏi “vùng an toàn” của ngành bán dẫn Việt Nam

Theo ông Wan Azmi, Giám đốc vận hành CT Semiconductor, trăn trở lớn nhất của những người làm bán dẫn trong nước hiện nay là thực tế các nhà máy chip tại Việt Nam hầu hết đều thuộc về doanh nghiệp FDI. Người Việt tham gia chủ yếu ở các công đoạn đơn giản, ít có cơ hội tiếp cận công nghệ lõi, càng khó nói đến việc làm chủ chuỗi giá trị.

“Tự chủ công nghệ bán dẫn không thể chỉ dừng ở việc cho thuê đất hay cung ứng lao động”, ông Wan Azmi chia sẻ. Đó cũng là lý do CT Semiconductor quyết định theo đuổi con đường khó hơn: đầu tư nhà máy bán dẫn thuần Việt, từng bước xây dựng năng lực nội sinh cho ngành công nghiệp chip.

584922615_122231328026100399_7454600185524637188_n.jpg
CT Semiconductor và khát vọng làm chủ nhà máy chip “Made by Vietnam”.

Tại chương trình giao lưu giữa các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới và nhà điều hành Việt Nam trong lĩnh vực công nghệ lõi 4.0 tổ chức tại TP.HCM, ông Wan Azmi cho biết doanh nghiệp đã nộp hồ sơ đầu tư và đang chờ đánh giá của các cơ quan chức năng. Nhà máy dự kiến có diện tích khoảng 20.000 m², gồm 4 tầng, thực hiện đầy đủ các quy trình sản xuất, đóng gói, kiểm thử và gia công chip bán dẫn.

Đây là quyết định đòi hỏi nguồn lực rất lớn. Riêng để xây dựng bộ máy vận hành hoàn chỉnh, CT Semiconductor đã đầu tư khoảng 2.400 tỷ đồng; chi phí nhập thiết bị phục vụ xây dựng nhà máy lên tới khoảng 2.200 tỷ đồng, chưa kể các hạng mục phụ trợ và chi phí công nghệ khác. “Đầu tư bán dẫn là đầu tư dài hạn, rủi ro cao nhưng nếu không bắt đầu, Việt Nam sẽ mãi đứng ngoài cuộc chơi”, ông Wan Azmi thẳng thắn.

Trong bối cảnh đó, các chính sách mới của Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, được xem là cú hích quan trọng. Nghị quyết cho phép hỗ trợ tài chính xây dựng nhà máy bán dẫn đầu tiên phục vụ nghiên cứu, đào tạo và sản xuất chip, với mức hỗ trợ lên tới 30% tổng vốn đầu tư, tối đa 10.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, CT Semiconductor khẳng định không chờ đợi chính sách, mà chủ động đi trước một bước.

Nhà máy chip thuần Việt và tham vọng định hình hệ sinh thái bán dẫn

Bước đi cụ thể nhất của CT Semiconductor là dự án nhà máy chip ATP tại Bình Dương – nhà máy bán dẫn đầu tiên tại Việt Nam do người Việt làm chủ công nghệ. Dự án được triển khai trên diện tích khoảng 30.000 m² tại Trung tâm Phát triển công nghệ cao CT Group, TP. Thuận An, tỉnh Bình Dương, với sự tham dự của Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng tại lễ khởi công lắp đặt dây chuyền sản xuất.

Trong giai đoạn 2, dự án có tổng vốn đầu tư gần 100 triệu USD, tập trung xây dựng phòng sạch đạt chuẩn quốc tế, trang bị hệ thống máy móc hiện đại và triển khai phần mềm quản lý nhà máy thông minh. Nhà máy dự kiến vận hành từ quý IV/2025 và đạt công suất khoảng 100 triệu chip mỗi năm vào năm 2027.

557471725_122226646802100399_3949082686309192882_n.jpg
Bước đi cụ thể nhất của CT Semiconductor là dự án nhà máy chip ATP tại Bình Dương – nhà máy bán dẫn đầu tiên tại Việt Nam do người Việt làm chủ công nghệ. 

Điểm nhấn mang tính biểu tượng của dự án là dây chuyền sản xuất khép kín từ khâu thiết kế đến sản xuất cuối cùng, được vận hành bằng công nghệ do người Việt làm chủ. Quá trình thiết kế nhà máy có sự tham gia tư vấn của một tập đoàn quốc tế uy tín – đơn vị từng xây dựng phần lớn các nhà máy cho TSMC – cùng đội ngũ chuyên gia bán dẫn có hơn 30 năm kinh nghiệm toàn cầu.

Ông Azmi Bin Wan Hussin Wan, Giám đốc vận hành CT Semiconductor, khẳng định đến tháng 9/2025, những lô chip đầu tiên sẽ được lắp ráp, đóng gói và kiểm định hoàn toàn bởi doanh nghiệp 100% vốn Việt Nam. “Đây không chỉ là cột mốc của CT Semiconductor, mà còn là dấu mốc của ngành bán dẫn Việt Nam”, ông nhấn mạnh.

Song song với xây dựng nhà máy, CT Semiconductor đầu tư mạnh cho nguồn nhân lực – yếu tố sống còn của ngành bán dẫn. Doanh nghiệp hợp tác với các đối tác giáo dục hàng đầu thế giới, trong đó có Đại học bang Arizona (Mỹ), đồng thời phối hợp với các trường đại học trong nước để đào tạo nhân lực tại chỗ. Học viên được tiếp cận dây chuyền sản xuất hiện đại, làm việc cùng chuyên gia trong và ngoài nước.

Theo ông Trần Kim Chung, Chủ tịch CT Group, mục tiêu của CT Semiconductor không chỉ là một nhà máy, mà là hình thành một doanh nghiệp bán dẫn thuần Việt, tiên phong làm chủ công nghệ lõi, thay đổi cách tiếp cận cũ vốn dựa nhiều vào FDI. Doanh nghiệp cam kết dành hơn 10% vốn và doanh thu cho hoạt động R&D, tập trung vào các công nghệ tiên tiến như vật liệu GaN, quang tử, chip cho AI, mạng 6G và UAV.

Cùng với Trung tâm Đổi mới sáng tạo CT Innovation Hub tại TP.HCM, một hệ sinh thái công nghệ cao do người Việt làm chủ đang từng bước được định hình. Đó không chỉ là câu chuyện của một doanh nghiệp, mà là phép thử cho khả năng Việt Nam bước vào ngành công nghiệp bán dẫn bằng nội lực, trí tuệ và khát vọng tự chủ.

Hiệp Nguyễn